อักษรกลาโกลิติก

แม่แบบ:Short description แม่แบบ:Infobox writing system อักษรกลาโกลิติก (แม่แบบ:Langx, แม่แบบ:Script, glagolitsa) เป็นอักษรสลาฟที่เก่าที่สุดเท่าที่รู้จัก ยอมรับกันโดยทั่วไปว่านักบุญซีริล นักบวชชาวบัลแกเรียจากเทสซาโลนีกา ประดิษฐ์ขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 9 โดยมร ค.ศ. 863 จักรพรรดิมิคาเอลที่ 3 แห่งไบแซนไทน์ส่งตัวเขากับนักบุญเมโธเดียสไปที่เกรตโมเรเวีย เพื่อเผยแผ่ศาสนาคริสต์แก่ชาวสลาฟตะวันตกในบริเวณนั้น ทั้งสองจึงตัดสินใจแปลหนังสือพิธีกรรมไปเป็นภาษาสลาฟร่วมสมัยที่ประชากรทั่วไปเข้าใจ (ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่า) และซีริลตัดสินใจประดิษฐ์อักษรใหม่ที่มีชื่อว่า กลาโกลิติก ซึ่งอิงจากสำเนียงท้องถิ่นของชนเผ่าสลาฟจากรอบเทสซาโลนีกา หลังจากซีริลและเมโธเดียสเสียชีวิต จึงยกเลิกการใช้งานอักษรกลาโกลิติกในโมเรเวียเพื่อความต้องการทางการเมืองหรือศาสนา

ใน ค.ศ. 886 ลูกศิษย์ของซีริลและเมโธเดียสถูกขับออกจากประเทศ และย้ายไปที่จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1 แทน อักษรซีริลลิกที่พัฒนาในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 9 รวมอักษรบางส่วนที่น่าจะมาจากอักษรกลาโกลิติก ทั้งอักษรกลาโกลิติกและซีริลลิกยังคงมีผู้ใช้งานในบัลแกเรียจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 13–14

เมื่อประเทศที่พูดภาษากลุ่มสลาฟหันมาใช้อักษรละตินและอักษรซีริลลิกในสมัยใหม่ตอนต้น อักษรกลาโกลิติกยังคงมีผู้ใช้งานจำกัดเพียงในด้านศาสนา และเลิกใช้งานในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ตั้งแต่นั้นมา อักษรนี้ก็กลายเป็นหัวข้อที่น่าสนใจทางวิชาการ หลังมีการค้นพบทางโบราณคดีหลายครั้ง

ชื่อและศัพทมูลวิทยา

คำว่า กลาโกลิติก มาจากภาษาละตินใหม่ แม่แบบ:Lang และภาษาโครเอเชีย แม่แบบ:Lang ซึ่งมาจากภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่า แม่แบบ:Lang (glagolŭ) ที่หมายถึง "การเปล่งเสียง" หรือ "คำศัพท์"

ชื่อ glagolitsa คาดว่าพัฒนาขึ้นในประเทศโครเอเชียประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14 และมีที่มาจากศัพท์ glagoljati ที่แยกเป็น "รูปกริยา (glagol) โดยใช้ (jati)" หมายถึงมิสซาในพิธีสวดของสลาวอนิกคริสตจักรเก่า

อักษร

คำอธิษฐานขององค์พระผู้เป็นเจ้าในอักษร กลาโกลิติก (จากซ้าย) แบบกลม แบบเหลี่ยม และแบบตัวเขียน

ยูนิโคด	แบบกลม	แบบเหลี่ยม	อักษรซีริลลิก	เสียง	ชื่อในOCS	ชื่อในCS	ความหมาย	ต้นตอ
แม่แบบ:Script			А	แม่แบบ:IPA	Azъ	Az	ฉัน/ผม	อักษรฟินิเชีย aleph แม่แบบ:Script หรือเครื่องหมายกางเขน
แม่แบบ:Script			Б	แม่แบบ:IPA	Buky	Buky	ตัวอักษร	ไม่ทราบ, น่าจะมาจากอักษรฮีบรู bet แม่แบบ:Script หรือแอราเมอิก bīt แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			В	แม่แบบ:IPA	Vědě	Vedi	(คุณ/เขา/เธอ/มัน) รู้	น่าจะอักษรละติน V หรือ dobro กลับหัว แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Г, Ґ	แม่แบบ:IPA	Glagoli	Glagoli	พูด (อดีตหรือมาลาสั่ง)	น่าจะอักษรกรีก gamma แบบเขียน$\gamma$
แม่แบบ:Script			Д	แม่แบบ:IPA	Dobro	Dobro	ความเมตตา/ดี	อักษรกรีก delta แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Є, Е, Э, Ё	แม่แบบ:IPA	Jestъ	Yest	คือ/มีอยู่	น่าจะอักษรซามาริทัน īy แม่แบบ:Script หรือกรีก sampi แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Ж	แม่แบบ:IPA	Živěte	Zhivete	ชีวิต/อาศัย (มาลาสั่งพหุพจน์บุรุษที่ 2)	ไม่ทราบ น่าจะคอปติก janja แม่แบบ:Scriptแม่แบบ:Citation needed หรือสัญลักษณ์โหราศาสตร์ของราศีมีน แม่แบบ:Emoji presentation
แม่แบบ:Script			Ѕ	แม่แบบ:IPA	Dzělo	Zelo	มาก	ไม่ทราบ น่าจะอักษรอาร์มีเนีย ja แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			З	แม่แบบ:IPA	Zemlja	Zeml(j)a	โลก/พื้น/ดิน	น่าจะเป็นอักษรกรีก theta แม่แบบ:Script อีกรูปแบบ
แม่แบบ:Script	แม่แบบ:Nowrap		Ι, Ї	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	Iže	Izhe	ซึ่งคือ	น่าจะอักษรกรีก upsilon แม่แบบ:Script หรืออักษรกรีก iota ที่มีเครื่องหมายเหนือสระตัวที่สอง แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			И	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	I/ižei	I/izhey	และ	น่าจะเลียนแบบรูปปลา
แม่แบบ:Script			Ꙉ, Ћ, Ђ	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	Djervь, ǵervь	Cherv, Djerv	ต้นไม้/ไม้	ไม่ทราบ
แม่แบบ:Script			К	แม่แบบ:IPA	Kako	Kako	อย่างไร/เช่น	อักษรฮีบรู qoph แม่แบบ:Script‎
แม่แบบ:Script	,		Л, Љ	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	Ljudie	Lyudi	ผู้คน	น่าจะอักษรกรีก lambda แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			М	แม่แบบ:IPA	Myslite	Mislete	คิด (พหุพจน์บุรุษที่ 2)	อักษรกรีก mu แม่แบบ:Script ส่วนในแบบเหลี่ยมถูกแทนที่ด้วยรูปที่คล้ายกับอักษรละติน/ซีริลลิก ส่วนหนึ่งเนื่องจากความซับซ้อน
แม่แบบ:Script	,		Н, Њ	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	Našь	Nash	ของเรา	[ไม่ทราบ]
แม่แบบ:Script			О	แม่แบบ:IPA	Onъ	On	เขา, นั่น	[ไม่ทราบ]
แม่แบบ:Script			П	แม่แบบ:IPA	Pokoj	Pokoy	ความสงบ	น่าจะอักษรกรีกตอนต้น pi แม่แบบ:GrGl อีกรูปแบบ
แม่แบบ:Script			Р	แม่แบบ:IPA	Rьci	Rtsi	จงพูด!/จงสะกด!	น่าจะอักษรกรีก rho แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			С	แม่แบบ:IPA	Slovo	Slovo	คำศัพท์/คำพูด
แม่แบบ:Script			Т	แม่แบบ:IPA	Tvrьdo	Tverdo	แข็ง/ยาก/แน่ใจ	อาจากมาจากแถบของอักษรกรีก tau แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			У, Ѹ	แม่แบบ:IPA	Ukъ	Uk	การสอน	ตัวแฝดของอักษร onъ แม่แบบ:Script กับ izhitsa แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Ф	แม่แบบ:IPA	Frьtъ	Fert		อักษรกรีก phi แม่แบบ:Script อีกแบบ
แม่แบบ:Script			Х	แม่แบบ:IPA	Xěrъ	Kher		[ไม่ทราบ] (คล้ายกับ glagoli แม่แบบ:Script และอักษรละติน h)
แม่แบบ:Script			Ѡ	แม่แบบ:IPA	Otъ	Oht, Omega	จาก	ตัวแฝดของอักษร onъ แม่แบบ:Script กับภาพกระจกเงา
แม่แบบ:Script			Щ	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	Šta/Šča	Shta/Shcha		ตัวแฝดของอักษร sha แม่แบบ:Script เหนืออักษร tvrьdo แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Ц	แม่แบบ:IPA	Ci	Tsi		รูปท้ายของอักษรฮีบรู tsade แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Ч, Џ	แม่แบบ:IPA	Črьvъ	Cherv	หนอน	[ไม่ทราบ] (คล้ายกับอักษร shta แม่แบบ:Script; อาจเป็นอักษรฮีบรูที่ไม่ใช้รูปท้าย tsade แม่แบบ:Script)
แม่แบบ:Script			Ш	แม่แบบ:IPA	Ša	Sha	ความเงียบ/เงียบ	อักษรฮีบรู shin แม่แบบ:Script‎
แม่แบบ:Script, แม่แบบ:Script	แม่แบบ:Nowrap	แม่แบบ:Nowrap	Ъ	แม่แบบ:IPA	Jerъ	Yer, Yor		น่าจะเป็นอักษรดัดแปลงของ onъ แม่แบบ:Script. แบบ 'shtapic' อาจมาจากอักขระอะพอสทรอฟี
แม่แบบ:Script			Ы	แม่แบบ:IPA	Jery	Yerɨ		ตัวแฝด; ทวิอักษรของอักษร yer (แม่แบบ:Script) หรือ yerь (แม่แบบ:Script) กับอักษร izhe (แม่แบบ:Script) หรือ i (Ⰻ).
แม่แบบ:Script	แม่แบบ:Nowrap		Ь	แม่แบบ:IPA	Jerь	Yer`		น่าจะเป็นอักษรดัดแปลงของ onъ แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Ѣ, Я	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	Jatь	Yat, Ya		น่าจะเป็นอักษรกรีก alpha แบบสลัก แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Ё	แม่แบบ:IPA				ไม่ทราบ: สันนิษฐานว่าเป็นรูปประสมของ jonsь แม่แบบ:Script ข้างใต้; ในเวลานั้นออกเสียง /jo/ ไม่ได้
แม่แบบ:Script			Ю	แม่แบบ:IPA	Ju	Yu		ไม่ทราบ
แม่แบบ:Script			Ѧ	แม่แบบ:IPA	[Ensь]	[yus เล็ก]		อักษร epsilon แม่แบบ:Script และยังใช้ระบุเสียงนาสิก
แม่แบบ:Script			Ѩ	แม่แบบ:IPA	[Jensь]	[iotated yus เล็ก]		ตัวแฝดของอักษร jestъ แม่แบบ:Script กับ ensь แม่แบบ:Script สำหรับเสียงนาสิก
แม่แบบ:Script			Ѫ	แม่แบบ:IPA	[Onsь]	[yus ใหญ่]		ตัวแฝดของอักษร onъ แม่แบบ:Script กับ ensь แม่แบบ:Script สำหรับเสียงนาสิก
แม่แบบ:Script			Ѭ	แม่แบบ:IPA	[Jonsь]	[iotated yus ใหญ่]		ตัวแฝดของอักษรที่ไม่ทราบกับ ensь แม่แบบ:Script สำหรับเสียงนาสิก
แม่แบบ:Script			Ѳ	แม่แบบ:IPA	[Thita]	Fita	Theta	อักษรกรีก theta แม่แบบ:Script
แม่แบบ:Script			Ѵ	แม่แบบ:IPA, แม่แบบ:IPA	Ižica	Izhitsa

ในวัฒนธรรมร่วมสมัย

อักษรกลาโกลิติกเป็นระบบการเขียนที่ใช้ในโลกซีรีส์หนังสือและวิดีโอเกม เดอะวิตเชอร์

ดูเพิ่ม

• ตัวเลขกลาโกลิติก

แหล่งข้อมูลอื่น

• Glagolitic text entry application
• Glagolitic manuscripts
• อักษรกลาโกลิติกในโครเอเชีย
• อักษรกลาโกลิติกในโครเอเชีย
• Glagolitic alphabet. Alternative encoding. – Proposals.
• The Glagolitic alphabet at omniglot.com
• The Budapest Glagolitic Fragments – links to a Unicode Glagolitic font, Dilyana
• Glagolitic Fonts
• Ancient Scripts: Glagolitic
• GNU FreeFont
• A simple 7-bit Squared Glagolitic font (.ttf)