ดูต้นฉบับสำหรับ เสียงจากหู

{{About | [[เสียง]]ที่[[หูชั้นใน]]สร้างขึ้นโดยมีเหตุจากการทำงานของ[[เซลล์]]และกลไกการทำงานของหูชั้นใน | [[เสียง]]ที่[[ได้ยิน]]แต่ไม่มีจริง ๆ นอก[[ร่างกาย]] ซึ่งอาจเป็นอาการของโรค| เสียงในหู}}
<!-- บทอื่น ๆ ที่เปลี่ยนทางมายังบทความนี้:
	การปล่อยเสียงจากหู, การเปล่งเสียงจากหู, เสียงปล่อยจากหู, เสียงปล่อยโดยหู, เสียงจากหู
	otoacoustic emission
-->
'''เสียงจากหู''' ({{langx|en|otoacoustic emission}}, ตัวย่อ '''OAE''')
เป็น[[เสียง]]ที่[[หูชั้นใน]]สร้างขึ้น
โดย[[นักวิทยาศาสตร์]]ได้พยากรณ์ว่ามี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2491 แล้วต่อมาจึงพิสูจน์ด้วย[[การทดลอง]]ได้ในปี 2521<ref>{{cite journal|last=Kemp|first=D. T.|title=Stimulated acoustic emissions from within the human auditory system|journal=The Journal of the Acoustical Society of America|date=1 January 1978|volume=64|issue=5|pages=1386–1391|doi=10.1121/1.382104|bibcode = 1978ASAJ...64.1386K|pmid=744838 }}</ref>
เสียงมีเหตุจากการทำงานของ[[เซลล์]]และกลไกการทำงานของหูชั้นใน<ref>{{cite journal|last=Kujawa|first=SG|author2=Fallon, M |author3=Skellett, RA |author4= Bobbin, RP |title=Time-varying alterations in the f2-f1 DPOAE response to continuous primary stimulation. II. Influence of local calcium-dependent mechanisms.|journal=Hearing Research|date=August 1996|volume=97|issue=1–2|pages=153–64|pmid=8844195|doi=10.1016/s0378-5955(96)80016-5|s2cid=4765615}}</ref><ref>{{cite journal|last=Chang|first=Kay W.|author2=Norton, Susan|title=Efferently mediated changes in the quadratic distortion product (f2−f1)|journal=The Journal of the Acoustical Society of America|date=1 September 1997|volume=102|issue=3|pages=1719|doi=10.1121/1.420082|bibcode = 1997ASAJ..102.1719C }}</ref>
งานศึกษาได้พิสูจน์แล้วว่า เสียง OAE จะหายไปหลังจากที่หูชั้นในเสียหาย และดังนั้น จึงมักจะใช้ในแล็บและคลินิกเพื่อตรวจสุขภาพหู
โดยทั่วไปแล้ว มีการปล่อยเสียงสองแบบ คือ การปล่อยเสียงเอง (spontaneous otoacoustic emission, SOAE) และการปล่อยเสียงเนื่องด้วย[[สิ่งเร้า]] (evoked otoacoustic emission, EOAE)
นักวิทยาศาสตร์บางพวก[[สันนิษฐาน]]ว่า เสียงที่เกิดขึ้นเป็น[[หลักฐานเชิงประสบการณ์|หลักฐาน]]แสดง[[การขยายเสียงของคอเคลีย|การขยายเสียงในหูชั้นใน]] เหมือนกับที่ระบบขยายเสียงหอนเมื่อทำงานเกิน<ref name=Kandel2013-p671-674>''[[#Kandel2013|Principles of Neural Science]], 5th edition'' (2013), "Chapter 31: The Inner Ear", pp. 671-674</ref>

== กลไก ==
OAE พิจารณาว่าสัมพันธ์กับหน้าที่[[การขยายเสียงของคอเคลีย|การขยายเสียง]]ของ[[หูชั้นในรูปหอยโข่ง]] (คอเคลีย)
เมื่อขาดสิ่งเร้าภายนอก การขยายเสียงของคอเคลียจะเพิ่มขึ้น ทำให้เกิดเสียง

หลักฐานจากการศึกษาหลายแนวแสดงนัยว่า ใน[[สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม]] [[เซลล์ขนด้านนอก]] (outer hair cells, OHC) ของคลอเคลีย เป็นตัวเพิ่มความไวต่อเสียงและ[[ความถี่]]เสียง โดยเป็นตัวขยายเสียง
[[ทฤษฎี]]หนึ่งเสนอว่า OHC ช่วยทำให้แยกแยะเสียงต่าง ๆ ได้ดีขึ้นโดยลดเสียงกลบ (masking effect)<ref>{{cite journal | last = Lilaonitkul | first = W | author2 = Guinan JJ, Jr | title = Reflex control of the human inner ear: a half-octave offset in medial efferent feedback that is consistent with an efferent role in the control of masking. | journal = Journal of Neurophysiology | date = March 2009 | volume = 101 | issue = 3 | pages = 1394-406 | pmid = 19118109 | doi = 10.1152/jn.90925.2008 | pmc = 2666406}}</ref>
อย่างไรก็ดี [[นักวิทยาศาสตร์]]พบว่า เมื่อกระตุ้น OHC ที่อยู่เดี่ยว ๆ ด้วยไฟฟ้า เซลล์จะสามารถยืดและหดได้โดยเป็นกระบวนการปรับทิศทางของโปรตีน prestin ที่อยู่บน[[เยื่อหุ้มเซลล์]] ซึ่งเรียกว่า somatic electromotility (การเคลื่อนไหวของตัวเซลล์เองอาศัยไฟฟ้า)<ref> 
{{cite journal | title = Evoked mechanical responses of isolated cochlear outer hair cells | author = Brownell, WE; Bader, CR; Bertrand, D; de Ribaupierre, Y | journal = Science | date = 1985-01-11 | volume = 227 | issue = 4683 | pages = 194-196 | pmid = 3966153 | doi = 10.1126/science.3966153 | bibcode = 1985Sci...227..194B }}</ref><ref name=Kandel2013-p672-674>
''[[#Kandel2013|Principles of Neural Science]], 5th edition'' (2013), "Chapter 31: The Inner Ear", pp. 672-674</ref><ref>{{Cite AV media | title = Dancing Hair Cell (A movie clip showing an isolated outer hair cell moving in response to electrical stimulation can be seen ) | trans-title = เซลล์ขนเต้นระบำ (คลิปภาพยนตร์แสดงเซลล์ขนด้านนอกเดี่ยว ๆ ไหวตอบสนองต่อการเร้าด้วยไฟฟ้า) | publisher = คณะ[[กายวิภาคศาสตร์]], [[มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด]] | url = https://mustelid.physiol.ox.ac.uk/drupal/?q=ear/dancing_hair_cell | type = [[ภาพยนตร์]] | access-date = 2021-08-11 | archive-date = 2012-03-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120307171446/https://mustelid.physiol.ox.ac.uk/drupal/?q=ear%2Fdancing_hair_cell | url-status = dead }}</ref>

แต่เนื่องจากว่า แม้แต่สัตว์ที่ไม่มี OHC ก็มีเสียง OAE จากหู ก็ไวเสียงที่ความถี่เฉพาะ ๆ และก็ไวเสียงค่อย ๆ เหมือนกัน ดังนั้น การเคลื่อนไหวของตัวเซลล์เองไม่น่าจะเป็นเหตุเดียวที่ให้เกิด OAE การทดลองในสภาพแวดล้อมเทียม (in vitro) แสดงว่า นอกจากจะมีหน้าที่ตรวจจับเสียงแล้ว ขนของเซลล์ขนยังสามารถออกแรงต่อหัวอุปกรณ์ทดลองภายใต้สถานการณ์บางอย่าง และจะทำงานใต้ภาวะไม่เสถียรที่เรียกว่า Hopf bifurcation ซึ่งแสดงถึงการกลับไปกลับมาของขนเซลล์ได้เอง สภาพเช่นนี้สามารถอธิบายปรากฏการณ์ต่าง ๆ ของหูชั้นในรวมทั้งการขยายเสียง การตอบสนองต่อความถี่ในที่เฉพาะ ๆ การไวต่อระดับเสียงดังค่อยไม่เท่ากัน ความไม่เสถียรของขน และการปล่อยเสียงจากหู การขยับเองของเซลล์ขนเช่นนี้เรียกว่า การเคลื่อนไหวเองของมัดขน (hair-bundle motility) ซึ่งอาจเป็นเหตุให้เกิด OAE อีกอย่างหนึ่ง<ref name=Kandel2013-p674>''[[#Kandel2013|Principles of Neural Science]], 5th edition'' (2013), "Chapter 31: The Inner Ear", pp. 674</ref>

== รูปแบบ ==
=== เกิดเอง ===
เสียงปล่อยจากหูเอง (Spontaneous otoacoustic emission, SOAE) เป็นเสียงที่หูสร้างขึ้นโดยไม่มี[[สิ่งเร้า]]ภายนอก และสามารถวัดได้ด้วย[[ไมโครโฟน]]ไวเสียงในช่องหูด้านนอก
SOAE อย่างน้อยชนิดหนึ่งสามารถตรวจจับได้ในประชากรประมาณ 35-50% 
โดยมีความถี่ที่เสถียรระหว่าง 500-4,500&nbsp;[[เฮิรตซ์]] แต่มีระดับเสียงที่ไม่เสถียรระหว่าง -30-+10&nbsp;dB&nbsp;SPL 
แม้คนโดยมากจะไม่รู้ว่าหูของตนสร้างเสียง แต่ก็มีคนประมาณ 1-9% ที่ได้ยิน SOAE โดยเป็นเสียงในหู (tinnitus)<ref>{{cite journal | author = Penner, M. J. | year = 1990 | title = An estimate of the prevalence of tinnitus caused by spontaneous otoacoustic emissions | url = http://archotol.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=618619 | journal = Arch Otolaryngol Head Neck Surg. | volume = 116 | issue = 4 | pages = 418-423 | doi = 10.1001/archotol.1990.01870040040010 | pmid = 2317322}}</ref>

มีงานศึกษาอื่นที่แสดงว่า 70% ของคนปกติทั้งในผู้ใหญ่และในเด็กอาจมี SOAE โดยเกิดจากกระบวนการขยายเสียงของ[[หูชั้นใน]] เหมือนกับเครื่องขยายเสียงหอนเมื่อทำงานเกิน และต้องทำงานเช่นนี้เพื่อแก้สัญญาณเสียงที่ลดลงเนื่องจากต้องวิ่งผ่านน้ำและ[[เยื่อกั้นหูชั้นใน|เนื้อเยื่อ]]ของหูชั้นใน มีแม้แต่รายงานจากแพทย์ว่า ได้ยินเสียงที่เกิดในหูของทารกเกิดใหม่<ref name=Kandel2013-p672>''[[#Kandel2013|Principles of Neural Science]], 5th edition'' (2013), "Chapter 31: The Inner Ear", pp. 672</ref>

=== เร้าให้เกิด ===
เสียงปล่อยจากหูเองโดยเร้า (Evoked otoacoustic emission, EOAE) เกิดได้อย่างน้อยโดย 3 วิธี
Stimulus Frequency OAEs (SFOAEs) เป็นค่าที่วัดเมื่อเร้าด้วยเสียงความถี่เดียว โดยวัดความต่างกันระหว่างเสียงที่ใช้เร้าและเสียงที่มาจากหู
ส่วน Transient-evoked OAEs (TEOAEs หรือ TrOAEs) จะเกิดเมื่อใช้เสียงกริ๊กที่มีความถี่กว้าง หรือ toneburst ที่ใช้เวลาสั้น ๆ มีความถี่เดี่ยว
เสียงจากหูที่ได้จากเสียงกริ๊กมีความถี่จนถึงประมาณ 4&nbsp;[[กิโลเฮิรตซ์]] ในขณะที่ toneburst จะทำให้เกิดเสียงในความถี่ที่ใกล้ ๆ กับความถี่เสียงที่ส่งแต่แรก

Distortion product OAEs (DPOAEs) จะเร้าด้วยเสียงคู่ที่ความถี่ <math>f_1</math> และ <math>f_2</math> โดยปกติดังที่ 65, 55 dBSPL หรือ 65 สำหรับทั้งสอง และมีอัตรา <math>f_1\mbox{ }:\mbox{ }f_2</math>
เสียงที่ปล่อยจากหูเพราะเสียงเร้าเหล่านี้อยู่ที่ความถี่ <math>f_{dp}</math> ซึ่งสัมพันธ์กันทางคณิต โดยความถี่สองอย่างที่ชัดที่สุดคือ <math>f_{dp}=2f_1-f_2</math> ("cubic" distortion tone ซึ่งใช้เพื่อตรวจคัดกรองมากที่สุด) และ <math>f_{dp}=f_2-f_1</math> ("quadratic" distortion tone หรือ distortion tone)<ref>{{cite journal|last=Kujawa|first=SG|author2=Fallon, M |author3=Bobbin, RP |title=Time-varying alterations in the f2-f1 DPOAE response to continuous primary stimulation. I: Response characterization and contribution of the olivocochlear efferents.|journal=Hearing Research|date=May 1995|volume=85|issue=1–2|pages=142–54|pmid=7559170|doi=10.1016/0378-5955(95)00041-2|s2cid=4772169}}</ref><ref>{{cite journal|last=Bian|first=L|author2=Chen, S|title=Comparing the optimal signal conditions for recording cubic and quadratic distortion product otoacoustic emissions.|journal=The Journal of the Acoustical Society of America|date=December 2008|volume=124|issue=6|pages=3739–50|pmid=19206801|doi=10.1121/1.3001706|bibcode = 2008ASAJ..124.3739B|pmc=2676628}}</ref>

โดยย่อ ๆ แล้ว เสียงกริ๊กที่ส่งเข้าในหูจะทำให้[[หูชั้นใน]]ส่งเสียงตอบรับภายในไม่กี่[[มิลลิวินาที]] โดยปกติจะตอบจำกัดที่[[ความถี่]]โดยเฉพาะ ๆ ถ้าตอบสนองเป็นเสียงความถี่สูงจะตอบเร็วกว่า (5 มิลลิวินาที) ถ้าเป็นความถี่ต่ำจะตอบช้ากว่า (20 มิลลิวินาที) และนี่ไม่ใช่เป็นเพียงแค่เสียงสะท้อน แต่เป็นเสียงที่[[คอเคลีย]]ตอบสนองต่อเสียงโดยแรงกล<ref name=Kandel2013-p672-673>''[[#Kandel2013|Principles of Neural Science]], 5th edition'' (2013), "Chapter 31: The Inner Ear", pp. 672-673</ref>

== ความสำคัญในการรักษา ==
เสียงจากหูสำคัญในการรักษาเพราะเป็นวิธีง่าย ๆ เพื่อตรวจสอบ[[ความพิการ]]ทาง[[การได้ยิน]]ของทารกเกิดใหม่หรือเด็กเล็ก ๆ ที่ไม่สามารถให้ความร่วมมือในการทดสอบทั่วไปได้
[[ประเทศตะวันตก]]หลายประเทศปัจจุบันมีโปรแกรมตรวจคัดกรองการได้ยินของเด็กเกิดใหม่
และก็ยังมีโปรแกรมตรวจการได้ยินของเด็ก ๆ ที่ใช้เทคโนโลยี OAE ด้วย
โปรแกรมตัวอย่างหนึ่งก็คือ Early Childhood Hearing Outreach Initiative ที่ศูนย์ประเมินและการบริหารการได้ยินแห่งชาติ (NCHAM) ที่มหาวิทยาลัย Utah State University ที่ส่งเสริมโปรแกรมช่วยเหลือเด็กและครอบครัวที่ยากจน (Early Head Start) ทั่ว[[สหรัฐอเมริกา]]เพื่อให้มีการตรวจคัดกรองแบบ OAE และปฏิบัติการอื่น ๆ เพื่อช่วยเด็กในเรื่องการศึกษาช่วงต้นชีวิต<ref>
{{cite journal | authors = Eiserman, W; Shisler, L | year = 2010 | title = Identifying Hearing Loss in Young Children: Technology Replaces the Bell | journal = Zero to Three Journal | volume = 30 | issue = 5 | pages = 24-28 }} </ref><ref>
{{cite journal | authors = Eiserman, W; Hartel, D; Shisler, L; Buhrmann, J; White, K; Foust, T | year = 2008 | title = Using otoacoustic emissions to screen for hearing loss in early childhood care settings | journal = International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology | volume = 72 | pages = 475-482 | doi = 10.1016/j.ijporl.2007.12.006}}</ref><ref>
{{cite journal | authors = Eiserman, W; Shisler, L; Foust, T | date = 2008-11-04 | title = Hearing screening in Early Childcare Settings | journal = The ASHA Leader}} </ref>
การตรวจคัดกรองหลักจะทดสอบการมี click-evoked OAE นอกจากนั้นแล้ว เสียงจากหูยังสามารถช่วยวินิจฉัยอาการต่าง ๆ ของ[[คอเคลีย]]และการไม่ได้ยินทางประสาทได้ละเอียดยิ่งขึ้น (เช่น auditory neuropathy)
ได้มีการทดสอบความสัมพันธ์ระหว่างเสียงจากหูกับเสียงในหู (tinnitus)
งานศึกษาหลายงานแสดงว่า คนปกติประมาณ 6-12% ที่มีทั้งอาการเสียงในหู และ SOAEs เสียงจากหูจะมีส่วนทำให้เกิดอาการเสียงในหู<ref name="pmid_2340968">{{Citation | last = Norton | first = SJ | display-authors = etal | year = 1990 | title = Tinnitus and otoacoustic emissions: is there a link? | journal = Ear Hear | volume = 11 | issue = 2 | pages = 159-166 | pmid = 2340968 | postscript = . | doi = 10.1097/00003446-199004000-00011}}</ref>

งานศึกษาได้พบว่า บางคนที่มีอาการเสียงในหูมี EOAEs แบบขึ้น ๆ ลง ๆ หรือแบบสม่ำเสมอ แต่ในกรณีเหล่านี้ สันนิษฐานว่า เสียงจากหูและอาการเสียงในหูมีเหตุโรคอย่างเดียวกัน โดยเสียงจากหูไม่ได้เป็นเหตุ<ref name="pmid_2340968"/>
นอกจากจะใช้ทดสอบระดับการได้ยินแล้ว เสียงจากหูยังสามารถใช้ตรวจจับความเปลี่ยนแปลงของการได้ยินอีกด้วย

งานศึกษาพบว่า การได้ยินเสียงดัง ๆ สามารถลดการตอบสนองด้วย OAE
คือ งานหนึ่งเปรียบคนงานอุตสาหกรรมที่ได้ยินเสียงระดับ 84.5 dBA เทียบกับคนงานที่ได้ยินระดับ 53.2 dBA โดยเปรียบเทียบเสียงเบาที่สุดที่ได้ยิน และ OAE ก่อนและหลังทำงานเป็นเวลา 5 วัน
งานศึกษานี้แสดงว่า เสียงเบาที่สุดที่ได้ยินและ OAE จะแย่กว่าอย่างมีนัยสำคัญในคนงานที่ได้ยินเสียงที่ดังกว่า<ref>{{Cite journal | last = 勇 | first = 加部 | last2 = 安夫 | first2 = 古賀 | last3 = 勇 | first3 = 幸地 | last4 = 博幸 | first4 = 宮内 | last5 = 葵 | first5 = 蓑添 | last6 = 大介 | first6 = 桑田 | last7 = いづみ | first7 = 堤 | last8 = 雅文 | first8 = 中川 | last9 = 茂 | first9 = 田中 | date = 2015-01-01 | title = 製造業における騒音曝露作業者の耳音響放射（oae）に関する現場調査 | url = https://www.jstage.jst.go.jp/article/sangyoeisei/57/6/57_E15002/_article/-char/ja/ | journal = 産業衛生学雑誌 | volume = 57 | issue = 6 | pages = 306-313 | doi = 10.1539/sangyoeisei.E15002}}</ref>

งานศึกษาหนึ่งพบว่า distortion product otoacoustic emissions (DPOAE’s) จะสามารถตรวจจับการเสียการได้ยินแบบน้อย ๆ ต่อเสียงความถี่สูงเทียบกับ transient evoked otoacoustic emissions (TEOAE)<ref>{{Cite journal | last = Kemp | first = D. T | date = 2002-10-01 | title = Otoacoustic emissions, their origin in cochlear function, and use | url = https://academic.oup.com/bmb/article-lookup/doi/10.1093/bmb/63.1.223 | journal = British Medical Bulletin | volume = 63 | issue = 1 | pages = 223-241 | doi = 10.1093/bmb/63.1.223 | issn = 0007-1420}}</ref>
ซึ่งชี้บอกว่า DPOAE สามารถช่วยตรวจจับการเสียการได้ยินที่เกิดจากเสียงดังได้
งานศึกษาหนึ่งที่วัดขีดเสียงเริ่มได้ยินและ DPOAE ในทหารพบว่า DPOAE ลดลงหลังจากได้ยินเสียงดัง แต่ขีดเสียงที่เริ่มได้ยินไม่เปลี่ยน
ซึ่งเป็นหลักฐานแสดงว่า OAE สามารถตรวจจับความเสียหายต่อหูที่เกิดจากเสียงได้เร็ว<ref>{{Cite journal | last = Marshall | first = Lynne | last2 = Miller | first2 = Judi A. Lapsley | last3 = Heller | first3 = Laurie M. | last4 = Wolgemuth | first4 = Keith S. | last5 = Hughes | first5 = Linda M. | last6 = Smith | first6 = Shelley D. | last7 = Kopke | first7 = Richard D. | date = 2009-02-01 | title = Detecting incipient inner-ear damage from impulse noise with otoacoustic emissions | url = http://scitation.aip.org/content/asa/journal/jasa/125/2/10.1121/1.3050304 | journal = The Journal of the Acoustical Society of America | volume = 125 | issue = 2 | pages = 995-1013 | doi = 10.1121/1.3050304 | issn = 0001-4966}}</ref>

== ความสำคัญทางชีวมิติ ==
ในปี 2552 นักวิทยาศาสตร์ที่[[มหาวิทยาลัยเซาแทมป์ตัน]]ได้ทำงานวิจัยเพื่อใช้เสียงจากหูเป็นตัวระบุบุคคลทางชีวมิติ
โดยใช้อุปกรณ์ที่มีไมโครโฟนที่สามารถจับเสียงค่อย ๆ ที่ปล่อยจากหูเพื่อระบุบุคคล ดังนั้น ช่วยให้เปิดใช้อุปกรณ์ได้โดยไม่ต้องใช้รหัสผ่านปกติ<ref>{{cite news | title = Ear noise can be used as identification | date = 2009-04-25 | url = http://www.telegraph.co.uk/scienceandtechnology/science/sciencenews/5219233/Ear-noise-can-be-used-as-identification.html | work = Telegraph | access-date = 2017-05-19 | archive-date = 2009-04-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090429091252/http://www.telegraph.co.uk/scienceandtechnology/science/sciencenews/5219233/Ear-noise-can-be-used-as-identification.html | url-status = dead }}</ref>
แต่สันนิษฐานกันว่า หวัด การทานยา การตัดขนหู การอัดเสียงไว้แล้วเล่นเสียงใส่ไมโครโฟนจะสามารถหลอกระบบได้<ref>{{cite web | date = 2009-04-29 | title = Your Ear Noise as Computer Password | url = http://blogs.spectrum.ieee.org/riskfactor/2009/04/your_ear_noise_as_computer_pas.html | publisher = IEEE Spectrum | access-date = 2017-05-19 | archive-date = 2009-05-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090503151320/http://blogs.spectrum.ieee.org/riskfactor/2009/04/your_ear_noise_as_computer_pas.html | url-status = dead }}</ref>

== ดูเพิ่ม ==
*[[Auditory brainstem response]]
<!-- ยังไม่มี เผื่ออนาคต *[[Entoptic phenomenon]] -->
== เชิงอรรถและอ้างอิง ==
{{รายการอ้างอิง|30em}}

== แหล่งข้อมูลอื่น ==
* {{Cite book | ref = Kandel2013 | last1 = Kandel | first1 = Eric R | first2 = James H | last2 = Schwartz | first3 = Thomas M | last3 = Jessell | first4 = Steven A | last4 = Siegelbaum | first5 = AJ | last5 = Hudspeth | title = Principles of Neural Science | url = https://archive.org/details/principlesofneur0000unse_a2f8 | edition = 5th | location = United State of America | publisher = McGraw-Hill | year = 2013 | isbn = 978-0-07-139011-8 }}
*M.S. Robinette and T.J. Glattke (eds., 2007). ''Otoacoustic Emissions: Clinical Applications'', third edition (Thieme).
*G.A. Manley, R.R. Fay, and A.N. Popper (eds., 2008). ''Active Processes and Otoacoustic Emissions'' (Springer Handbook of Auditory Research, vol. 30).
*S. Dhar and J.W. Hall, III (2011). ''Otoacoustic Emissions: Principles, Procedures, and Protocols'' (Plural Publishing).
{{กายวิภาคระบบการได้ยินและการทรงตัว}}
[[หมวดหมู่:สวนศาสตร์]]
[[หมวดหมู่:การได้ยิน]]
[[หมวดหมู่:วิธีดำเนินการทางหู]]