ดูต้นฉบับสำหรับ มุมชั่วโมง

[[ไฟล์:HourAngle_Observer_en.png|right|thumb|300x300px| มุมชั่วโมงแสดงด้วยลูกศรสีส้มบนระนาบ[[เส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า]]]]
'''มุมชั่วโมง''' ({{langx|en|hour angle}}) เป็นศัพท์[[ดาราศาสตร์|ทางดาราศาสตร์]] มุมชั่วโมงของ[[เทห์ฟากฟ้า]]หมายถึงความแตกต่างระหว่าง[[ไรต์แอสเซนชัน]]ของเทห์ฟากฟ้า กับ[[เวลาดาราคติ]]ใน[[ดาราศาสตร์|ทางดาราศาสตร์]]และ[[การเดินเรือดาราศาสตร์]] มุมชั่วโมงเป็นหนึ่งในพิกัดที่ใช้ใน [[ระบบพิกัดศูนย์สูตร]] เพื่อระบุทิศทางของจุดบน[[ทรงกลมท้องฟ้า]] มุมชั่วโมงของจุดบนทรงกลมท้องฟ้าคือมุมระหว่างระนาบสองระนาบ: ระนาบหนึ่งคือระนาบที่ประกอบด้วย[[แกนหมุนของโลก]]และ[[จุดจอมฟ้า]] (ระนาบเมริเดียน) และอีกระนาบหนึ่งคือระนาบที่ประกอบด้วยแกนหมุนของโลกกับจุดนั้น

มุมชั่วโมงถูกกำหนดโดยเส้นเมริเดียนโดยเป็นลบทางด้านตะวันออกของเส้นเมอริเดียน และเป็นบวกทางด้านตะวันตกของเส้นเมริเดียน หรือนับจากทางตะวันตกไปเรื่อย ๆ เป็นบวกจนถึง 360 องศา วิธีการแปลงมุมชั่วโมงและลองจิจูดคือ 24<sup>h</sup> = 360°

มุมชั่วโมงถูกนิยามในทางดาราศาสตร์เป็นระยะทางเชิงมุมจากเส้นเมริเดียนตามเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้าถึงวงกลมใหญ่บนพื้นผิวทรงกลมที่วัตถุเป้าหมายผ่านขั้วของโลก ระยะทางเชิงมุมควรคำนวณจากทิศตะวันตก<ref>
{{Cite book|last=U.S. Naval Observatory Nautical Almanac Office|title=Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac|url=https://archive.org/details/explanatorysuppl0003unse|date=1992|publisher=University Science Books|isbn=0-935702-68-7|editor-last=P. Kenneth Seidelmann|location=[[Mill Valley, California|Mill Valley, CA]]|page=[https://archive.org/details/explanatorysuppl0003unse/page/n760 729]}}</ref> หน่วยที่ใช้อาจเป็น[[ชั่วโมง]] [[องศา]] หรือ [[เรเดียน]]

ในด้าน[[การเดินเรือดาราศาสตร์]] ตามธรรมเนียมแล้วจะยึดตาม[[เส้นเมริเดียนแรก]] เป็น'''มุมชั่วโมงเกรนิช''' ({{lang|en|Greenwich hour angle, GHA}}) หรือเส้นเมอริเดียนท้องถิ่น เป็น'''มุมชั่วโมงท้องถิ่น''' ({{lang|en|local hour angle, LHA}}) หรือคำนวณตาม[[ต้นยุคอ้างอิง (ดาราศาสตร์)|ต้นยุคอ้างอิง]] เป็น'''มุมชั่วโมงดาราคติ''' ({{lang|en|sidereal hour angle, SHA}})

มุมชั่วโมงใช้ร่วมกับ[[เดคลิเนชัน]]เพื่อกำหนดพิกัดของจุดบน[[ทรงกลมท้องฟ้า]]ใน[[ระบบพิกัดศูนย์สูตร]]อย่างเที่ยงตรง<ref>''Explanatory Supplement'' (1992), p. 724.</ref>

== ความสัมพันธ์ระหว่างมุมชั่วโมงกับไรต์แอสเซนชัน ==
มุมชั่วโมงท้องถิ่น <math>\mathrm{LHA}</math> คำนวณได้โดย
:: <math>\mathrm{LHA} = \mathrm{LST} - \alpha</math>
โดยที่ <math>\mathrm{LST}</math> คือ[[เวลาดาราคติ]]ท้องถิ่น และ <math>\alpha</math> คือ[[ไรต์แอสเซนชัน]]

หรืออาจคำนวณโดย
:: <math>\mathrm{LHA} = \mathrm{GST} + \lambda_{\text{obs}} - \alpha</math>

โดยที่ <math>\mathrm{GST}</math> คือ '''เวลาดาราคติเกรนิช''' ({{lang|en|Greenwich sidereal time}}) หมายถึงเวลาดาราคติท้องถิ่นที่เกรนิช ส่วน <math>\lambda_{\text{obs}}</math> คือ[[ลองจิจูด]]ของผู้สังเกตการณ์ (นับจาก[[เส้นเมริเดียนแรก]]โดยทิศตะวันออกเป็นค่าบวก)<ref>{{Cite book|last=Meeus|first=Jean|url=https://archive.org/details/astronomicalalgo00meeu_597|title=Astronomical Algorithms|date=1991|publisher=Willmann-Bell, Inc., Richmond, VA|isbn=0-943396-35-2|page=[https://archive.org/details/astronomicalalgo00meeu_597/page/n93 88]}}</ref>

ถ้ามุมชั่วโมงเป็นค่าลบ (−180° < <math>\mathrm{LHA}</math> < 0°) แสดงว่าวัตถุกำลังเข้าใกล้เส้นเมริเดียน และมุมชั่วโมงเป็นบวก (0° < <math>\mathrm{LHA}</math> < 180°) แสดงว่าวัตถุกำลังเคลื่อนออกจากเส้นเมริเดียน เมื่อมุมชั่วโมงเป็น 0 แสดงว่าวัตถุอยู่บนเส้นเมริเดียน

นอกจากนี้แล้ว มุมชั่วโมงและมุมไรต์แอสเซนชันมักจะวัดเป็นชั่วโมง นาที และวินาที โดยไม่ใช้ค่าติดลบ การหมุนครบรอบ <math>360^{\circ}</math> เทียบเท่ากับ <math>24^h</math> สามารถแปลงไปมากันได้

== อ้างอิง ==
{{รายการอ้างอิง}}

[[หมวดหมู่:ระบบพิกัดทรงกลมท้องฟ้า]]
[[หมวดหมู่:มุม]]