ดูต้นฉบับสำหรับ แนวเทียบ

[[ไฟล์:Bohr atom model (mul).svg|thumb|200px|right|[[แบบจำลองรัทเทอร์ฟอร์ด|แบบจำลอง]][[อะตอม]]ของ[[เออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ด|รัทเทอร์ฟอร์ด]] ([[แบบจำลองของบอร์|ถูกปรับแต่ง]]โดย[[นิลส์ โปร์]]) เป็นการเทียบอะตอมกับ[[ระบบสุริยะ]]]]
'''แนวเทียบ''' ({{langx|en|analogy}}) เป็นกระบวนการ[[ประชาน|คิด]]ซึ่งเป็นการถ่ายโอน[[สารสนเทศ]]หรือ[[อรรถศาสตร์|ความหมาย]]จากกรณีหนึ่ง (มโนทัศน์ต้นทาง) ไปสู่อีกกรณีหนึ่ง (มโนทัศน์ปลายทาง) การแสดงออกทาง[[ภาษา]]ที่สอดคล้องกับกระบวนการดังกล่าวก็เช่น[[อุปมา]] หรือ[[อุปลักษณ์]] แนวเทียบในนิยามที่แคบลงคือ[[การอนุมาน]]หรือ[[การให้เหตุผล]] (logical argument) จากกรณีเฉพาะกรณีหนึ่งไปหากรณีเฉพาะอีกกรณีหนึ่ง ต่างจาก[[การนิรนัย]] [[การอุปนัย]] และ[[การจารนัย]] ซึ่งข้อสรุปหรือ[[ข้อตั้ง]]อย่างน้อยข้อใดข้อหนึ่งเป็นกรณีทั่วไป คำว่าแนวเทียบยังสามารถหมายถึงความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์ต้นทางกับปลายทางในรูปแบบของ[[ความคล้าย (ปรัชญา)|ความคล้ายกัน]] (similarity (philosophy)) อย่างเช่นโครงสร้างกำเนิดต่างกันหรือ[[วิวัฒนาการเบนเข้า|ความคล้ายโดยมีต้นกำเนิดต่างกัน]]ในวิชาชีววิทยา ต่อไปนี้เป็นการแสดงตัวอย่างความสัมพันธ์แบบแนวเทียบอย่างคร่าว ๆ:

:'''A''' คล้ายกับ '''B'''
:'''B''' มีคุณสมบัติ '''C'''
:ดังนั้น '''A''' ก็มีคุณสมบัติ '''C'''

แนวเทียบเป็นแนวคิดที่ใกล้เคียงกับ[[การสัมพันธ์]] การเปรียบเทียบ ความสมนัย โฮโมโลยีทาง[[โฮโมโลยี (คณิตศาสตร์)|คณิตศาสตร์]] (homology (mathematics)) และ[[ภาวะต้นกำเนิดเดียวกัน|ชีววิทยา]] (homology (biology)) [[สาทิสสัณฐาน]] (homomorphism) [[สมสัณฐาน]] (isomorphism) [[ความเป็นประติมา]] (iconicity) [[อุปลักษณ์]] ความคล้ายคลึง และความเหมือน

แนวเทียบเป็นหัวข้อที่มีการศึกษาและถกเถียงถึงมาตั้งแต่ยุค[[สมัยคลาสสิก]]โดยนักปราชญ์ นักวิทยาศาสตร์ นักเทววิทยา และ[[นักกฎหมาย]] ในช่วงเวลาไม่กี่ทศวรรษที่ผ่านมานี้ ความสนใจในแนวเทียบถูกรื้อฟื้นขึ้นมาโดยเฉพาะในสาขาวิชา[[ประชานศาสตร์]]

==ความหมายของคำว่ามโนทัศน์ "ต้นทาง" และ "ปลายทาง"==
คำว่า "ต้นทาง" และ "ปลายทาง" มีความหมายอยู่สองแบบขึ้นอยู่กับสาขาวิชาที่พูดถึง:

* ความหมายเชิงตรรกะ วัฒนธรรม และเศรษฐศาสตร์พูดถึง ''ลูกศร'' ''[[การส่ง (คณิตศาสตร์)|การส่ง]]'' (map (mathematics)) ''สาทิสสัณฐาน'' หรือ ''สัณฐาน'' ซึ่งเริ่มจาก ''โดเมน'' ที่ซับซ้อน หรือ''มโนทัศน์ต้นทาง'' และจบที่ ''[[โคโดเมน]]'' ซึ่งปกติจะซับซ้อนน้อยกว่า หรือ''มโนทัศน์ปลายทาง/เป้าหมาย'' โดยคำเหล่านี้ใช้ในความหมายของ[[ทฤษฎีประเภท]] (category theory)
* ความหมายใน[[จิตวิทยาปริชาน]] (cognitive psychology) [[ทฤษฎีวรรณคดี]] (literary theory) และวิชาเฉพาะทางในสาขา[[ปรัชญา]]ซึ่งอยู่นอกวิชา[[ตรรกศาสตร์]] หมายถึง[[มโนอุปลักษณ์|การถ่ายโยง]]จากประสบการณ์ที่คุ้นเคยกว่า หรือ''มโนทัศน์ต้นทาง'' ไปยังประสบการณ์ซึ่งประสบปัญหา หรือ''มโนทัศน์ปลายทาง/เป้าหมาย''

==ตัวแบบและทฤษฎี==

===อัตลักษณ์ของความสัมพันธ์===
คำว่า ''αναλογια'' ในภาษากรีกซึ่งเป็นรากศัพท์ของคำว่า ''Analogy'' (''แนวเทียบ'') ในภาษาอังกฤษ แต่แรกนั้นหมายถึง[[สัดส่วน]] (proportionality (mathematics)) ในความหมายแบบคณิตศาสตร์ จากนั้นมาคำว่าแนวเทียบหมายถึงอัตลักษณ์ของความสัมพันธ์ระหว่าง[[คู่อันดับ]]คู่ใดก็ตาม ไม่ว่าจะเกี่ยวกับคณิตศาสตร์หรือไม่ หนังสือ ''[[Critique of Judgment]]'' ของ[[อิมมานูเอล คานต์|คานต์]]ได้ยึดในความหมายนี้ คานต์อ้างว่ามีความสัมพันธ์ที่เหมือนกันอยู่ระหว่างวัตถุที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิงสองอัน 

แนวเทียบในความหมายนี้ถูกนำมาใช้ในการสอบ[[เอสเอที]]ใน[[ประเทศสหรัฐอเมริกา]] ซึ่งมี "คำถามแนวเทียบ" ในรูป "A is to B as C is to ''what''?" ตัวอย่างเช่น "Hand is to palm as foot is to ____?" (มือเป็นกับฝ่ามือ แบบที่เท้าเป็นกับ ____?) คำถามเหล่านี้ถูกถามในรูปแบบ[[แอริสตอเติล]]คือ HAND : PALM : : FOOT : ____ ในขณะที่ผู้ที่พูดภาษาอังกฤษเป็นจะสามารถให้คำตอบได้อย่างทันที (นั่นคือ ''sole'' หรือฝ่าเท้า) แต่หากต้องระบุและอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างคู่เช่น ''Hand'' และ ''Palm'' หรือ ''Foot'' และ ''Sole'' ก็จะเป็นสิ่งที่ทำได้ยากกว่า เพราะความสัมพันธ์นั้นไม่ปรากฏชัดใน[[ความหมายตามพจนานุกรม]] (lexical definition) ของคำว่า ''Palm'' หรือ ''Sole'' โดยคำแรกนั้นมีนิยามว่า ''พื้นผิวฝั่งด้านในของมือ'' และคำที่สองมีนิยามว่า ''พื้นผิวฝั่งด้านใต้ของเท้า'' แนวเทียบและ[[ภาวะนามธรรม|การทำให้เป็นนามธรรม]]นั้นเป็นกระบวนการทางประชานที่ต่างกัน โดยแนวเทียบเป็นกระบวนการที่ง่ายกว่า แนวเทียบไม่ได้เปรียบเทียบคุณสมบัติ''ทั้งหมด''ของมือและเท้า แต่เปรียบเทียบ''ความสัมพันธ์''ระหว่างมือและฝ่าของมือ และระหว่างเท้าและฝ่าของเท้า<ref>{{Cite journal|title="It’s like... you know": The Use of Analogies and Heuristics in Teaching Introductory Statistical Methods|journal=Journal of Statistics Education|url=http://jse.amstat.org/v11n2/martin.html|last=Martin|first=Michael A.|volume=11|issue=2|year=2003|access-date=10 ธันวาคม 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307062856/http://www.amstat.org/publications/jse/v11n2/martin.html|archive-date=7 มีนาคม 2013|url-status=live}}</ref> แม้มือและเท้าจะแตกต่างกันในหลายแง่มุม แนวเทียบสนใจที่ความเหมือนกันนั่นคือทั้งสองมีพื้นผิวฝั่งด้านในเหมือนกัน คอมพิวเตอร์สามารถใช้[[ขั้นตอนวิธี]]เพื่อตอบคำถามแนวเทียบแบบเลือกตอบจากข้อสอบเอสเอทีได้อย่างมีประสิทธิภาพใกล้เคียงกับมนุษย์ ขั้นตอนวิธีนี้วัดความคล้ายกันของความสัมพันธ์ระหว่างคำแต่ละคู่ (นั่นคือ ความคล้ายระหว่างคู่ HAND:PALM และคู่ FOOT:SOLE) ผ่านการวิเคราะห์ข้อความจำนวนมาก โดยจะเลือกคำตอบที่มีความสัมพันธ์ที่คล้ายกันมากที่สุด<ref>{{harvnb|Turney|2006}}</ref>

===ภาวะนามธรรมที่มีร่วมกัน===
[[ไฟล์:Crepuscular rays8 - NOAA.jpg|thumb|300px|ในบาง[[วัฒนธรรม]] [[ดวงอาทิตย์]]เป็นมโนทัศน์ต้นทางของแนวเทียบของ[[พระเป็นเจ้า|พระเจ้า]]]]
นักปราชญ์ชาวกรีกอย่าง[[เพลโต]]และ[[แอริสตอเติล]]ให้ความหมายของแนวเทียบที่กว้างกว่า พวกเขามองว่าแนวเทียบเป็นการมีภาวะนามธรรมร่วมกัน<ref name="Shelley">{{harvnb|Shelley|2003}}</ref> วัตถุซึ่งเป็นแนวเทียบกันไม่ได้มีเพียงความสัมพันธ์ที่คล้ายกันเท่านั้น แต่ยังสามารถเป็นมโนทัศน์ รูปแบบ ความสม่ำเสมอ คุณลักษณะ ผลกระทบ หรือปรัชญาที่มีร่วมกันด้วย พวกเขายอมรับว่าสามารถใช้การเปรียบเทียบ อุปลักษณ์ และอุปมานิทัศน์ในการ[[การให้เหตุผล|ให้เหตุผล]]ได้ และบางครั้งก็เรียกสิ่งเหล่าว่า ''แนวเทียบ'' แนวเทียบทำให้สิ่งที่เป็นนามธรรมเหล่านั้นเข้าใจได้ง่ายขึ้น และทำให้ทุกคนกล้าที่จะใช้มัน

ใน[[ยุคกลาง]]มีการสร้างทฤษฎีและการนำแนวเทียบมาใช้งานมากขึ้น นักกฎหมายชาว[[โรม]]ได้นำการให้เหตุผลแบบแนวเทียบและคำว่า ''อะนะโลกิ้อา'' (ἀναλογῐ́ᾱ) จากภาษากรีกมาใช้ นักกฎหมายยุคกลางแยกแยะระหว่าง ''[[อะนะลอเกีย เลกิส]]'' (analogia legis) และ ''[[อะนะลอเกีย ยูริส]]'' (analogia iuris) (ดูเพิ่มเติมด้านล่าง) ใน[[ตรรกศาสตร์ในปรัชญาอิสลาม|ตรรกศาสตร์อิสลาม]] การให้เหตุผลแบบแนวเทียบถูกนำมาใช้ในกระบวนการกิยาส (qiyas) ในกฎหมาย[[ชะรีอะฮ์]]และนิติศาสตร์[[ฟีกฮ์]] (fiqh) ใน[[เทววิทยา]][[คริสเตียน]] การให้เหตุผลแบบแนวเทียบถูกนำมาใช้อธิบายคุณลักษณะของ[[พระเจ้า]] [[ทอมัส อไควนัส]] แยกคำออกเป็นสามชนิดคือคำ''เอกัตถะ'' หรือไม่กำกวม (Univocal) ''ยุคลัตถะ'' หรือกำกวม (Equivocal) และ''สมานัตถะ'' หรือเป็นแนวเทียบ (Analogous) โดยคำสมานัตถะหมายถึงคำอย่างเช่นคำว่า "วัว" ในประโยค "วันนี้มีวัวขายในตลาดเยอะแยะ" ซึ่งอาจมีความหมายที่ต่างกันแต่เกี่ยวข้องกัน โดยอาจหมายถึงวัวตัวเป็น ๆ หรือเนื้อวัว<ref>{{Cite web|url=https://www.gotoknow.org/posts/89117|title=เอกัตถะ (Univocal) ยุคลัตถะ (Equivocal) และสมานัตถะ (Analogous)|author=พระมหาชัยวุธ โภชนุกูล|date=8 เมษายน 2007|access-date=27 ตุลาคม 2021|website=gotoknow.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027112155/https://www.gotoknow.org/posts/89117|archive-date=27 ตุลาคม 2021|url-status=live}}</ref> (ซึ่งในปัจจุบันจะใช้การแบ่งชนิดเป็น[[คำพ้องรูปพ้องเสียง]] (homonymy) และ[[คำหลายความหมาย]] (polysemy) แทน) [[โธมัส กาเยตาน]] (Thomas Cajetan) ได้เขียนบทความที่ทรงอิทธิพลซึ่งพูดถึงแนวเทียบ<ref>{{Cite book|title=The semantics of analogy: rereading Cajetan's De nominum analogia|last=Hochschild|first=J. P.|publisher=University of Notre Dame Press|year=2010|isbn=9780268081676|location=นอเตอร์เดม [[รัฐอินดีแอนา]]|url=https://muse.jhu.edu/book/1685}}</ref> ในทุกกรณีที่กล่าวมา แนวเทียบถูกใช้ในความหมายอย่างกว้างแบบ[[เพลโต]]และ[[แอริสตอเติล]]

หนังสือ ''Portraying Analogy'' พ.ศ. 2525 ของ [[เจมส์ ฟรานซิส รอสส์]] (James Francis Ross) ซึ่งเป็นการพิจารณาหัวข้อของแนวเทียบเป็นครั้งแรกที่มีความสำคัญหลังจากบทความ ''De Nominum Analogia'' ของกาเยตาน ได้แสดงให้เห็นว่าแนวเทียบเป็นลักษณะเฉพาะสากลที่มีอยู่ในโครงสร้างของ[[ภาษาธรรมชาติ]] โดยมีคุณลักษณะที่ระบุได้และคล้ายกฎเกณฑ์แบบหนึ่งซึ่งอธิบายว่าความหมายของคำต่าง ๆ ในประโยคนั้นเกี่ยวข้องพึ่งพากันอย่างไร

===กรณีเฉพาะของการอุปนัย===
ในทางตรงกันข้าม [[อิบน์ ตัยมิยะฮ์]] (Ibn Taymiyya)<ref name="Hallaq-94-5">{{Cite journal|title=The Logic of Legal Reasoning in Religious and Non-Religious Cultures: The Case of Islamic Law and the Common Law|last=Hallaq|first=Wael B.|journal=Cleveland State Law Review|volume=34|issue=1|year=1985–1986|pages=79–96 [93–95]|url=https://engagedscholarship.csuohio.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=1958&context=clevstlrev|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321224655/https://engagedscholarship.csuohio.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=&httpsredir=1&article=1958&context=clevstlrev|archive-date=21 มีนาคม 2020|url-status=live}}</ref><ref name=Mas>{{Cite journal  | last = Mas |first = Ruth  | title = Qiyas: A Study in Islamic Logic  | journal = Folia Orientalia  | volume = 34  | pages = 113–128  | year = 1998  | url = http://www.colorado.edu/ReligiousStudies/faculty/mas/LOGIC.pdf  | issn = 0015-5675  | url-status = live  | archive-url = https://web.archive.org/web/20080708225858/http://www.colorado.edu/ReligiousStudies/faculty/mas/LOGIC.pdf  | archive-date = 8 กรกฎาคม 2008 }}</ref><ref name="Sowa">{{Cite conference  | last = Sowa | first = John F. | last2 = Majumdar | first2 = Arun K. | title = Analogical reasoning  | book-title = Conceptual Structures for Knowledge Creation and Communication, Proceedings of ICCS 2003  | publisher = Springer-Verlag  | year = 2003  | location = Berlin  | url = http://www.jfsowa.com/pubs/analog.htm  | url-status = live  | archive-url = https://web.archive.org/web/20100405103529/http://www.jfsowa.com/pubs/analog.htm  | archive-date = 5 เมษายน 2010  | pages = 16-36}}</ref> [[ฟรานซิส เบคอน]] และ [[จอห์น สจ๊วต มิลล์]] (John Stuart Mill) ในภายหลัง อ้างว่าแนวเทียบเป็นแค่'''กรณีเฉพาะของการอุปนัย'''<ref name="Shelley"/> ในมุมมองนี้ แนวเทียบเป็นการอนุมานแบบ[[การให้เหตุผลแบบอุปนัย|อุปนัย]]จากคุณสมบัติที่มีร่วมกัน ไปหาคุณสมบัติอีกประการซึ่ง[[ความน่าจะเป็น|อาจจะ]]มีร่วมกัน ซึ่งคุณสมบัตินี้ต้องมาจากมโนทัศน์ต้นทางเท่านั้น ในรูปแบบดังต่อไปนี้:
;ข้อตั้ง
:''a'' มีคุณสมบัติ C, D, E, F, G
: ''b'' มีคุณสมบัติ C, D, E, F
;ข้อสรุป
: ''b'' อาจมีคุณสมบัติ G.

มุมองนี้ไม่ยอมรับว่าแนวเทียบเป็นวิธีการอนุมานหรือวิธีการคิดเป็นของตัวเอง และ[[คตินิยมลดทอน|ลดทอน]]มันเหลือเป็นเพียงการอุปนัยรูปแบบหนึ่ง อย่างไรก็ตาม การมีการให้เหตุผลแบบแนวเทียบเป็นการให้เหตุผลของตัวเองยังคงเป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์ในวิทยาศาสตร์ ปรัชญา และมนุษยศาสตร์ (ดูเพิ่มเติมด้านล่าง) ทำให้การลดทอนนี้เป็นสิ่งที่ไม่น่าสนใจในทางปรัชญา มากไปกว่านั้น การอุปนัยมีข้อสรุปเป็นกรณีทั่วไป แต่แนวเทียบมีข้อสรุปเป็นกรณีเฉพาะ

===โครงสร้างที่มีร่วมกัน===
[[ไฟล์:Latimeria chalumnae01.jpg|thumb|left|300px|ในการศึกษา[[ปลาซีลาแคนท์]] มีการใช้แนวเทียบจากปลาชนิดอื่น ๆ จำนวนมาก<ref name="Shelley"/>]]
นักประชานศาสตร์ร่วมสมัยใช้นิยามของแนวเทียบแบบกว้างซึ่งใกล้เคียงกับความหมายแบบเพลโตและแอริสตอเติล แต่ถูกตีกรอบด้วยทฤษฎี ''structure mapping'' (''การส่งโครงสร้าง'') ของ[[เดดรี เกนต์เนอร์|เกนต์เนอร์]] (Dedre Gentner) หากอิงตามมุมมองนี้ แนวเทียบคือ[[การส่ง (คณิตศาสตร์)|การส่ง]]หรือการจับคู่ระหว่างองค์ประกอบต่าง ๆ ของมโนทัศน์ต้นทางและปลายทาง แต่ไม่ใช่ระหว่างวัตถุสองสิ่งเท่านั้น แต่ยังรวมถึงระหว่างความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุ และระหว่างความสัมพันธ์ระหว่างความสัมพันธ์ ทฤษฎีนี้ถูกนำมาใช้และได้รับการยืนยันปริมาณหนึ่งในสาขาจิตวิทยา และประสบความสำเร็จพอสมควรในสาขาวิทยาการคอมพิวเตอร์และปัญญาประดิษฐ์ (ดูเพิ่มเติมด้านล่าง) งานศึกษาบางงานขยายแนวทางนี้ไปใช้กับหัวข้อที่เฉพาะเจาะจงเช่นเรื่อง[[อุปลักษณ์]]และความคล้าย แนวคิดของการส่งระหว่างมโนทัศน์ต้นทางกับปลายทางแบบเดียวกันนี้ถูกใช้โดยนักทฤษฎี[[มโนอุปลักษณ์]]และ[[การหลอมรวมมโนทัศน์]] (conceptual blending)<ref name="Gentner 1983">{{harvnb|Gentner|1983}}</ref>.

[[คีธ โฮลีโอก]] (Keith Holyoak) และ [[พอล ธาการ์ด]] (Paul Thagard) ได้พัฒนาทฤษฎี ''multiconstraint'' (''หลากเงื่อนไขบังคับ'') ขึ้นมาภายในทฤษฎี ''structure mapping'' พวกเขากล่าวป้องว่า "[[ทฤษฎีความจริงแบบสหนัย|ความสอดคล้อง]]" (Coherence theories of truth) ของแนวเทียบอันหนึ่งนั้นขึ้นอยู่กับความสอดคล้องกันในแง่ของโครงสร้าง [[ความคล้ายกันทางความหมาย]] (semantic similarity) และจุดประสงค์ของมัน ความสอดคล้องกันเชิงโครงสร้างนั้นสูงที่สุดเมื่อแนวเทียบนั้นเป็น[[สมสัณฐาน]] (isomorphism) แต่ความสอดคล้องกันในระดับที่ต่ำลงมาก็ยังถือว่ายอมรับได้ ความคล้ายกันหมายความว่าการส่งจะต้องเชื่อมโยงระหว่างองค์ประกอบและความสัมพันธ์ต่าง ๆ ของมโนทัศน์ต้นทางและปลายทางที่คล้ายกันไม่ว่าอยู่ในภาวะนามธรรมระดับไหนก็ตาม ความคล้ายกันมีระดับสูงที่สุดเมื่อมีความสัมพันธ์แบบเดียวกันและองค์ประกอบที่ถูกเชื่อมโยงกันซึ่งมีคุณลักษณะที่เหมือนกันหลายประการ สุดท้ายในส่วนของจุดประสงค์ จุดประสงค์คือความสามารถที่แนวเทียบอันหนึ่งจะช่วยในการแก้ไขปัญหาที่มีอยู่ในมือ ทฤษฎี ''multiconstraint'' พบเจอกับปัญหาได้เมื่อเผชิญกับมโนทัศน์ต้นทางที่หลากหลาย แต่เป็นอุปสรรคที่สามารถก้าวข้ามได้<ref>Holyoak, K.J., and Thagard, P. (1997). [http://cogsci.uwaterloo.ca/Articles/Pages/Analog.Mind.html The Analogical Mind].</ref><ref name="Shelley"/> ต่อมาฮัมเมิลและโฮลีโอกสร้างแบบจำลองทฤษฎี ''multiconstraint'' ไว้เป็น[[โครงข่ายประสาท]]<ref>Hummel, J.E., and Holyoak, K.J. (2005). [http://reasoninglab.psych.ucla.edu/KH%20pdfs/hummel&holyoak_cdips_2005.pdf Relational Reasoning in a Neurally Plausible Cognitive Architecture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211011044250/http://reasoninglab.psych.ucla.edu/KH%20pdfs/hummel%26holyoak_cdips_2005.pdf |date=2021-10-11 }}</ref> ปัญหาหนึ่งของทฤษฎี ''multiconstraint'' เกิดขึ้นจากมโนทัศน์ของความคล้าย ซึ่งในแง่นี้ไม่สามารถแยกแยะได้อย่างชัดเจนออกจากแนวเทียบเสียเอง การนำไปประยุกต์ใช้ในคอมพิวเตอร์จึงทำให้จะต้องมีคุณลักษณะหรือความสัมพันธ์อันใดก็ตามซึ่งจำเป็นต้อง''เหมือนกัน''ในภาวะนามธรรมระดับหนึ่ง แบบจำลองจึงถูกขยายต่อใน พ.ศ. 2551 ให้เรียนความสัมพันธ์จากตัวอย่างซึ่งไม่ถูกจัดโครงสร้าง<ref>{{harvnb|Doumas|Hummel|Sandhofer|2008}}</ref>

ใน พ.ศ. 2531 [[มาร์ก คีน]] (Mark Keane) และ ไมก์ เบรย์ชอว์ (Mike Brayshaw) ได้พัฒนา ''Incremental Analogy Machine'' (''เครื่องทำแนวเทียบแบบส่วนเพิ่ม'') ขึ้นมา ซึ่งประกอบด้วยเงื่อนไขบังคับของหน่วยความจำใช้งาน รวมถึงเงื่อนไขบังคับทางโครงสร้าง ทางความหมาย และทางปฏิบัติ เพื่อเลือกเซตย่อยของมโนทัศน์ต้นทางและส่งจากต้นทางไปยังปลายทางอย่างเป็นลำดับ<ref>
{{cite conference
 | first = M.T.
 | last = Keane
 | first2 = M.
 | last2 = Brayshaw
 | year = 1988
 | title = The Incremental Analogical Machine: a computational model of analogy.
 | book-title = EWSL'88: Proceedings of the 3rd European Conference on European Working Session on Learning
 | editor-last = Sleeman|editor-first= D.H.
 | publisher = Pitman
 | location = [[กลาสโกว์]]
 | pages = 53-62
 | url = https://dl.acm.org/doi/10.5555/3108771.3108777
 | s2cid=7368847
 | isbn = 9780273088004
 }}
</ref><ref>{{harvnb|Keane|Ledgeway|Duff|1994}}</ref> [[หลักฐานเชิงประสบการณ์|หลักฐานเชิงประจักษ์]]แสดงให้เห็นว่าลำดับการนำเสนอของข้อมูลส่งผลต่อประสิทธิภาพในการส่งเชิงแนวเทียบของมนุษย์<ref>{{harvnb|Keane|1997}}</ref>

ชาลเมอร์สและคณะอ้างว่าไม่มีเส้นแบ่งระหว่าง[[การรับรู้]]ขั้นสูงกับการคิดแบบแนวเทียบ และสรุปว่าแนวเทียบนั้นจริง ๆ แล้วเป็นการรับรู้ขั้นสูง และแนวเทียบนั้นไม่ได้เกิดขึ้นหลังจากการรับรู้ขั้นสูง แต่ยังเกิดขึ้นก่อนและในเวลาเดียวกันด้วย โดยการรับรู้ขั้นสูงคือ[[การแทนความรู้|กระบวนการแทนความรู้]]ซึ่งเป็นการทำความเข้าใจชุดข้อมูลที่ซับซ้อนในระดับนามธรรมและแนวคิด โดยการคัดเลือกเอาข้อมูลที่สำคัญจาก[[ตัวกระตุ้น|สิ่งเร้า]]ต่าง ๆ การรับรู้จำเป็นต่อแนวเทียบ แต่แนวเทียบก็จำเป็นต่อการรับรู้ขั้นสูงด้วย<ref>{{harvnb|Chalmers|French|Hofstadter|1996}}</ref> ในขณะที่ฟอร์บัสและคณะกล่าวว่าข้อสรุปของพวกเขานั้นเป็นแค่คำอุปมาและคลุมเครือเกินกว่าที่จะเป็นประโยชน์ในทางเทคนิค<ref>{{harvnb|Forbus|Gentner|Markman|Ferguson|1998}}</ref> มอร์ริสันและดีทริชอ้างว่ามุมมองทั้งสองที่กล่าวมานั้นไม่ใช่มุมมองที่อยู่ตรงข้ามกัน แต่เป็นมุมมองของแต่ละแง่มุมของแนวเทียบ<ref>{{harvnb|Morrison|Dietrich|1999}}</ref>

===แนวเทียบกับความซับซ้อน===
อ็องตวน กอร์นุแอฌอล<ref>{{harvnb|Cornuéjols|1996}}</ref> ได้เสนอว่าแนวเทียบอยู่บน''หลักของความเรียบง่าย''และ''ความซับซ้อนในการคำนวณ''

การให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบคือการหาฟังก์ชัน ''f'' จากคู่ของ (''x'',''f''(''x'')) การให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบตามตัวแบบมาตรฐานประกอบด้วย "วัตถุ" สองอย่าง คือ ''ต้นทาง'' และ ''ปลายทาง'' ปลายทางนั้นเป็นสิ่งที่ไม่สมบูรณ์และจำเป็นต้องใช้ต้นทางเพื่อสามารถอธิบายได้อย่างสมบูณณ์ โดยปลายทางประกอบด้วยส่วนที่มีอยู่คือ ''S''<sub>''t''</sub> และส่วนที่ขาดหายคือ ''R''<sub>''t''</sub> สมมุติว่าเราสามารถแยกสถานการณ์หนึ่งของต้นทางคือ ''S''<sub>''s''</sub> ซึ่งสอดคล้องกับของปลายทางคือ ''S''<sub>''t''</sub> กับผลลัพธ์ของต้นทางคือ ''R''<sub>''s''</sub> ซึ่งสอดคล้องกับของปลายทางคือ ''R''<sub>''t''</sub> ได้ เราต้องการหา ''B''<sub>''t''</sub> ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ระหว่าง ''S''<sub>''t''</sub> และ ''R''<sub>''t''</sub> ด้วย ''B''<sub>''s''</sub> ซึ่งเป็นความสัมพันธ์ระหว่าง ''S''<sub>''s''</sub> และ ''R''<sub>''s''</sub>

'''''หากรู้ทั้งต้นทางและปลายทางอย่างสมบูรณ์:'''''

หลักการของ[[ความยาวการพรรณนาสั้นสุด]] (minimum description length) ได้รับการนำเสนอโดย[[โยร์มา ริสซาเนน|ริสซาเนน]] (Jorma Rissanen)<ref>{{Cite book|title=Stochastical Complexity and Statistical Inquiry|last=Rissanen|first=J.|publisher=World Scientific Publishing Company|year=1989|isbn=9789814507400|url=https://www.worldscientific.com/worldscibooks/10.1142/0822|doi=10.1142/0822}}</ref> [[คริส วอลเลซ (นักวิทยาการคอมพิวเตอร์)|วอลเลซ]] (Chris Wallace (computer scientist)) และโบลตัน<ref>{{cite journal | url=https://academic.oup.com/comjnl/article-pdf/11/2/185/1075925/11-2-185.pdf |last=Wallace|first=C. S.|last2=Boulton|first2=D. M.| title=An information measure for classification | journal=Computer Journal | volume=11 | number=2 | pages=185-194 | date=สิงหาคม 1968 | doi=10.1093/comjnl/11.2.185 | doi-access=free |archive-url=https://web.archive.org/web/20220712134042/https://watermark.silverchair.com/11-2-185.pdf?token=AQECAHi208BE49Ooan9kkhW_Ercy7Dm3ZL_9Cf3qfKAc485ysgAAAscwggLDBgkqhkiG9w0BBwagggK0MIICsAIBADCCAqkGCSqGSIb3DQEHATAeBglghkgBZQMEAS4wEQQMJJGF3Ke5II_FHHtYAgEQgIICesLujbrX8up9Wbih7FN5HxJoGiHah5jhIOi7AECFD2sTsAyf89PWjYc2AbSc7bIr0skPeJBqBXsB1mpOIXp4qqkh3NRmo5qwzcXs_5Ft6LS2924ck8O-mnLOzZtAhF-xUVb2nsgbKII6e_Jx7wfEyCAVMe3G6ma0szAAPX1YZLLRsvDw3u4uVixTWIhyhdo1Mav6gOLdUOrxfaLlg78AuYjqKP0JpwGciaTMfyZJ8mZMhVFliqYyiOAPZV2GkS65A_-HG9QGYgwDqSrEjE80eiG4bJzB8XbzA3NP_JGMHj8mxX4fAaEW6v-ZAgSYUgJr9TIBnHINPsluBlSsco6amUjfQ4tmbQJttJmki4cBWRhUoeLF_4CqPePM6RfrQWGP9y6P_Wt5xLVonL7VILyjc66mHbudOKn1mLKiZ7N4GdTSRx-rTjSsY15RidItU6upchdZiiBHgZJAM2pSqC7Fp_Dwt__zGBgJ9NJQSff22YorA6nhZtad23OjKZex2Gt0DoCFIg2EuHISmweN2o9CJfZ8_QRZlExdFIKe0vlQickX4jvUOtUehcVGsKpNLGHbnM5Co6j5joz82jmfAabS4vWqwqW-Ek4e0eSx5f7QDjrd3WXL7frJC5-pH2wtwu-tJYeJb1nB8gU_mZ60qeKQu8YtJlBBJ-n1jvww7h_bH5TH9S8LXy7R5-_NojtpdVeYsS-1hAmva3Z7doEcRYw9gUTcvKYX_vZRR2g6IRwPLzVjFpI9UymS67kTJKeXXiUJbyKoLEP5-RBNRwVCb2T9R5dabuJ8u6ehoTmflk3kWFRQ1vxPTuJuw4ozNX1MFZMG6ba4o893PZsogfI|archive-date=12 กรกฎาคม 2022|url-status=live}}</ref> โดยใช้[[ความซับซ้อนแบบคอลโมโกรอฟ]] (Kolmogorov complexity) หรือ ''K''(''x'') ซึ่งมีนิยามเป็นคำอธิบายหรือพรรณนาของ ''x'' ที่มีขนาดเล็กที่สุด กับแนวทาง[[การให้เหตุผลแบบอุปนัย|การอุปนัย]]ของ[[เรย์ โซโลโมนอฟฟ์|โซโลโมนอฟฟ์]] (Ray Solomonoff) หลักการนี้หมายถึงการทำให้ความซับซ้อนในการผลิตปลายทางจากต้นทางหรือ ''K''(''target'' | ''Source'') มีขนาดเล็กที่สุด

ให้ ''M''<sub>''s''</sub> และ ''M''<sub>''t''</sub> เป็นทฤษฎีที่รู้อยู่แล้ว ซึ่งเป็นโครงสร้างทางมโนทัศน์ที่อธิบายต้นทางและปลายทาง แนวเทียบระหว่างกรณีต้นทางและปลายทางที่ดีที่สุดจึงเป็นแนวเทียบที่ทำให้:

:''K''(''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''S''<sub>''s''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''B''<sub>''s''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''M''<sub>''t''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''S''<sub>''t''</sub>|''M''<sub>''t''</sub>) + ''K''(''B''<sub>''t''</sub>|''M''<sub>''t''</sub>) &nbsp;  &nbsp;  &nbsp; (1).

น้อยที่สุด

'''''หากไม่รู้ปลายทางเลย:'''''

ตัวแบบและคำอธิบายทั้งหมด ''M''<sub>''s''</sub>, ''M''<sub>''t''</sub>, ''B''<sub>''s''</sub>, ''S''<sub>''s''</sub>, และ ''S''<sub>''t''</sub> ที่ทำให้:

:''K''(''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''S''<sub>''s''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''B''<sub>''s''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''M''<sub>''t''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''S''<sub>''t''</sub>|''M''<sub>''t''</sub>) &nbsp;  &nbsp;  &nbsp; (2)

น้อยที่สุด ก็เป็นตัวแบบและคำอธิบายที่จะทำให้ได้ความสัมพันธ์ ''B''<sub>''t''</sub> และจึงเป็น ''R''<sub>''t''</sub> ที่น่าพึงพอใจที่สุดสำหรับนิพจน์ (1)

สมมุติฐานเชิงแนวเทียบซึ่งหาแนวเทียบระหว่างกรณีต้นทางกับกรณีปลายทางจึงมีสองส่วนคือ:
* แนวเทียบใช้ ''หลักของความเรียบง่าย'' เหมือนการอุปนัย แนวเทียบระหว่างทั้งสองกรณีที่ดีที่สุดคือแนวเทียบที่ทำให้ปริมาณสารสนเทศที่ต้องใช้เพื่อหาต้นทางจากปลายทางนั้นน้อยที่สุด (1) โดยตัวชี้วัดที่พื้นฐานที่สุดของมันคือทฤษฎีความซับซ้อนในการคำนวณ
* เวลาหาหรือทำให้กรณีปลายทางสมบูรณ์ด้วยกรณีต้นทาง ตัวแปรที่จะทำให้ (2) น้อยที่สุดนั้นให้สมมุติว่าทำให้ (1) น้อยที่สุดด้วย และจึงให้คำตอบที่ดีที่สุด 

อย่างไรก็ตาม ''ผู้กระทำทางประชาน'' อาจลดปริมาณของสารสนเทศที่ต้องใช้ในการตีความต้นทางและปลายทาง โดยไม่รวมราคาของการผลิตข้อมูลซ้ำ เขาอาจเลือกใช้นิพจน์ดังต่อไปนี้แทน (2)

:''K''(''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''B''<sub>''s''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>) + ''K''(''M''<sub>''t''</sub>|''M''<sub>''s''</sub>)

== จิตวิทยาของแนวเทียบ ==

=== ทฤษฎี structure mapping ===
Structure mapping หรือการส่งโครงสร้าง ซึ่งถูกนำเสนอในเบื้องต้นโดย [[เดดรี เกนต์เนอร์]] (Dedre Gentner) เป็นทฤษฎีในจิตวิทยาซึ่งอธิบายกระบวนการทางจิตที่ใช้ในการให้เหตุผลโดยและการเรียนรู้จากแนวเทียบ<ref name="Gentner 1983"/> ทฤษฎีนี้มุ่งอธิบายโดยเฉพาะ ว่าเหตุใดความรู้ที่เป็นที่รู้จักหรือความรู้เกี่ยวกับขอบเขตพื้นฐานนั้นจึงสามารถนำมาใช้ให้ข้อมูลต่อความเข้าใจของบุคคลหนึ่งในมโนทัศน์ที่ไม่คุ้นเคยหรือในขอบเขตเป้าหมายหรือปลายทางได้<ref name=":0">{{Citation|last=Gentner|first=Dedre|title=Analogical Reasoning, Psychology of|date=2006|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/0470018860.s00473|encyclopedia=Encyclopedia of Cognitive Science|publisher=American Cancer Society|language=en|doi=10.1002/0470018860.s00473|isbn=9780470018866|access-date=9 ธันวาคม 2020}}</ref> หากอิงตามทฤษฎีนี้ บุคคลมองว่าความรู้ในขอบเขตหนึ่งของตัวเองเป็นโครงสร้างที่เชื่อมโยงระหว่างกัน<ref name=":1">{{Cite journal|last1=Gentner|first1=D.|last2=Gunn|first2=V.|date=June 2001|title=Structural alignment facilitates the noticing of differences|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11504005/|journal=Memory & Cognition|volume=29|issue=4|pages=565–577|doi=10.3758/bf03200458|doi-access=free}}</ref> หรือพูดอีกแบบคือ ขอบเขตหนึ่งถูกมองว่าประกอบไปด้วยวัตถุ คุณสมบัติของวัตถุ และความสัมพันธ์ซึ่งแสดงถึงวิธีการที่วัตถุต่าง ๆ และคุณสมบัติของพวกมันปฏิสัมพันธ์กัน<ref name=":2">{{Cite web|last1=Gentner|first1=Dedre|last2=Smith|first2=Linsey A.|editor1-first=Daniel|editor1-last=Reisberg|date=2013-03-11|title=Analogical Learning and Reasoning|url=https://www.oxfordhandbooks.com/view/10.1093/oxfordhb/9780195376746.001.0001/oxfordhb-9780195376746-e-42|access-date=2020-12-09|website=The Oxford Handbook of Cognitive Psychology|language=en|doi=10.1093/oxfordhb/9780195376746.001.0001|isbn=9780195376746}}</ref> กระบวนการแนวเทียบนั้นจึงเป็นการรู้จำโครงสร้างที่คล้ายกันระหว่างสองขอบเขต โดยอนุมานเพิ่มเติมความคล้ายกันภายในโครงสร้างผ่านการส่งความสัมพันธ์เพิ่มเติมระหว่างขอบเขตต้นทางและขอบเขตปลายทาง แล้วตรวจสอบการอนุมานเหล่านี้กับความรู้เกี่ยวกับขอบเขตปลายทางที่มีอยู่แล้ว<ref name=":0" /><ref name=":2" /> โดยทั่วไป ผู้คนนิยมแนวเทียบซึ่งมีความสมนัยหรือสอดคล้องกันในระดับสูงระหว่างระบบสองระบบ (นั่นคือความสัมพันธ์ระหว่างขอบเขตนั้นสอดคล้องกัน ไม่เพียงแค่วัตถุระหว่างขอบเขตนั้นสอดคล้องกันเท่านั้น) เมื่อพยายามอนุมานจากระบบเหล่านั้น นี่เป็นหลักการที่ชื่อว่าหลักการความเป็นระบบ (systematicity principle) 

ตัวอย่างที่ถูกนำมาใช้แสดงทฤษฎี structure mapping ใช้ขอบเขตของน้ำไหล และไฟฟ้า<ref name=":3">{{Cite book|last1=Gentner|first1=Dedre|url=https://www.taylorfrancis.com/books/e/9781315802725|title=Mental Models|last2=Stevens|first2=Albert L.|date=14 มกราคม 2014|publisher=Psychology Press|isbn=9781315802725|language=en|doi=10.4324/9781315802725}}</ref> ในระบบของน้ำที่ไหลไปมา น้ำไหลไปตามท่อ และอัตราการไหลถูกกำหนดโดยความดันของระบบ ความสัมพันธ์นี้เป็นแนวเทียบกับการไหลของไฟฟ้าภายในวงจรไฟฟ้า ในวงจรหนึ่ง ไฟฟ้าเคลื่อนไปตามสายไฟและกระแสไฟฟ้า หรือก็คืออัตราการไหลของไฟฟ้า ซึ่งถูกกำหนดโดยแรงดันไฟฟ้า หรือความดันของไฟฟ้า ด้วยความคล้ายกันในโครงสร้าง หรือการวางแนวโครงสร้าง ระหว่างขอบเขตทั้งสอง ทฤษฎีการส่งโครงสร้างจะคาดว่าความสัมพันธ์จากขอบเขตหนึ่งในนี้จะถูกอนุมานไปหาอีกขอบเขตผ่านแนวเทียบ<ref name=":2" />

==== การวางแนวโครงสร้าง ====
การวางแนวโครงสร้างเป็นกระบวนการหนึ่งในทฤษฎี structure mapping<ref name=":1" /> เวลาวางแนวระหว่างสองขอบเขตซึ่งถูกนำมาเปรียบเทียบ บุคคลหนึ่งจะพยายามระบุความคล้ายคลึงร่วมกันระหว่างทั้งสองระบบให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ ในขณะเดียวกันก็จะคงความสอดคล้องกันหนึ่งต่อหนึ่งระหว่างสมาชิกต่าง ๆ (นั่นคือ วัตถุ คุณสมบัติ และความสัมพันธ์)<ref name=":1" /> ในตัวอย่างแนวเทียบระหว่างน้ำไหลและไฟฟ้า การเทียบท่อน้ำกับสายไฟแสดงถึงความสอดคล้องกันแบบหนึ่งต่อหนึ่งและไม่สอดคล้องกับสมาชิกอื่น ๆ ในแผงวงจร มากไปกว่านั้น การวางแนวโครงสร้างยังมีคุณสมบัติเป็นการเชื่อมต่อแบบขนาน นั่นหมายความว่า เมื่อมีการสอดคล้องกันแบบหนึ่งต่อหนึ่งระหว่างความสัมพันธ์ต่าง ๆ ในทั้งสองระบบ (เช่นอัตราไหลของน้ำเพิ่มขึ้นเมื่อความดันเพิ่มขึ้น คล้ายกับเวลาที่กระแสไฟฟ้าเพิ่มขึ้นเมื่อแรงดันไฟฟ้าเพิ่มขึ้น) วัตถุและคุณสมบัติอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องย่อมสอดคล้องกันด้วย (นั่นคือ อัตราไหลของน้ำสอดคล้องกับกระแสไฟฟ้า และความดันของน้ำสอดคล้องกับแรงดันไฟฟ้า)<ref name=":3" />

==== การอนุมานโดยใช้แนวเทียบ ====
การอนุมานโดยใช้แนวเทียบเป็นกระบวนการที่สองในทฤษฎี structure mapping และเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นต่อจากการวางแนวโครงสร้างระหว่างสองขอบเขตที่ถูกนำมาเปรียบเทียบ
<ref name=":2" />  ในกระบวนการนี้ บุคคลจะทำการอนุมานเกี่ยวกับขอบเขตเป้าหมายโดยใช้สารสนเทศจากขอบเขตพื้นฐานกับขอบเขตปลายทางนั้น<ref name=":0" /> ตัวอย่างดังต่อไปนี้จะแสดงให้เห็นถึงกระบวนการดังกล่าว<ref name=":3" /> โดย ''1'' แสดงถึงข้อมูลเกี่ยวกับขอบเขตพื้นฐาน ''2'' แสดงถึงความสอดคล้องกันระหว่างขอบเขตพื้นฐานและปลายทาง และ ''3'' แสดงถึงการอนุมานเกี่ยวกับขอบเขตปลายทาง:

# ในระบบท่อน้ำ ท่อเล็กทำให้อัตราไหลของน้ำลดลง
# ท่อขนาดเล็กสอดคล้องกับตัวต้านทานในวงจรไฟฟ้า และน้ำสอดคล้องกับไฟฟ้า
# ในวงจรไฟฟ้า ตัวต้านทานทำให้อัตราไหลของไฟฟ้าลดลง

==== การประเมินผล ====
การประเมินผลเป็นกระบวนการที่สามในทฤษฎี structure mapping และเกิดขึ้นหลังการวางแนวโครงสร้างและการอนุมานเกี่ยวกับขอบเขตปลายทางสำเร็จ ระหว่างการประเมินผล บุคคลจะตัดสินว่าแนวเทียบที่ได้มานั้นเกี่ยวข้องและเป็นไปได้ไหม<ref name=":2" /> กระบวนการนี้ถูกบรรยายว่าเป็นการแก้ปัญหาของการเลือกในแนวเทียบ<ref name=":4">{{Cite journal|last1=Clement|first1=Catherine A.|last2=Gentner|first2=Dedre|date=1 มกราคม 1991|title=Systematicity as a selection constraint in analogical mapping|url=https://dx.doi.org/10.1016%2F0364-0213%2891%2980014-V|journal=Cognitive Science|language=en|volume=15|issue=1|pages=89–132|doi=10.1016/0364-0213(91)80014-V|issn=0364-0213|doi-access=free}}</ref> หรือการอธิบายว่าบุคคลหนึ่งเลือกการอนุมานมาใช้ส่งระหว่างขอบเขตพื้นฐานและปลายทางอย่างไร เพราะแนวเทียบจะไร้ประโยชน์หากจะอนุมานทุกอย่างที่อนุมานได้ เวลาประเมินแนวเทียบอันหนึ่ง บุคคลมักตัดสินมันด้วยปัจจัยต่าง ๆ เหล่านี้:  

* '''ความถูกต้องเท็จจริง''' - เวลาประเมินการอนุมานหนึ่งว่าถูกหรือผิด บุคคลจะเปรียบเทียบการอนุมานนี้กับความรู้ที่มีอยู่แล้วของเขาเพื่อหาว่าการอนุมานนี้จริงหรือเท็จ<ref name=":0" /> ในเหคุที่ไม่สามารถหาความถูกต้องได้ บุคคลอาจพิจารณาที่การนำมาใช้ได้ของการอนุมาน หรือความเรียบง่ายของการดัดแปลงความรู้เมื่อเคลื่อนย้ายมันจากขอบเขตพื้นฐานมาขอบเขตปลายทาง<ref name=":2" /> 
* '''เป้าหมาย''' '''ความเกี่ยวข้อง''' - เวลาประเมินแนวเทียบ เป็นสิ่งสำคัญที่การอนุมานจะให้ความเข้าใจที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ตรงหน้า ตัวอย่างเช่น เวลาพยายามแก้ไขปัญหาหนึ่ง การอนุมานดังกล่าวนั้นทำให้เราเข้าใจและทำให้เราเข้าใกล้คำตอบขึ้นหรือไม่<ref name=":0" /> หรือสร้างความรู้ใหม่ที่อาจเป็นประโยชน์หรือไม่<ref name=":4" />

=== ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการให้เหตุผลโดยใช้แนวเทียบ ===

==== ภาษา ====
ภาษาสามารถอำนวยการให้เหตุผลโดยใช้แนวเทียบได้โดยการใช้ป้ายแสดงความสัมพันธ์เพื่อทดแทนความโปร่งใสในระดับต่ำ<ref name=":6" /> ตัวอย่างเช่น เด็ก ๆ อาจมีปัญหาในการระบุโครงสร้างความสัมพันธ์ระหว่างกล่องแต่ละชุด (เช่น ชุดที่หนึ่ง: กล่องขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ ชุดที่สอง: กล่องขนาดกลาง ขนาดใหญ่ และขนาดใหญ่พิเศษ) เด็กมักเชื่อมโยงกล่องขนาดกลางในชุดที่หนึ่ง (ซึ่งเป็นขนาดกลางในชุดนี้) กับกล่องขนาดกลางในชุดที่สอง (ซึ่งเป็นขนาดที่เล็กที่สุดในชุดนี้) และไม่สามารถรับรู้ได้ว่าพวกเขาควรเชื่อมโยงกล่องที่เล็กที่สุดในชุดที่หนึ่งกับกล่องที่เล็กที่สุดในชุดที่สอง หลังจากติดป้ายแสดงความสัมพันธ์แล้ว เช่น 'baby' 'mommy' และ 'daddy' (''พ่อ แม่ ลูก'') ความสามารถของเด็กในการระบุความสัมพันธ์นี้ดีขึ้นกว่าเดิม<ref name=":5" />

เป็นสิ่งสำคัญที่ต้องจำไว้ว่า ในขณะที่ภาษาอาจช่วยในการให้เหตุผลโดยใช้แนวเทียบ มันไม่ใช่สิ่งจำเป็น งานวิจัยได้พบว่าลิงที่มีความสามารถทางภาษาที่จำกัดสามารถให้เหตุผลได้โดยใช้ความสัมพันธ์ แต่นี่เกิดขึ้นเมื่อต้นทางและปลายทางนั้นวางแนวตรงกันในระดับสูงเท่านั้น<ref>{{Cite journal|last1=Christie|first1=Stella|last2=Gentner|first2=Dedre|last3=Call|first3=Josep|last4=Haun|first4=Daniel Benjamin Moritz|date=กุมภาพันธ์ 2016|title=Sensitivity to Relational Similarity and Object Similarity in Apes and Children|url=http://dx.doi.org/10.1016/j.cub.2015.12.054|journal=Current Biology|volume=26|issue=4|pages=531–535|doi=10.1016/j.cub.2015.12.054|doi-access=free}}</ref>

==== ความโปร่งใส ====
ความคล้ายกันระหว่างวัตถุซึ่งถูกเชื่อมโยงกันส่งผลต่อการให้เหตุผลโดยใช้แนวเทียบ เมื่อความสอดคล้องเชิงวัตถุระหว่างระบบต้นทางกับปลายทางนั้นมีความคล้ายกันสูง นี่เรียกว่าการมีความโปร่งใสสูง ซึ่งช่วยในกระบวนการแนวเทียบ<ref name=":2" /> ความโปร่งใสสูงเป็นประโยชน์ต่อการใช้แนวเทียบเพื่ออำนวยการแก้ไขปัญหา<ref name=":0" /> ตัวอย่างเช่น หากนักเรียนคนหนึ่งถูกถามให้คำนวณหาว่านักกอล์ฟแต่ละคนจะต้องใช้ลูกกอล์ฟกี่ลูกในการแข่งขันครั้งหนึ่ง เขาจะสามารถนำคำตอบนี้ไปประยุกต์ใช้กับปัญหาในอนาคตได้เมื่อวัตถุนั้นคล้ายกันมาก (เช่น การให้เหตุผลว่านักเทนนิสแต่ละคนจะต้องใช้ลูกเทนนิสกี่ลูก)<ref name=":0" />

==== ความสามารถในการประมวล ====
เพื่อที่จะกระทำกระบวนการทางแนวเทียบ บุคคลจะต้องใช้เวลาเพื่อทำงานผ่านกระบวนการวางแนว การอนุมาน และการประเมินผล หากมีเวลาไม่เพียงพอเพื่อทำการให้เหตุผลโดยใช้แนวเทียบ บุคคลนั้นมีโอกาสที่จะสนใจในความสอดคล้องเชิงวัตถุระดับล่างระหว่างทั้งสองระบบ แทนที่จะระบุความสัมพันธ์ระดับสูงแบบแนวเทียบที่น่าจะให้ข้อมูลมากกว่า<ref name=":2" /> ผลลัพธ์เดียวกันก็อาจเกิดขึ้นหากความจำเพื่อใช้งานของบุคคลหนึ่งมีภาระการใช้งานทางประชานสูงในขณะนั้น (เช่น บุคคลกำลังพยายามให้เหตุผลด้วยแนวเทียบในขณะเดียวกันที่กำลังจำคำศัพท์คำหนึ่งเก็บไว้ในหัว)<ref name=":2" />

=== พัฒนาการของความสามารถใช้แนวเทียบ ===
งานวิจัยยังได้พบว่าเด็กมีความสามารถใช้การเปรียบเทียบเพื่อเรียนรู้แบบแผนที่เป็นนามธรรมได้ แต่บางครั้งก็จำเป็นต้องมีการกระตุ้นจากผู้อื่น<ref name=":5">{{Citation|last1=Hespos|first1=Susan J.|title=Structure-Mapping Processes Enable Infants' Learning Across Domains Including Language|date=2020|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-030-35594-4_5|work=Language and Concept Acquisition from Infancy Through Childhood: Learning from Multiple Exemplars|pages=79–104|editor-last=Childers|editor-first=Jane B.|place=Cham|publisher=Springer International Publishing|language=en|doi=10.1007/978-3-030-35594-4_5|isbn=9783030355944|access-date=9 ธันวาคม 2020|last2=Anderson|first2=Erin|last3=Gentner|first3=Dedre}}</ref> คำกล่าวอ้างดังกล่าวได้ถูกทดลอง โดยนักวิจัยได้สอนให้เด็กอายุ 3 ถึง 4 ขวบรู้ถึงความสัมพันธ์อย่างง่ายผ่านการแสดงรูปให้ดูเป็นชุด ๆ แต่ละภาพมีสัตว์สามตัวชนิดเดียวกันและติดป้ายชื่อว่า "toma" ให้เด็ก เด็กบางคนถูกบอกให้เปรียบเทียบระหว่าง 'toma' แต่ละฝูง ในขณะที่คนอื่น ๆ ไม่ได้บอก หลังจากได้เห็นรูปภาพแล้ว เด็ก ๆ ก็ถูกทดสอบว่าได้เรียบรู้แบบแผนนามธรรมหรือไม่ (ว่า 'toma' หมายถึงกลุ่มของสัตว์ชนิดเดียวกันสามตัว) เด็กได้ดูรูปอีกสองรูปแล้วถูกถามว่า "อันไหนคือ 'toma'" ภาพแรกเป็นคู่จับเชิงสัมพันธ์และแสดงภาพของสัตว์ชนิดเดียวกันสามตัวซึ่งพวกเขาไม่เคยเห็นมาก่อน ในขณะที่ภาพที่สองเป็นคู่จับเชิงวัตถุและแสดงภาพของสัตว์คนละชนิดกันสามตัวชนิดที่เด็กได้เห็นไปก่อนแล้วในขั้นตอนการเรียนรู้ถึงความสัมพันธ์นี้ เด็กที่ถูกบอกว่าให้เปรียบเทียบระหว่าง toma ระหว่างเรียนรู้มีโอกาสที่จะได้เรียนรู้ถึงแบบแผนและเลือกคู่จับที่เป็นเชิงสัมพันธ์ในขั้นตอนการทดสอบ<ref name=":6">{{Cite journal|last1=Gentner|first1=Dedre|last2=Hoyos|first2=Christian|date=2017|title=Analogy and Abstraction|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/tops.12278|journal=Topics in Cognitive Science|language=en|volume=9|issue=3|pages=672–693|doi=10.1111/tops.12278|pmid=28621480|issn=1756-8765|doi-access=free}}</ref>

เด็กไม่จำเป็นต้องได้รับการกระตุ้นเสมอไปเพื่อเปรียบเทียบและเรียนรู้ถึงความสัมพันธ์แบบนามธรรม สุดท้ายอย่างไรเด็กก็จะต้องประสบกับการเปลี่ยนแปลงเชิงสัมพันธ์ ซึ่งหลังจากนั้นพวกเขาจะเริ่มสนใจที่ระบุโครงสร้างความสัมพันธ์ที่คล้ายกันระหว่างบริบทที่แตกต่างกันมากกว่าแค่ระบุวัตถุที่จับคู่กัน<ref name=":5" /> การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นสิ่งสำคัญในพัฒนาการทางประชานของเด็ก เพราะหากเด็กยังมุ่งสนใจในวัตถุแต่ละอัน ก็จะทำให้ความสามารถในการเรียนรู้แบบแผนแบบนามธรรมและการให้เหตุผลโดยใช้แนวเทียบนั้นถดถอย<ref name=":5" /> แต่นักวิจัยบางคนเสนอว่าการเปลี่ยนแปลงเชิงสัมพันธ์อันนี้ไม่ได้ถูกขับเคลื่อนโดยการเติบโตของความสามารถทางประชานพื้นฐานของเด็ก (เช่นความจำเพื่อใช้งานและการยั้งคิดไตร่ตรอง) แต่กลับถูกขับเคลื่อนโดยความรู้เชิงสัมพันธ์ของเด็กเอง เช่นการมีป้ายชื่อสำหรับวัตถุซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ต่าง ๆ นั้นชัดเจนขึ้น<ref name=":5" /> อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะกำหนดได้ว่าการเปลี่ยนแปลงเชิงสัมพันธ์นี้เกิดจากการเติบโตของความสามารถทางประชาน หรือการมีความรู้เชิงสัมพันธ์เพิ่มขึ้น<ref name=":2" />

มากไปกว่านั้น งานวิจัยได้ระบุปัจจัยหลายส่วนซึ่งอาจเพิ่มโอกาสที่เด็กจะทำการเปรียบเทียบและเรียนรู้ความสัมพันธ์แบบนามธรรมโดยไม่จำเป็นมีการส่งเสริม<ref name=":6" /> การเปรียบเทียบมีโอกาสเกิดขึ้นมากกว่าเมื่อวัตถุที่ถูกนำมาเปรียบเทียบนั้นมีความใกล้กันเชิงปริภูมิกาล<ref name=":6" /> มีความคล้ายกันสูง (แต่ไม่มากสะจนกลายเป็นวัตถุที่จับคู่กัน ซึ่งจะขัดขวางกระบวนการระบุความสัมพันธ์)<ref name=":2" /> หรือมีป้ายชื่อร่วมกัน<ref name=":5" />

==การประยุกต์ใช้และชนิด==
แนวเทียบเป็นสิ่งที่สำคัญใน[[การแก้ปัญหา]] (problem solving) [[การตัดสินใจ]] (decision making) [[ทฤษฎีวิธีการให้เหตุผล|การให้เหตุผล]] (argumentation) [[การรับรู้]](Perception) [[การวางนัยทั่วไป]] [[ความจำ|การจำ]] [[การสร้างสรรค์]] [[สิ่งประดิษฐ์|การประดิษฐ์]] (Invention)การคาดการณ์ [[อารมณ์|(Prediction)ความรู้สึก]](Feeling) [[คำอธิบาย|การอธิบาย]] (explanation) [[การวางกรอบความคิด]] (conceptualization) และ[[การสื่อสาร]](Communication) มันเป็นสิ่งที่อยู่เบื้องหลังของภารกิจพื้นฐานต่าง ๆ เช่น การระบุสถานที่ วัตถุ และผู้คน เช่น [[การรับรู้ใบหน้า]] (face perception) และ[[ระบบการรู้จำใบหน้า|การรู้จำใบหน้า]] มีข้อคิดเห็นหนึ่งกล่าวว่าแนวเทียบเป็นส่วนสำคัญของ[[ประชาน]]<ref>{{Harvnb|Hofstadter|2001}}</ref> 

แนวเทียบซึ่งแสดงออกเป็นภาษาประกอบด้วย[[wikt:แบบอย่าง|การยกตัวอย่าง]] [[การเปรียบเทียบ (ไวยากรณ์)|การเปรียบเทียบ]] (Comparison (grammar)) [[อุปมา]] [[อุปลักษณ์]] [[อุปมานิทัศน์]] และ[[นิทานคติสอนใจ|การเล่านิทานคติสอนใจ]] แต่ไม่รวมถึง[[นามนัย]] (metonymy) [[ข้อความ]] (message) ที่มีวลีเช่น "''และอื่น ๆ''" "''เป็นต้น''" "''อย่างกับว่า/ดังว่า''" "''อย่าง/ดัง/เหมือน''" "''ฯลฯ''" ฯลฯ เป็นข้อความที่ผู้รับสารต้องใช้ความเข้าใจแบบแนวเทียบ แนวเทียบไม่ได้สำคัญเฉพาะใน[[ปรัชญาภาษาสามัญ]] (ordinary language philosophy) และ[[สามัญสำนึก]]เท่านั้น (เช่น[[สุภาษิต]] (proverb) และ[[สำนวน]] (idiom) ก็เป็นตัวอย่างของการใช้แนวเทียบแบบนี้) แต่ยังเป็นสิ่งที่สำคัญในวิชา[[วิทยาศาสตร์]] [[ปรัชญา]] [[กฎหมาย]] และ[[มนุษยศาสตร์]]ด้วย ในสาขาวิชา[[ภาษาศาสตร์ปริชาน]] (cognitive linguistics) แนวคิด[[มโนอุปลักษณ์]] (conceptual metaphor) อาจเป็นอย่างเดียวกันกับแนวเทียบ แนวเทียบยังเป็นฐานของการให้เหตุผลเชิงเปรียบเทียบ รวมไปถึงการทดลองต่าง ๆ ซึ่งผลของการทดลองถูกนำไปใช้กับวัตถุซึ่งไม่ได้รับการทดลอง (เช่น การทดลองกับ[[หนู]]แล้วเอาผลการทดลองไปใช้กับมนุษย์)

=== ตรรกศาสตร์ ===
นักตรรกวิทยากระทำการวิเคราะห์วิธีการใช้การให้เหตุผลโดยใช้แนวเทียบใน[[การอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบ|การอ้างเหตุผลจากแนวเทียบ]] (Argument from analogy)

แนวเทียบสามารถกล่าวออกมาได้โดยใช้วลี ''เป็นอะไรกับ'' และ ''อย่างที่/แบบที่'' เมื่อแสดงถึงความสัมพันธ์แบบแนวเทียบระหว่างนิพจน์สองอัน ตัวอย่างเช่น "รอยยิ้มเป็นอะไรกับปาก อย่างที่กระพิบตาเป็นอะไรกับตา" ในสาขาวิชาคณิตศาสตร์ เราสามารถเขียนอย่างเป็นรูปนัยได้ด้วยเครื่องหมาย[[ทวิภาค]]เพื่อแสดงถึงความสัมพันธ์แบบนี้ โดยใช้ทวิภาคอันเดียวเพื่อแสดงถึงอัตราส่วน และใช้ทวิภาคสองอันเพื่อแสดงถึงสมการ<ref name="REA-1994">{{cite book |author=Research and Education Association |editor1-last=Fogiel |editor1-first=M |title=Verbal Tutor for the SAT |chapter-url=https://books.google.com/books?id=A17t-PP5xkgC&pg=PA84 |access-date=25 มกราคม 2018 |date=มิถุนายน 1994 |publisher=Research & Education Assoc. |location=Piscataway, New Jersey |isbn=9780878919635 |pages=84–86 |chapter=2. Analogies |oclc=32747316}}</ref> 

ในการสอบ เครื่องหมายทวิภาคซึ่งแสดงถึงอัตราส่วนและสมการถูกยืมมาใช้ และตัวอย่างดังกล่าวสามารถเขียนเป็น "รอยยิ้ม : ปาก :: กระพิบตา : ตา" และอ่านออกเสียงในแบบเดิม<ref name="REA-1994" /><ref name="Schwartz-2007">{{cite book |last1=Schwartz |first1=Linda |last2=Heidrich |first2=Stanley H.  |last3=Heidrich |first3=Delana S.  |title=Power Practice: Analogies and Idioms, eBook |url=https://books.google.com/books?id=PaWURypwLcUC&pg=PA4 |access-date=25 มกราคม 2018 |date=1 มกราคม 2007 |publisher=Creative Teaching Press |location=Huntington Beach, Calif. |isbn=9781591989530 |pages=4– |oclc=232131611}}</ref>

=== ภาษาศาสตร์ === 
แนวเทียบยังสามารถเป็นกระบวนการทาง[[ภาษาศาสตร์]]ที่เรียกว่า  ''[[การปรับระดับเชิงสัณฐาน]]'' (Morphological leveling) ซึ่งคือกระบวนการที่คำ ๆ หนึ่งซึ่งถูกมองว่าเป็นคำอปกติ ถูกทำใหม่ให้อยู่ในรูปของคำที่มีอยู่แพร่หลายกว่าซึ่งถูกควบคุมโดยกฎบางอย่าง<ref>{{cite book|url=https://edisciplinas.usp.br/pluginfile.php/5670764/mod_resource/content/1/%28Blackwell%20Handbooks%20in%20Linguistics%29%20Brian%20D.%20Joseph%20and%20Richard%20D.%20Janda-The%20Handbook%20of%20Historical%20Linguistics-Blackwell%20Publishing%20%282003%29.pdf|last=Hock|first=Hans Henrich|date=2003|chapter=Analogical Change|editor-last= Joseph|editor-first=Brian D. |editor-first2=Richard D. |editor-last2=Janda|title=The Handbook of Historical Linguistics|location=Oxford|publisher= Blackwell|page= 442|archive-url=https://web.archive.org/web/20220712135139/https://edisciplinas.usp.br/pluginfile.php/5670764/mod_resource/content/1/%28Blackwell%20Handbooks%20in%20Linguistics%29%20Brian%20D.%20Joseph%20and%20Richard%20D.%20Janda-The%20Handbook%20of%20Historical%20Linguistics-Blackwell%20Publishing%20%282003%29.pdf|archive-date=12 กรกฎาคม 2022}}</ref> ตัวอย่างเช่น[[คำกริยา]]ใน[[ภาษาอังกฤษ]]คำว่า ''[[wiktionary:help|help]]'' ที่แต่ก่อนมีรูป[[อดีตกาล]] (preterite) เป็น ''holp'' และรูป[[กริยาย่อย]] (participle) อดีตกาลเป็น ''holpen'' รูปของคำที่เลิกใช้แล้วเหล่านี้ถูกแทนที่โดยคำว่า ''helped'' ด้วยแนวเทียบ (หรือคือการขยายการใช้งานของกฎ[[ผลิตภาพ (ภาษาศาสตร์)|ที่มีผลิตภาพ]] (productive (linguistics)) ว่าด้วยคำกริยาตามด้วย ''ed'')<ref>{{cite book|url=https://books.google.co.th/books?id=nCqrBgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=th#v=onepage&q&f=false |page= 8|title=Analogy and Morphological Change|first=David L.|last= Fertig|publisher=Edinburgh University Press|date= 2013|isbn=9780748646234}}</ref> แต่ทว่ารูปอปกติในบางครั้งก็ถูกสร้างขึ้นโดยแนวเทียบผ่านกระบวนการที่คล้ายกันเรียกว่าการขยายออก ตัวอย่างหนึ่งเช่นรูป[[กาลอดีต]] (past tense) ของคำว่า ''[[wiktionary:dive|dive]]'' ในภาษาอังกฤษอเมริกันว่า ''dove'' ซึ่งเกิดขึ้นโดยแนวเทียบกับคำศัพท์อย่างคำว่า ''drive'' ซึ่งมีรูปกาลอดีตว่า ''drove''.<ref>{{cite|title=Paradigmatic Uniformity and Markedness|first=Andrew |last=Garrett|date=24 มกราคม  2008|s2cid=124495213|url=https://linguistics.berkeley.edu/~garrett/ParadigmLeveling.pdf|page=1|doi=10.1093/ACPROF:OSO/9780199298495.003.0006|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413025950/http://linguistics.berkeley.edu/~garrett/ParadigmLeveling.pdf|archive-date=13 เมษายน 2021|url-status=live}}</ref>

[[คำสร้างใหม่]]ยังสามารถถูกสร้างขึ้นผ่านแนวเทียบได้ผ่านคำที่มีอยู่แล้ว ตัวอย่างเช่นคำว่า ''[[ซอฟต์แวร์]]'' ซึ่งเกิดขึ้นโดยแนวเทียบกับ ''[[ฮาร์ดแวร์คอมพิวเตอร์|ฮาร์ดแวร์]]'' คำสร้างใหม่โดยแนวเทียมอื่น ๆ อาทิ ''[[เฟิร์มแวร์]]'' และ ''[[เวเพอร์เวฟ]]'' ก็มีตามมา<ref>{{cite journal|url=https://www.researchgate.net/profile/Elisa-Mattiello/publication/316933301_Analogical_neologisms_in_English/links/5d3edd624585153e592af004/Analogical-neologisms-in-English.pdf |pages= 105, 128|date=มกราคม 2016|journal=Italian Journal of Linguistics |volume=28|issue=2|title=Analogical neologisms in English|first=Elisa |last=Mattiello|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225054739/https://www.researchgate.net/profile/Elisa-Mattiello/publication/316933301_Analogical_neologisms_in_English/links/5d3edd624585153e592af004/Analogical-neologisms-in-English.pdf|archive-date=25 กุมภาพันธ์ 2022|url-status=live}}</ref> อีกคำหนึ่งในภาษาอังกฤษเช่นคำว่า ''underwhelm'' ซึ่งเกิดขึ้นโดยแนวเทียบกับคำว่า ''overwhelm''<ref>{{Cite web|url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/underwhelm|title=underwhelm - definition of underwhelm in English {{!}} Oxford Dictionaries|website=Oxford Dictionaries {{!}} English|access-date=7 เมษายน 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160816122000/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/underwhelm|archive-date=16 สิงหาคม 2016}}</ref>

แนวเทียบมักถูกเสนอเป็นกลไกทางเลือกแทน[[ภาษาศาสตร์เพิ่มพูน|''กฎ''แบบเพิ่มพูน]]เพื่อใช้อธิบายการก่อรูป[[ผลิตภาพ (ภาษาศาสตร์)|ที่มีผลิตภาพ]]ของโครงสร้างต่าง ๆ เช่นคำ ในขณะที่คนอื่น ๆ อ้างว่าทั้งสองเป็นกลไกเดียวกัน โดยกฎต่าง ๆ เป็นแนวเทียบที่ได้ฝังตัวลงไปในระบบภาษาศาสตร์จนกลายเป็นส่วนมาตรฐานแล้ว ในขณะที่แนวเทียบในกรณีที่เห็นได้ชัดนั้นเพียงแค่ (ยัง) ไม่ได้กระทำเช่นนั้น<ref>{{cite book|last=Langacker|first= Ronald W. |date=1987|title=Foundations of Cognitive grammar: Theoretical prerequisites, Volume I|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|url=https://books.google.co.th/books?id=g4NCRFbZkZYC&printsec=frontcover&hl=th#v=onepage&q&f=false |pages= 445-447|isbn=9780804738514}}</ref>

แนวเทียบยังเป็นคำที่ถูกใช้โดยสำนักคิด[[กลุ่มนักไวยากรณ์รุ่นใหม่]] (Neogrammarian) เป็นคำพูดกว้าง ๆ เพื่อหมายถึงการเปลี่ยนแปลงทาง[[วิทยาหน่วยคำ|สัณฐาน]]ใด ๆ ในภาษาหนึ่งซึ่งไม่สามารถอธิบายได้ด้วย[[การเปลี่ยนแปลงของเสียง]] (sound change) หรือด้วยการยืมคำมา<ref>{{cite book|first=Raymond |last=Hickey|chapter-url=https://www.uni-due.de/SHE/SHE_Neogrammarian.htm|title=Studying the History of English|chapter=The Neogrammarian view|access-date=13 กรกฎาคม 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225060355/https://www.uni-due.de/SHE/HE_Neogrammarian.htm|archive-date=25 กุมภาพันธ์ 2022|url-status=live}}</ref>

=== วิทยาศาสตร์ ===
เหนืออื่นใดแนวเทียบถูกใช้เป็นวิธีการนึกคิดมโนคติและสมมติฐานใหม่ ๆ ซึ่งเป็นบทบาท[[วิทยาการศึกษาสำนึก|แบบศึกษาสำนึก]]ของการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบ<ref>{{cite encyclopedia|last=Bartha|first= Paul|title=Analogy and Analogical Reasoning|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|date= 25 มกราคม 2019|orig-year=2013|access-date=15 กรกฎาคม 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710174732/https://plato.stanford.edu/entries/reasoning-analogy/|archive-date=10 กรกฎาคม 2022|url-status=live|url=https://plato.stanford.edu/entries/reasoning-analogy|quote=Analogies are widely recognized as playing an important heuristic role, as aids to discovery. They have been employed, in a wide variety of settings and with considerable success, to generate insight and to formulate possible solutions to problems.}}</ref><ref name="Koszowski 2017a 3-19">{{harvnb|Koszowski|2017a|pp=3-19}}</ref>

การอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบยังสามารถทำงานแบบทดสอบได้ โดยมีหน้าที่เป็นวิธีการพิสูจน์ความถูกต้องของทฤษฎีหรือสมมติฐานหนึ่ง ทว่าการประยุกต์ใช้การให้เหตุผลด้วยแนวเทียบในวิทยาศาสตร์นั้นเป็นสิ่งที่ยังเป็นที่ถกเถียงกัน มูลค่าของแนวเทียบในการพิสูจน์นั้นมีความสำคัญโดยเฉพาะอย่างยิ่งในศาสตร์ชนิดที่ไม่สามารถพิสูจน์ทางตรรกะหรือเชิงประจักษ์ได้ อาทิเทววิทยา ปรัชญา หรือจักรวาลวิทยาในส่วนที่เกี่ยวข้องกับบริเวณของ[[จักรวาล]]ที่อยู่เหนือการสังเกตการณ์เชิงประจักษ์ใด และซึ่งความรู้เกี่ยวกับมันใด ๆ ได้มาจาก[[จินตนาการ]]ของมนุษย์<ref name="Koszowski 2017a 3-19"/>

แนวเทียบสามารถถูกใช้เพื่อแสดงให้เห็นภาพและสอนนักเรียน โดยช่วยให้เข้าใจแนวคิดต่าง ๆ หรือความสัมพันธ์ระหว่างหรือภายในบางสิ่งหรือปรากฏการณ์ที่ยากที่จะเข้าใจ ไม่คุ้นเคย หรือไม่สามารถมองด้วยตาเปล่าได้ นักเรียนสามารถเปรียบเทียบกับสิ่งหรือปรากฏการณ์อื่น ๆ ที่นักเรียนอาจคุ้นเคยกว่าเพื่อเห็นความคล้ายคลึงกัน<ref name="Koszowski 2017a 3-19"/> แนวเทียบอาจช่วยในการสร้างหรืออธิบายทฤษฎีหนึ่งโดยทางการทำงานของอีกทฤษฎีหนึ่ง ดังนั้นมันสามารถถูกใช้ในวิทยาศาสตร์ประยุกต์และทฤษฎีในรูปของตัวแบบหรือการจำลองซึ่งสามารถถือได้ว่าเป็นแนวเทียบที่ชัดเจน แนวเทียบที่อ่อนกว่ามากจะช่วยในการทำความเข้าและอธิบายพฤติกรรมของระบบที่คล้ายกัน ตัวอย่างเช่นแนวเทียบที่มักถูกใช้ในหนังสือเรียนอิเล็กทรอนิกส์คือการเปรียบเทียบวงจรไฟฟ้ากับระบบ[[ชลศาสตร์|ไฮดรอลิกส์]]<ref>{{cite journal|first=Mark D.|last=Walker|first2=David|last2=Garlovsky|title=Going with the flow: Using analogies to explain electric circuits|journal=School Science Review|volume=97|issue= 361|date=2016|pages=51-58|url=https://www.academia.edu/33380466/Going_with_the_flow_Using_analogies_to_explain_electric_circuits_Going_with_the_flow_Using_analogies_to_explain_electric_circuits|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401042102/https://www.academia.edu/33380466/Going_with_the_flow_Using_analogies_to_explain_electric_circuits_Going_with_the_flow_Using_analogies_to_explain_electric_circuits|archive-date=1 เมษายน 2022|url-status=live}}</ref> อีกตัวอย่างเช่น[[หูแอนะล็อก]] (analog ear) ซึ่งเป็นตัวแบบของหูจาก[[อิเล็กทรอนิกส์แอนะล็อก|แอนะล็อก]] (Analogue electronics)  ไฟฟ้า อิเล็กทรอนิก และเชิงกล

==== คณิตศาสตร์ ====
แนวเทียบบางชนิดมีรูปทาง[[คณิตศาสตร์]]ที่แน่นอนผ่านแนวคิด[[สมสัณฐาน]] ในรายละเอียดนี่หมายถึง หากมีโครงสร้างทางคณิตศาสตร์สองอย่างซึ่งเป็นชนิดเดียวกัน แนวเทียบระหว่างทั้งสองอาจคิดได้ว่าเป็น[[ฟังก์ชันหนึ่งต่อหนึ่งทั่วถึง]]ระหว่างทั้งสองซึ่งจะอนุรักษ์โครงสร้างที่สำคัญไว้บางส่วนหรือทั้งหมด ตัวอย่างเช่น <math> \mathbb{R}^2 </math> และ <math> \mathbb{C} </math> สมสัณฐานกันในฐานะปริภูมิเวกเตอร์ แต่[[จำนวนเชิงซ้อน]] <math> \mathbb{C} </math> มีโครงสร้างมากกว่าที่ <math> \mathbb{R}^2 </math> มี เพราะ <math> \mathbb{C} </math> เป็นทั้ง[[ฟีลด์]]และ[[ปริภูมิเวกเตอร์]] (vector space)

[[ทฤษฎีประเภท]] (category theory) นำแนวคิดของแนวเทียบทางคณิตศาสตร์ไปอีขั้นด้วยแนวคิด[[ฟังก์เตอร์]] (functor) สมมติมีประเภทสองประเภทคือ C และ D ฟังก์เตอร์ ''f'' จาก C ไปหา D สามารถมองได้ว่าเป็นแนวเทียบระหว่าง C กับ D เพราะ ''f'' จะต้อง[[การส่ง (คณิตศาสตร์)|ส่ง]]วัตถุของ C ไปหาวัตถุของ D และลูกศรของ C ไปหาลูกศรของ D ในแบบที่อนุรักษ์โครงสร้างเชิงประกอบของทั้งสองประเภท นี่คล้ายกับ[[แนวเทียบ#โครงสร้างที่มีร่วมกัน|ทฤษฎีการส่งโครงสร้างของแนวเทียบ]]ของเดดรี เกนต์เนอร์ ตรงที่เป็นการจัดรูปของมโนคติแนวเทียบให้เป็นฟังก์ชันซึ่งสนองเงื่อนไขบางประการ

==== ปัญญาประดิษฐ์ ====
{{ดูเพิ่มที่|การให้เหตุผลด้วยฐานกรณี}}
สตีเวน ฟิลลิปส์ และวิลเลียม เอช. วิลสัน<ref>{{Cite journal | last1 =  Phillips | first1 = Steven  | last2 = Wilson | first2 =  William H.  | date = กรกฎาคม 2010  | title = Categorial Compositionality: A Category Theory Explanation for the Systematicity of Human Cognition | journal = PLOS Computational Biology  | volume = 6 | issue = 7 | pages =  e1000858| doi = 10.1371/journal.pcbi.1000858 | pmid = 20661306  | pmc = 2908697  | bibcode =2010PLSCB...6E0858P}}</ref><ref>{{Cite journal | last1 =  Phillips | first1 = Steven  | last2 =  Wilson | first2 =  William H. | date = สิงหาคม 2011  | title = Categorial Compositionality II: Universal Constructions and a General Theory of (Quasi-)Systematicity in Human Cognition | journal = PLOS Computational Biology  | volume = 7 | issue = 8 | pages =  e1002102| doi = 10.1371/journal.pcbi.1002102 | pmid=21857816 | pmc=3154512| bibcode =2011PLSCB...7E2102P}}</ref> ได้ใช้[[ทฤษฎีประเภท]]เพื่อแสดงให้เห็นโดยทางคณิตศาสตร์ว่าการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบใน[[จิต]]มนุษย์ ซึ่งเป็นอิสระจากการอนุมานปลอมซึ่งระบาดไปทั่วตัวแบบปัญญาประดิษญ์แบบธรรมดา (ที่เรียกว่า ''ความเป็นระบบ'') นั้นเกิดขึ้นมาโดยธรรมชาติได้อย่างไร ผ่านการใช้ความสัมพันธ์ระหว่างลูกศรภายในซึ่งเก็บโครงสร้างภายในของประเภท แทนที่จะใช้เพียงความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุ (ที่เรียกว่า "สถานะตัวแทน") ดังนั้น จิตอาจใช้แนวเทียบระหว่างขอบเขตซึ่งมีโครงสร้างภายในที่สอดคล้องตาม[[การแปลงโดยธรรมชาติ]] (natural transformation) และปฏิเสธพวกที่ไม่เป็นตามนั้น

==== กายวิภาคศาสตร์ ====
{{ดูเพิ่มที่|โครงสร้างกำเนิดต่างกัน}}
ใน[[กายวิภาคศาสตร์]] โครงสร้างทางกายวิภาคสองอย่างถูกถือว่าเป็น ''[[วิวัฒนาการเบนเข้า|อะนาโลกัส]]'' เมื่อมี[[บทบาท]] (role) ที่คล้ายกันแต่ไม่ได้มีความเกี่ยวข้องกันทาง[[วิวัฒนาการ]] ตัวอย่างเช่น[[ขา]]ของ[[สัตว์มีกระดูกสันหลัง]]กับขาของ[[แมลง]] โครงสร้างกำเนิดต่างกันเกิดจาก[[วิวัฒนาการเบนเข้า]] และเป็นตรงกันข้ามกับโครงสร้าง[[ภาวะต้นกำเนิดเดียวกัน|ต้นกำเนิดเดียวกัน]]

==== วิศวกรรม ====
[[ต้นแบบ]] (prototype) ทางกายภาพมักถูกสร้างขึ้นเพื่อจำลองและแทนวัตถุทางกายภาพอื่น ๆ ตัวอย่างเช่น[[อุโมงค์ลม]]ซึ่งถูกใช้เพื่อทดสอบตัวแบบจำลองของปีกของอากาศยาน ซึ่งทำหน้าที่เป็นแนวเทียบของปีกและอากาศยานขนาดจริง หรืออีกตัวอย่างหนึ่งคือ[[โมนิแอก]] (MONIAC) ซึ่งเป็ฯ[[คอมพิวเตอร์แอนะล็อก]] (analog computer) ที่ใช้การไหลของน้ำในท่อของมันเป็นแนวเทียบของการไหลของเงินตราในเศรษฐกิจ

==== ไซเบอร์เนติกส์ ====
ที่ใดที่มีการพึ่งพากัน และมีปฏิสัมพันธ์กันระหว่างผู้มีส่วนร่วมทางกายภาพหรือทางชีวภาพคู่หนึ่งหรือมากกว่า ก็จะมีการสื่อสารระหว่างกัน และความเค้นที่ถูกผลิตออกมาจะอธิบายตัวแบบภายในข้างในผู้มีส่วนร่วม [[ทฤษฎีการสนทนา]] (Conversation theory) ของ[[กอร์ดอน แพสก์]] (Gordon Pask) กล่าวว่าคู่ของตัวแบบหรือแนวคิดภายในต่าง ๆ ของผู้มีส่วนร่วมคู่ใดก็ตามจะมีแนวเทียบที่แสดงถึงความคล้ายและความแตกต่างระหว่างกัน

==== ประวัติศาสตร์ ====
ใน[[ประวัติศาสตร์]] การวิเคราะห์ทางประวัติศาสตร์เปรียบเทียบมักเอาแนวคิดเกี่ยวกับแนวเทียบและการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบมาใช้ วิธีการเชิงคำนวณแบบใหม่ที่ทำงานบนแฟ้มเก็บเอกสารขนาดใหญ่ช่วยให้สามารถค้นหาตัวตนที่เป็นแนวเทียบกันจากในอดีตสำหรับข้อคำถามของผู้ใช้งาน (เช่น เมียนมา - พม่า) <ref>{{cite conference|first=Y.|last=Zhang|first2=A.|last2=Jatowt|first3=S.|last3=Bhowmick|first4=K.|last4=Tanaka|date=กรกฎาคม 2015|chapter=Omnia mutantur, nihil interit: Connecting past with present by finding corresponding terms across time|title= Proceedings of the 53rd Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics and the 7th International Joint Conference on Natural Language Processing (Volume 1: Long Papers)|conference=The 53rd Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics and The 7th International Joint Conference of the Asian Federation of Natural Language Processing|pages= 645-655|chapter-url=https://aclanthology.org/P15-1063.pdf|url=https://aclanthology.org/volumes/P15-1/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331094145/https://aclanthology.org/P15-1063.pdf|archive-date=31 มีนาคม 2022|url-status=live|doi=10.3115/v1/P15-1063}}</ref> และสำหรับคำอธิบายของพวกมัน<ref>{{cite conference|first=Y.|last=Zhang|first2=A.|last2=Jatowt|first3=K.|last3=Tanaka|conference=2016 IEEE International Conference on Big Data (Big Data)|chapter=Towards understanding word embeddings: Automatically explaining similarity of terms|title= Proceedings of 2016 IEEE International Conference on Big Data (Big Data)|pages= 823-832|publisher=IEEE|date=ธันวาคม 2016|chapter-url=https://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/7840675|url=https://ieeexplore.ieee.org/xpl/conhome/7818133/proceeding?isnumber=7840573&pageNumber=5|url-status=live|doi=10.1109/BigData.2016.7840675}}</ref> ได้โดยอัตโนมัติ

=== ประเด็นเชิงบรรทัดฐาน ===

==== ศีลธรรม ====
การให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบมีบทบาทสำคัญใน[[ศีลธรรม]] ส่วนหนึ่งเป็นเพราะศีลธรรมควรที่จะไม่ลำเอียงและยุติธรรม หากในสถานการณ์ A การกระทำอย่างหนึ่งนั้นผิด และสถานการณ์ B นั้นเป็นแนวเทียบกับ A ในทุกแง่มุมที่เกี่ยวข้อง อย่างนั้นแล้วการกระทำนั้นก็ควรผิดด้วยในสถานการณ์ B [[จริยธรรมเฉพาะ]] (Moral particularism) ยอมรับวิธี[[การให้เหตุผลเชิงจริยธรรม]] (Moral reasoning) โดยอาศัยแนวเทียบ และปฏิเสธการ[[นิรนัย]]และ[[อุปนัย]] เพราะอย่างแรกเท่านั้นที่ใช้การได้โดยไม่ต้องมีหลักการทางจริยธรรม

==== กฎหมาย ====
ในทาง[[กฎหมาย]] แนวเทียบถูกใช้เป็นหลักเพื่อตัดสินในประเด็นที่ไม่มีอำนาจอยู่ก่อน การให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบในกฎหมายบัญญัติกับในกฎหมายจากคำพิพากษานั้นมีความแตกต่างอยู่

=====กฎหมายบัญญัติ=====
ใน[[กฎหมายบัญญัติ]] (statutory law) แนวเทียบถูกใช้เพื่อเติมเต็ม[[ยังไม่กระจ่างชัด|ข้อความที่ขาดไป]] (Non liquet) [[ช่องว่างของกฎหมาย|ช่องว่าง]] หรือช่องโหว่<ref>{{harvnb|Koszowski|2017b|p=1}}</ref>

ประการแรก ข่องว่างนั้นเกิดขึ้นเมื่อประเด็นทางกฎหมายหรือคดีหนึ่งนั้นไม่ได้มีกล่าวถึงอยู่ในกฎหมายลายลักษณ์อักษรอย่างชัดเจน อย่างนั้นแล้วอาจพยายามที่จะระบุหาบทบัญญัติบทหนึ่งที่ครอบคลุมกรณีต่าง ๆ ที่คล้ายกันกับกรณีตรงหน้า และนำบทบัญญัตินั้นมาใช้กับกรณีนี้โดยอาศัยแนวเทียบ ช่องว่างเช่นนี้ ในประเทศที่ใช้[[กฎหมายลายลักษณ์อักษร]] เรียกว่าช่องว่าง ''แอ็กสตรา เลแก็ง'' (extra legem ภาษาละตินว่า นอกกฎหมาย) ในขณะที่แนวเทียบที่อุดช่องว่างนี้เรียกว่าแนวเทียบ ''แอ็กสตรา เลแก็ง'' และคดีที่อยู่ในมือเรียกว่าคดีที่ไม่มีบทบัญญัติ (unprovided case)<ref>{{harvnb|Koszowski|2017b|pp=1-2}}</ref>

ประการที่สอง ช่องว่างนั้นเกิดขึ้นเมื่อมีบทบัญญัติอยู่ซึ่งใช้ได้กับคดีตรงหน้า แต่บทบัญญัตินี้จะทำให้คดีนี้มีผลออกมาแบบที่ไม่ต้องการ อย่างนั้นแล้ว ด้วยแนวเทียบจากบทบัญญัติอื่นในกฎหมายที่ครอบคลุมคดีที่คล้ายกับคดีตรงหน้า คดีนี้จะถูกตัดสินด้วยบทบัญญัติอันนี้แทนที่จะใช้บทบัญญัติอันก่อนหน้าที่นำมาใช้ได้โดยตรง ช่องว่างเช่นนี้เรียกว่าช่องว่าง ''กอนตรา เลแก็ง'' (contra legem ภาษาละตินว่า ทวนหรือต่อต้านกฎหมาย) ในขณะที่แนวเทียบที่อุดช่องว่างนี้เรียกว่าแนวเทียบ ''กอนตรา เลแก็ง''<ref>{{harvnb|Koszowski|2017b|p=3}}</ref>

ประการที่สาม ช่องว่างนั้นเกิดขึ้นเมื่อมีบทบัญญัติในกฎหมายซึ่งกำหนดคดีตรงหน้าอยู่ แต่บทบัญญัตินี้กลับคลุมเครือหรือกำกวม ในพฤติการณ์เช่นนี้ เพื่อตัดสินคดีตรงหน้า อาจสามารถพยายามที่จะสืบหาความหมายของบทบัญญัติด้วยความช่วยเหลือของบทบัญญัติในกฎหมายซึ่งกล่าวถึงคดีที่คล้ายกับคดีตรงหน้าหรือคดีอื่น ๆ ซึ่งถูกกำหนดโดยบทบัญญัติที่คลุมเครือและกำกวม ช่องว่างเช่นนี้เรียกว่าช่องว่าง ''อินตรา เลแก็ง'' (intra legem ภาษาละตินว่า ในกฎหมาย) ในขณะที่แนวเทียบที่อุดช่องว่างนี้เรียกว่าแนวเทียบ ''อินตรา เลแก็ง''<ref>{{harvnb|Koszowski|2017b|pp=2-3}}</ref>

ความคล้ายกันในแบบที่แนวเทียบทางกฎหมายบัญญัติพึ่งพานั้นอาจเกิดขึ้นได้จากความคล้ายกันของข้อเท็จจริงดิบของคดีที่ถูกนำมาเปรียบเทียบอยู่<ref>{{harvnb|Koszowski|2017b|p=5}}</ref> ของจุดประสงค์ของบทบัญญัติในกฎหมาย (ที่เรียกกันว่าเหตุผลในการตรากฎหมายหรือ ratio legis ซึ่งโดยทั่วไปก็คือความต้องการของ[[สภานิติบัญญัติ]]) ซึ่งถูกนำมาใช้ผ่านแนวเทียบ หรือของแหล่งอื่น ๆ <ref>{{harvnb|Koszowski|2017b|p=4}}</ref>

แนวเทียบทางกฎหมายบัญญัติยังสามารถอยู่บนฐานของบทบัญญัติจำนวนมากกว่าหนึ่ง หรือแม้แต่บนฐานของเจตนารมณ์ของกฎหมาย และในกรณีหลังจะเรียกว่า ''[[อะนะลอเกีย ยูริส]]'' (จากกฎหมายโดยทั่วไป) ซึ่งตรงข้ามกับ ''[[อะนะลอเกีย เลกิส]]'' (จากบทบัญญัติที่เจาะจงหนึ่งบทหรือมากกว่า)<ref>{{harvnb|Koszowski|2017b|p=7}}</ref>

=====กฎหมายจากคำพิพากษา=====
ประการแรก ใน[[กฎหมายจากคำพิพากษา]] (case law) แนวเทียบสามารถทำได้จาก[[บรรทัดฐาน (กฎหมาย)|คดีบรรทัดฐาน]] (precedent) หรือคดีที่ถูกตัดสินไปแล้วในอดีต ผู้พิพากษษที่กำลังตัดสินคดีตรงหน้าอาจพบว่าข้อเท็จจริงของคดีดังกล่าวนั้นคล้ายกับข้อเท็จจริงของคดีบรรทัดฐานคดีใดคดีหนึ่ง ถึงขนาดที่ว่าผลลัพธ์ของคดีเหล่านี้มีเหตุผลเพียงพอที่จะออกมาคล้ายกันหรือเหมือนกัน โดยส่วนใหญ่แล้ว การใช้งานแนวเทียบในแบบนี้ในกฎหมายจากคำพิพากษามีความเหมาะสมกับคดีที่เรียกว่าคดีความประทับใจครั้งแรก (case of first impression) หรือก็คือคดีที่ยังไม่ถูกควบคุมโดยบรรทัดฐานผูกพันของศาลอันใด (ไม่ได้อยู่ในครอบคลุมของ[[เหตุผลในการวินิจฉัย]] (ratio decidendi) ของบรรทัดฐานดังเช่นนั้น)

ประการที่สอง ในกฎหมายจากคำพิพากษา การให้เหตุผลโดยอาศัยแนว(ไม่)เทียบจะถูกใช้อย่างเหลือเฟือ เมื่อผู้พิพากษาทำ[[การชี้ข้อแตกต่าง]] (distinguishing) จากคดีบรรทัดฐาน นั่นก็คือการแยกแยะความแตกต่างระหว่างคดีตรงหน้ากับคดีบรรทัดฐาน แล้วผู้พิพากษาจึงตัดสินไม่เป็นไปตามบรรทัดฐานเดิมแม้ว่าจะมีเหตุผลในการวินิจฉัยที่ครอบคลุมถึงคดีที่พิจารณาอยู่

แนวเทียบยังถูกใช้ในบริเวณอื่น ๆ ของกฎหมายจากคำพิพากษา ประการหนึ่งเช่นการพึ่งพาการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบในขณะที่กำลังแก้ไขข้อขัดแย้งระหว่างบรรทัดฐานสองกรณีหรือมากกว่า ซึ่งล้วนครอบคลุมการใช้งานกับคดีที่พิจารณาอยู่แต่กลับบังคับให้เกิดผลลัพธ์ทางกฎหมายของคดีออกมาไม่เหมือนกัน แนวเทียบยังมีส่วนในการสืบหาเนื้อหาของเหตุผลในการวินิจฉัย การตัดสินด้วยบรรทัดฐานที่พ้นสมัย หรือการอ้างอิงบรรทัดฐานจากเขตอำนาจศาลอื่น และยังปรากฏอยู่ในการศึกษากฎหมายอย่างเห็นได้ชัดโดยเฉพาะใน[[สหรัฐ]] (สิ่งที่เรียกว่า "[[วิธีกรณีศึกษา]]" (Case method))<ref>{{cite journal|last=Koszowski|first= M. |date=2016a|title= The Scope of Application of Analogical Reasoning in Precedential Law|journal=Liverpool Law Review|issue=1/2016|volume=37|pages= 9-32|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10991-016-9178-y|doi=10.1007/s10991-016-9178-y}}</ref>

=====ข้อจำกัด=====
ในประเด็นทางกฎหมาย บางครั้งก็มีการห้ามใช้แนวเทียบ (ไม่ว่าจะถูกห้ามโดยตัวกฎหมายเอง หรือโดยความตกลงร่วมกันระหว่างผู้พิพากษากับนักวิชาการ) ตัวอย่างที่พบเจอได้บ่อยที่สุดเกี่ยวข้องกับ[[กฎหมายอาญา]] [[กฎหมายปกครอง]] และ[[กฎหมายภาษี]] (tax law)

แนวเทียบไม่ควรถูกใช้ในประเด็นทางอาญาหากผลลัพธ์จะออกมาไม่เป็นที่พอใจต่อผู้ต้องหาหรือผู้ต้องสงสัย ข้อห้ามนี้มีจุดมั่นอยู่บนหลักการว่า "[[ไม่มีโทษถ้าไม่มีกฎหมายกำหนด|ไม่มีความผิด ไม่มีโทษ ถ้าไม่มีกฎหมายกำหนด]]" (''nullum crimen, nulla poena sine lege'') ซึ่งเป็นหลักที่เข้าใจว่าอาชญากรรม (โทษ) นั้นไม่เกิดขึ้นเว้นแต่ว่าจะมีระบุไว้ในตัวบทบัญญัติของกฎหมายอย่างชัดเจน หรือมีอยู่ในบรรทัดฐานของศาลที่ดำรงอยู่ก่อนแล้ว

แนวเทียบควรถูกนำมาใช้อย่างระมัดระวังในขอบเขตของกฎหมายภาษี ณ ที่นี้หลักการว่า "ไม่มี[[ภาษี]]ถ้าไม่มีกฎหมายกำหนด" (''nullum tributum sine lege'') ให้เหตุผลว่าควรห้ามโดยทั่วไปไม่ให้ใช้แนวเทียบเพื่อนำไปสู่การเพิ่มการเก็บภาษี หรือนำไปสู่ผลลัพธ์อื่น ๆ ซึ่งด้วยเหตุผลอื่นใดจะเสื่อมเสียต่อผลประโยชน์ของผู้เสียภาษี 

การขยายความบทบัญญัติต่าง ๆ ในกฎหมายปกครองโดยอาศัยแนวเทียบที่จะเป็นการจำกัดสิทธิมนุษยชนและสิทธิของพลเมือง (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหมวดหมู่ของสิทธิที่เรียกว่า "สิทธิปัจเจก" หรือ "สิทธิขั้นพื้นฐาน") ถูกถือเป็นกฎว่าเป็นสิ่งต้องห้าม โดยทั่วไปแล้วแนวเทียบก็ไม่ควรถูกใช้ทำให้ภาระและความรับผิดชอบของพลเมืองเพิ่มขึ้นหรือเป็นการกลั่นแกล้ง

ข้อจำกัดอื่น ๆ ในการใช้งานแนวเทียบในกฎหมายยังรวมถึง

* การขยายความบทบัญญัติโดยอาศัยแนวเทียบซึ่งประกอบด้วยการยกเว้นจากบทบัญญัติและข้อบังคับที่ทั่วไปมากกว่า (ข้อยกเว้นนี้มาจากคติบทละตินซึ่งเป็นที่รู้จักโดยเฉพาะในระบบกฎหมายภาคพื้นทวีป[[ระบบกฎหมายลายลักษณ์อักษร]]ว่า "ข้อยกเว้นจะไม่มากเกินไป" (''exceptiones non sunt excedente'') "ข้อยกเว้นจะถูกใช้งานโดยเคร่งครัด" (''exceptio est strictissimae applicationis'') และ "ที่ไม่เคยมีมาก่อนจะไม่ถูกขยายความ" (''singularia non sunt extendenda'')) 
* การใช้การอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบกับบทบัญญัติซึ่งมีการแจงนับไว้ (รายการหรือรายชื่อ)
* การขยายความบทบัญญัติโดยอาศัยแนวเทียบซึ่งให้ความรู้สึกว่าผู้บัญญัติกฎหมายมีความตั้งใจที่จะควบคุมบางประเด็นโดยเฉพาะ (อย่างถี่ถ้วน) (ซึ่งลักษณะนี้จะถูกบอกโดยนัยโดยเฉพาะด้วยการใช้คำของบทบัญญัตินั้นซึ่งมีตัวบ่งชี้ อาทิ "เท่านั้น" "โดยเฉพาะ" "โดยลำพัง" "ตลอด" "เสมอ") หรือซึ่งมีความหมายที่แน่นอนและไม่ซับซ้อน

ใน[[กฎหมายแพ่ง]]หรือ[[กฎหมายเอกชน]] มีการยึดเป็นกฎว่าแนวเทียบนั้นได้รับการอนุญาตหรือแม้แต่คำสั่งให้มีการใช้โดยกฎหมาย แต่ในกฎหมายแขนงนี้ก็ยังมีข้อจำกัดบางอย่างที่จำกัดขอบเขตการใช้งานของการให้เหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบที่เป็นไปได้ ตัวอย่างเช่นการห้ามใช้แนวเทียบเมื่อเกี่ยวข้องกับบทบัญญัติที่เกี่ยวกับขีดจำกัดด้านเวลา หรือการห้ามพึ่งพาการอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบโดยทั่วไปที่จะนำไปสู่การขยายความบทบัญญัติเหล่านั้นซึ่งวาดถึงภาระหน้าที่บางประการหรือซึ่งเป็นคำสั่ง (อาณัติ) บางอย่าง ตัวอย่างอื่น ๆ นั้นเกี่ยวกับการใช้งานแนวเทียบในกฎหมายลักษณะทรัพย์สิน โดยเฉพาะเวลาที่จะบัญญัติสิทธิในทรัพย์สินใหม่ ๆ จากมัน หรือเมื่อจะขยายความบทบัญญัติเหล่านี้ซึ่งใช้คำศัพท์ที่ไม่กำกวมและเรียบง่ายชัดเจน<ref>{{cite journal|last=Koszowski|first= M. |date=2016b|title= Restrictions on the Use of Analogy in Law|journal=Liverpool Law Review|issue=3/2016|volume=37|pages= 137-151|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10991-016-9186-y|doi=10.1007/s10991-016-9186-y}}</ref>

=== การสอน ===
นิยามของแนวเทียบใน[[วาทศาสตร์]]คือการเปรียบเทียบระหว่างคำศัพท์ แต่แนวเทียบยังถูกใช้ในการสอนด้วย แนวเทียบที่ถูกใช้ในการสอนคือการเปรียบเทียบระหว่างหัวข้อที่นักเรียนคุ้นเคยอยู่แล้วกับหัวข้อใหม่ที่กำลังนำเสนอ เพื่อให้นักเรียนเข้าในหัวข้อนั้นได้ดีกว่า และเชื่อมโยงกลับเข้ากับความรู้ที่มีอยู่ก่อน ชอว์น เอ็ม. กลินน์ (Shawn M. Glynn) ศาสตราจารย์ภาควิชาจิตวิทยาการศึกษาที่มหาวิทยาลัยจอร์เจีย ได้พัฒนาทฤษฎีการสอนโดยอาศัยแนวเทียบ และขั้นตอนการอธิบายกระบวนการสอนด้วยวิธีนี้ ขั้นตอนสำหรับการสอนด้วยแนวเทียบมีดังนี้ อันดับแรกคือการนำเสนอหัวข้อใหม่ที่กำลังจะถูกสอน และให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับหัวข้อนั้น อันดับสองคือการทบทวนแนวคิดที่นักเรียนรู้อยู่แล้วเพื่อรับประกันว่าพวกเขามีความรู้ที่เหมาะสมเพื่อประเมินความคล้ายกันระหว่างทั้งสองแนวคิด อันดับสามคือการค้นหาลักษณะที่เกี่ยวข้องภายในแนวเทียบของทั้งสองแนวคิด อันดับสี่คือการค้นหาความคล้ายกันระหว่างทั้งสองแนวคิดเพื่อให้นักเรียนสามารถเปรียบเทียบและ[[เปรียบต่าง]]ระหว่างทั้งสองเพื่อทำความเข้าใจ อันดับห้าเป็นการชี้ให้เห็นว่าแนวเทียบนั้นจะใช้ไม่ได้ระหว่างทั้งสองแนวคิดที่จุดไหน และสุดท้ายอันดับที่หกเป็นการหาข้อสรุปเกี่ยวกับแนวเทียบและการเปรียบเทียบเนื้อหาใหม่กับเนื้อหาที่เรียนไปแล้ว โดยปกติแล้ววิธีนี้จะถูกใช้เพื่อเรียนหัวข้อในวิชาวิทยาศาสตร์<ref>{{cite journal|last=Glynn|first=Shawn M. |title=The Teaching-with-Analogies Model: Build Conceptual Bridges with Mental Models|journal=Science and Children|volume=44 |issue=8 |pages=52-55 |date=เมษายน 2007|issn=0036-8148}} {{ERIC|EJ766563}}.</ref>

ใน ค.ศ. 1989 เคร์รี รูฟ (Kerry Ruef) ซึ่งเป็นครูคนหนึ่ง ได้เริ่มโครงการใหม่ ซึ่งเธอตั้งชื่อว่า[[โครงการไพรเวตอายส์]] (Private Eye Project) โดยเป็นวิธีการสอนซึ่งใช้แนวเทียบในห้องเรียนเพื่ออธิบายหัวข้อได้ดีขึ้น เธอได้มีความคิดที่จะใช้แนวเทียบเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรเพราะครั้งหนึ่งเธอกำลังสังเกตวัตถุต่าง ๆ แล้วบอกว่า "ในหัวไม่มีอะไรเลยว่าวัตถุพวกนี้ทำให้นึกถึงอะไร" นี่ทำให้เธอสอนด้วยคำถามว่า "[หัวข้อหรือวิชาหนึ่ง]ทำให้คุณนึกถึงอะไร" แนวคิดในการเปรียบเทียบหัวข้อและแนวคิดต่าง ๆ นำไปสู่การพัฒนาโครงการวิธีการสอนแบบโครงการไพรเวตอายส์ของเธอ<ref>{{cite journal|title=Exploring the World with the Private Eye|last=Johnson|first= Katie|journal=Educational Leadership|volume=53 |issue=1 |pages=52-55 |date=กันยายน 1995|issn=0013-1784}} {{ERIC|EJ511724}}</ref> นอกจากนี้ยังมีนวัตกรรมการสอนซึ่งถือกำเนิดขึ้น ซึ่งใช้แนวเทียบแบบเห็นภาพสำหรับการสอนและงานวิจัยแบบสหวิทยาการ ตัวอย่างเช่นระหว่างวิทยาศาสตร์และ[[มนุษยศาสตร์]]<ref name=Petrucci>{{Cite journal  | first= Mario |last=Petrucci  | title = Crosstalk, Mutation, Chaos: bridge-building between the sciences and literary studies using Visual Analogy  | url = http://www.mariopetrucci.com/Visualizations.htm  | url-status = live  | archive-url = https://web.archive.org/web/20130925113131/http://mariopetrucci.com/Visualizations.htm  | archive-date = 25 กันยายน 2013|quote=investigate literary studies by means of attractive analogies taken principally from science and mathematics.  These analogies bring to literary discourse a stock of exciting visual ideas for teaching and research [...]}}</ref>

=== ศาสนา ===
==== โรมันคาทอลิก ====
[[สังคายนาลาเตรันครั้งที่สี่]] (Fourth Council of the Lateran) ค.ศ. 1215 กล่าวว่า ''เพราะระหว่างผู้สร้างสรรค์กับสิ่งสร้างสรรค์ ไม่สามารถมีความคล้ายคลึงที่สังเกตซึ่งมากเสียจนความไม่คล้ายกันที่มากกว่าระหว่างทั้งสองนั้นมองไม่เห็น''<ref>{{cite book|url=http://www.papalencyclicals.net/councils/ecum12-2.htm#2|author-link=สังคายนาลาเตรันครั้งที่สี่|author=สังคายนาลาเตรันครั้งที่สี่|orig-year=1215|date=20 กุมภาพันธ์ 2020|title=Constitutions|chapter=On the error of abbot Joachim|access-date=25 กรกฎาคม 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220606003146/https://www.papalencyclicals.net/councils/ecum12-2.htm|archive-date=6 มิถุนายน 2022|url-status=live|quote=For between creator and creature there can be noted no similarity so great that a greater dissimilarity cannot be seen between them.}}</ref>

หัวข้อนี้ในเทววิทยาเรียกว่า ''อะนะลอเกีย แอนติส'' (analogia entis) ผลพวงของทฤษฎีนี้คือการที่ข้อความที่เป็นจริงทั้งหมดซึ่งกล่าวถึง[[พระเป็นเจ้า]]นั้นจะเป็นเชิงแนวเทียบหรือเป็นประมาณการ และจะไม่แสดงถึงความเท็จใด ๆ<ref>{{cite journal|first=John R.|last=Betz|title=The Analogia Entis as a Standard of Catholic Engagement: Erich Przywara's Critique of Phenomenology and Dialectical Theology|journal=Modern Theology|volume=35|issue=1|date=มกราคม 2019|url=https://www.unifr.ch/orthodoxia/de/assets/public/Lehre/FS2020_Analogie/Betz-2019-Modern_Theology.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116011415/https://www3.unifr.ch/orthodoxia/de/assets/public/Lehre/FS2020_Analogie/Betz-2019-Modern_Theology.pdf|archive-date=16 มกราคม 2021|url-status=dead|issn= 1468-0025|doi=10.1111/moth.12462|access-date=25 กรกฎาคม 2022}}</ref> ข้อความที่เป็นจริงและเป็นเชิงแนวเทียบเหล่านั้นเช่น ''พระเจ้าทรงเป็น...'', ''พระเจ้าทรงเป็นความรัก'', ''พระเจ้า [...] ทรงเป็นเพลิงที่เผาผลาญ'', ''พระยาห์เวห์สถิตใกล้ทุกคนที่ร้องทูลพระองค์'' หรือ[[ตรีเอกภาพ]]ของพระเจ้า โดยที่ ''เป็น'', ''รัก'', ''ไฟ'', ''ใกล้'', และเลขสามนั้นจะต้องถือว่าเป็นแนวเทียบที่ทำให้มนุษย์สามารถรับรู้สิ่งที่อยู่เหนือจากภาษาเชิงบวกหรือ[[เทววิทยาเชิงลบ|เชิงลบ]] (Apophatic theology)

=== ชีวิตประจำวัน ===
แนวเทียบสามารถถูกใช้เพื่อหาคำตอบสำหรับปัญหาที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันได้ หากบางสิ่งใช้ได้กับอย่างหนึ่ง ก็อาจใช้ได้กับอีกอย่างหนึ่งเช่นกันซึ่งมีความกล้ายกัน แนวเทียบช่วยในการตัดสินใจเลือกและการคาดการณ์ และรวมไปถึงความคิดเห็นและการประเมินต่าง ๆ ที่ผู้คนถูกบังคับให้ทำในชีวิตประจำวัน<ref name="Koszowski 2017a 3-19"/>

==ดูเพิ่ม==
* [[การใช้คำสื่อแทนโดยนัย]] (Hypocatastasis)
* [[การทดสอบเป็ด]]
* [[การสร้างความเข้าใจ]] (Sensemaking)
* [[การหลอมรวมมโนทัศน์]]
* [[การให้เหตุผลด้วยฐานกรณี]] / [[แคซิวอิสตรี]]
* [[การให้เหตุผลโดยสามัญสำนึก]] (Commonsense reasoning)
* [[การอุทธรณ์จากความขัดกัน]] (Argumentum e contrario)
* [[การอุทธรณ์ยิ่งกว่านั้น]] (Argumentum a fortiori)
* [[ฉันรู้เมื่อฉันเห็น]] (I know it when I see it)
* [[นิทานคติสอนใจ]]
* [[สถิติศาสตร์แบบรู้เอง]] (Intuitive statistics)
* [[อุปมาเทียม]]
* [[อุปลักษณ์]]

==อ้างอิง==
{{รายการอ้างอิง}}

===บรรณานุกรม===
* {{cite book|last=Cajetan, Tommaso De Vio|orig-year=1498|title=The Analogy of Names and the Concept of Being|date=1953|translator-last= Koren|translator-first= Henry J.|translator-last2= Bushinski|translator-first2=  Edward A.|location=Pittsburgh|publisher=Duquesne University Press|url=https://archive.org/details/Analogy}}
* {{Cite journal
 |title=High-Level Perception, Representation, and Analogy: A Critique of Artificial Intelligence Methodology
 |journal=Journal of Experimental & Theoretical Artificial Intelligence
 |url=https://www.researchgate.net/publication/2798485_High-Level_Perception_Representation_and_Analogy_A_Critique_of_Artificial_Intelligence_Methodology
 |last=Chalmers
 |first=D.J.
 |volume=4
 |via=ResearchGate
 |last2=French
 |first2=R.M.
 |issue=3
 |doi=10.1080/09528139208953747
 |year=1996
 |orig-year=1991
 |last3=Hofstadter
 |first3=D.R.
}}
* Coelho, Ivo (2010). "Analogy." [[ACPI Encyclopedia of Philosophy]]. Ed. Johnson J. Puthenpurackal. Bangalore: ATC. 1:64-68.
* {{Cite journal|title=Analogie, principe d’économie et complexité algorithmique|journal=Actes des 11èmes Journées Françaises de l’Apprentissage|url=http://www.lri.fr/~antoine/Papers/JFA96-final-osX.pdf|last=Cornuéjols|first=A.|date=1996|location=Sète|language=fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604215148/http://www.lri.fr/~antoine/Papers/JFA96-final-osX.pdf|archive-date=4 มิถุนายน 2012|url-status=dead}}
* {{Cite journal
 |title=A Theory of the Discovery and Predication of Relational Concepts
 |journal=Psychology Review
 |url=http://internal.psychology.illinois.edu/~jehummel/pubs/DORA_PR_2008.pdf
 |last=Doumas
 |first=L.A.A.
 |volume=115
 |pages=1-43
 |last2=Hummel
 |first2=J.E.
 |issue=1
 |doi=10.1037/0033-295X.115.1.1
 |year=2008
 |last3=Sandhofer
 |first3=C.
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415101805/http://internal.psychology.illinois.edu/~jehummel/pubs/DORA_PR_2008.pdf
 |archive-date=15 เมษายน 2012
 |url-status=dead
}}
* {{cite journal 
 |last1 = Drescher 
 |first1 = F. 
 |year = 2017 
 |title = Analogy in Thomas Aquinas and Ludwig Wittgenstein. A comparison 
 |journal = New Blackfriars 
 |volume =  99
 |issue = 1081
 |pages = 346–359 
 |doi = 10.1111/nbfr.12273 
}}
* {{Cite journal
 |title=Analogy just looks like high level perception : why a domain-general approach to analogical mapping is right
 |journal=Journal of Experimental and Theoretical Artificial Intelligence  |url=http://www.psych.northwestern.edu/psych/people/faculty/gentner/newpdfpapers/ForbusGentner98.pdf|last=Forbus|first=Kenneth D.
 |volume=10
 |pages=231-257
 |year=1998
 |last2=Gentner
 |first2=Dedre
 |issue=2
 |doi=10.1080/095281398146842
 |last3=Markman
 |first3=Arthur B.
 |last4=Ferguson
 |first4=Ronald W.
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525202000/http://www.psych.northwestern.edu/psych/people/faculty/gentner/newpdfpapers/ForbusGentner98.pdf
 |archive-date=25 พฤษภาคม 2006
 |url-status=dead
}}
* {{cite journal
 |last1=Gentner
 |first1=D.
 |title=Structure-Mapping: A Theoretical Framework for Analogy
 |journal=Cognitive Science
 |year=1983
 |volume=7
 |issue=2
 |pages=155–170
 |url=https://pdfs.semanticscholar.org/38bf/b182de181738eb50e142e215c67f4cbb4fe3.pdf
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312194326/https://pdfs.semanticscholar.org/38bf/b182de181738eb50e142e215c67f4cbb4fe3.pdf
 |url-status=dead
 |archive-date=12 มีนาคม 2017
 |accessdate=30 ตุลาคม 2021
 |doi=10.1207/s15516709cog0702_3
 |s2cid=12424544
}}
* Gentner, D., Holyoak, K.J., Kokinov, B. (Eds.) (2001). [http://cognet.mit.edu/library/books/view?isbn=0262571390 The Analogical Mind: Perspectives from Cognitive Science.] Cambridge, MA, MIT Press, {{ISBN|0-262-57139-0}}
* {{Cite book
 |title=The Analogical Mind: Perspectives from Cognitive Science
 |last=Hofstadter
 |first=D.R.
 |publisher=The MIT Press
 |year=2001
 |isbn=9780262316057
 |location=เคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเซตส์
 |pages=499-538
 |editor-last=Gentner
 |editor-first=Dedre
 |editor-last2=Holyoak
 |editor-first2=Keith J.
 |editor-last3=Kokinov
 |editor-first3=Boicho N.
 |chapter-url=http://worrydream.com/refs/Hofstadter%20-%20Analogy%20as%20the%20Core%20of%20Cognition.pdf
 |chapter=Epilogue: Analogy as the Core of Cognition
}}
* Holland, J.H., Holyoak, K.J., Nisbett, R.E., and Thagard, P. (1986). [http://cognet.mit.edu/library/books/view?isbn=0262580969 Induction: Processes of Inference, Learning, and Discovery]. Cambridge, MA, MIT Press, {{ISBN|0-262-58096-9}}.
* Holyoak, K.J., and Thagard, P. (1995). [http://cognet.mit.edu/library/books/view?isbn=0262581442 Mental Leaps: Analogy in Creative Thought]. Cambridge, MA, MIT Press, {{ISBN|0-262-58144-2}}.
* Itkonen, E. (2005). Analogy as Structure and Process. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
* Juthe, A. (2005). [http://www.cs.hut.fi/Opinnot/T-93.850/2005/Papers/juthe2005-analogy.pdf "Argument by Analogy"], in Argumentation (2005) 19: 1–27.
* {{Cite journal  
 | last1 = Keane 
 | first1 = M.T. 
 |last2=Ledgeway 
 |first2=T.
 | last3 = Duff 
 | first3 = S. 
 | year = 1994 
 | title = Constraints on analogical mapping: a comparison of three models 
 | url =https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1207/s15516709cog1803_2
 | journal = Cognitive Science 
 | volume = 18 
 | issue = 3
 | pages =  387–438
 | doi=10.1207/s15516709cog1803_2
 | doi-access = free 
}}
* {{Cite journal 
 | last1 = Keane 
 | first1 = M.T. 
 | year = 1997 
 | title = What makes an analogy difficult? The effects of order and causal structure in analogical mapping 
 | journal = Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition 
 | volume = 23 
 | issue = 4
 | pages = 946–967 
 | doi=10.1037/0278-7393.23.4.946
 |url=https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0278-7393.23.4.946
}}
* {{cite journal|first=M.|last=Koszowski|date=2017a|journal=
Polish Sociological Review|url=https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/16730/Multiple%20Functions%20of%20Analogical%20Reasoning%20in%20Science%20and%20Everyday%20Life%20-%20Dr%20Maciej%20Koszowski.pdf?sequence=1|title=Multiple Functions of Analogical Reasoning in Science and Everyday Life|issue=1/2017|pages=3-19|s2cid= 149271881|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715073837/https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/16730/Multiple%20Functions%20of%20Analogical%20Reasoning%20in%20Science%20and%20Everyday%20Life%20-%20Dr%20Maciej%20Koszowski.pdf?sequence=1|archive-date=15 กรกฎาคม 2022|url-status=live}}
* {{cite journal|first=M.|last=Koszowski|journal=Journal of Forensic Research|volume=8|issue=2|title=Analogical Reasoning in Statutory Law|date=2017b|doi=10.4172/2157-7145.1000372|issn=2157-7145|url=https://www.hilarispublisher.com/open-access/analogical-reasoning-in-statutory-law-2157-7145-1000372.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20200827053706/https://www.hilarispublisher.com/open-access/analogical-reasoning-in-statutory-law-2157-7145-1000372.pdf|archive-date=27 สิงหาคม 2020|url-status=live|doi-access=free}}
* * {{cite encyclopedia|first= Grant |last=Lamond|title=Precedent and Analogy in Legal Reasoning|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|date=20 มิถุนายน 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710164046/https://plato.stanford.edu/entries/legal-reas-prec/|archive-date=10 กรกฎาคม 2022|url-status=live|url=http://plato.stanford.edu/entries/legal-reas-prec/}}
* {{cite journal 
| last1 = Little 
| first1 = J. 
| year = 2000 
| title = Analogy in Science: Where Do We Go From Here? 
| journal = Rhetoric Society Quarterly 
| volume = 30 
| pages = 69–92 
| doi=10.1080/02773940009391170
| s2cid = 145500740 
}}
* {{cite journal 
| last1 = Little 
| first1 = J. 
| year = 2008 
| title = The Role of Analogy in George Gamow's Derivation of Drop Energy 
| journal = Technical Communication Quarterly 
| volume = 17 
| issue = 2
| pages = 1–19 
| doi=10.1080/10572250701878876
| s2cid = 32910655 
}}
* Melandri, Enzo. La linea e il circolo. Studio logico-filosofico sull'analogia (1968), Quodlibet, Macerata 2004 prefazione di Giorgio Agamben.
* {{cite|last=Morrison|first= C.|last2= Dietrich|first2= E. |date=พฤศจิกายน 1999|url=http://eksl.cs.umass.edu/~clayton/publications/CogSci95/SM-v-HLP.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20060525202005/http://eksl.cs.umass.edu/~clayton/publications/CogSci95/SM-v-HLP.pdf |title=Structure-Mapping vs. High-level Perception|archive-date=25 พฤษภาคม 2006|url-status=live}}
* Pessali, H.; Dalto, F. and Fernández, R. (2015).  [https://books.google.com/books?id=eKxGCgAAQBAJ&pg=PA281 Analogies we suffer by: the case of the state as a household]'''. '''In: Tae-Hee Jo; Zdravka Todorova (Org.). ''Advancing the Frontiers of Heterodox Economics: Essays in Honor of Frederic S. Lee''. Nova Iorque: Routledge, p.&nbsp;281-295.
* Perelman, Ch, Olbrechts-Tyteca, L. (1969), The New Rhetoric: A Treatise on Argumentation, Notre Dame 1969.
* Ross, J.F., (1982), ''Portraying Analogy''. Cambridge: Cambridge University Press.
* {{Cite journal 
| doi = 10.2307/2024008 
| last1 = Ross 
| first1 = J.F. 
|date=October 1970 
| title = Analogy and The Resolution of Some Cognitivity Problems 
| url = https://archive.org/details/sim_journal-of-philosophy_1970-10-22_67_20/page/n2
| jstor = 2024008 
| journal = The Journal of Philosophy 
| volume = 67 
| issue = 20
| pages = 725–746 
}}
* {{Cite journal 
| last1 = Ross 
| first1 = J.F. 
|date=September 1961 
| title = Analogy as a Rule of Meaning for Religious Language 
| url = https://archive.org/details/sim_international-philosophical-quarterly_1961-09_1_3/page/n106
| journal = International Philosophical Quarterly 
| volume = 1 
| issue = 3
| pages = 468–502  
| doi=10.5840/ipq19611356
}}
* Ross, J.F., (1958), ''A Critical Analysis of the Theory of Analogy of St Thomas Aquinas'', (Ann Arbor, MI: University Microfilms Inc).
* {{Cite book|title=Multiple analogies in Science and Philosophy|last=Shelley|first=C.|publisher=John Benjamins Publishing Company|year=2003|isbn=9789027296580|location=[[อัมสเตอร์ดัม]]/[[ฟิลาเดลเฟีย]]|url=https://www.jbe-platform.com/content/books/9789027296580|doi=10.1075/hcp.11}}
* {{cite journal | last1 = Turney | first1 = P.D. | last2 = Littman | first2 = M.L. | year = 2005 | title = Corpus-based learning of analogies and semantic relations | journal = Machine Learning | volume = 60 | issue = 1–3| pages = 251–278 | doi=10.1007/s10994-005-0913-1| arxiv = cs/0508103 | s2cid = 9322367 }}
* {{cite journal | last1 = Turney | first1 = P.D. | year = 2006 | title = Similarity of semantic relations | arxiv = cs/0608100 | journal = Computational Linguistics | volume = 32 | issue = 3| pages = 379–416 | doi=10.1162/coli.2006.32.3.379| s2cid = 2468783 }}

==แหล่งข้อมูลอื่น==
{{วิกิพจนานุกรม|analogy|แนวเทียบ}}
{{วิกิคำคมอังกฤษ|analogy|แนวเทียบ}}
* {{cite book|first=ลักษณวัต |last=ปาละรัตน์|author-mask=ลักษณวัต ปาละรัตน์|title=ตรรกวิทยาเบื้องต้น Introduction to Logic PY105|publisher=สำนักพิมพ์[[มหาวิทยาลัยรามคำแหง]]|url=http://old-book.ru.ac.th/e-book/inside/html/dlbook.asp?code=PY105(46)|chapter-url=http://old-book.ru.ac.th/e-book/p/PY105(46)/py105_02_4.pdf |chapter=การอ้างเหตุผลโดยอาศัยแนวเทียบ|archive-url=https://web.archive.org/web/20220223070747/http://old-book.ru.ac.th/e-book/p/PY105%2846%29/py105_02_4.pdf|archive-date=23 กุมภาพันธ์ 2022|url-status=live}}
* {{cite encyclopedia|first= Paul |last=Bartha|title=Analogy and Analogical Reasoning|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|date= 25 มกราคม 2019|orig-year=2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710174732/https://plato.stanford.edu/entries/reasoning-analogy/|archive-date=10 กรกฎาคม 2022|url-status=live|url=https://plato.stanford.edu/entries/reasoning-analogy}}
* {{cite encyclopedia|first=  E. Jennifer |last=Ashworth|title=Medieval Theories of Analogy|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|date= 1 ธันวาคม 2021|orig-year=1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20220711034330/https://plato.stanford.edu/entries/analogy-medieval/|archive-date=11 กรกฎาคม 2022|url-status=live|url=http://plato.stanford.edu/entries/analogy-medieval/}}
* {{cite encyclopedia|first= Grant |last=Lamond|title=Precedent and Analogy in Legal Reasoning|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|date=20 มิถุนายน 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20220710164046/https://plato.stanford.edu/entries/legal-reas-prec/|archive-date=10 กรกฎาคม 2022|url-status=live|url=http://plato.stanford.edu/entries/legal-reas-prec/}}
* {{cite encyclopedia|first=G. E. R. |last=Lloyd|url=http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist1.xml;chunk.id=dv1-09;toc.depth=1;toc.id=dv1-09;brand=default|encyclopedia=Dictionary of the History of Ideas|title=Analogy in early greek thought|publisher=Charles Scribner's Sons|editor-first=Philip P. |editor-last=Wiener|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519192704/https://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist1.xml;chunk.id=dv1-09;toc.depth=1;toc.id=dv1-09;brand=default|archive-date=19 พฤษภาคม 2022|url-status=live}}
* {{cite encyclopedia|first=Armand |last=Maurer|url=http://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist1.xml;chunk.id=dv1-10;toc.depth=1;toc.id=dv1-10;brand=default|encyclopedia=Dictionary of the History of Ideas|title=Analogy in patristic and medieval thought|publisher=Charles Scribner's Sons|editor-first=Philip P. |editor-last=Wiener|archive-url=https://web.archive.org/web/20220519192656/https://xtf.lib.virginia.edu/xtf/view?docId=DicHist/uvaBook/tei/DicHist1.xml;chunk.id=dv1-10;toc.depth=1;toc.id=dv1-10;brand=default|archive-date=19 พฤษภาคม 2022|url-status=live}} 
* {{harvnb|Zhang|Jatowt|Bhowmick|Tanaka|2015}}, ''Computational approaches to computing temporal analogy''.

[[หมวดหมู่:แนวเทียบ]]
[[หมวดหมู่:แบบจำลอง]]
[[หมวดหมู่:เหตุผลทางปรัชญา]]
[[หมวดหมู่:อรรถศาสตร์]]