ดูต้นฉบับสำหรับ เบ็กเคอเรล

'''เบ็กเคอเรล'''<ref>{{cite web|url=http://www.thaiglossary.com/search/Becquerel|title=คลังคำศัพท์ไทย|publisher=[[สวทช.]]|access-date=5 เมษายน 2561}}{{ลิงก์เสีย|date=ตุลาคม 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref group="ม">ในวงการวิทยาศาสตร์ไทย<font color=red>'''ไม่'''</font>นิยมอ่าน '''แบ็กแรล''' เหมือนในภาษาฝรั่งเศส นิยมใช้การอ่านภาษาอังกฤษคือ '''เบ็กเคอเรล''' ทำนองเดียวกันกับชื่อหน่วยของกระแสไฟฟ้า[[แอมแปร์]] ซึ่งตั้งตามชื่อของ[[อ็องเดร-มารี อ็องแปร์]] โปรดดู [http://www.thaiglossary.com/search/Becquerel คลังคำศัพท์ไทย]{{ลิงก์เสีย|date=ตุลาคม 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} และเอกสารวิชาการอื่นประกอบ</ref> ({{IPAc-en|lang|b|ɛ|k|ə|ˈ|r|ɛ|l}}; สัญลักษณ์: '''Bq''') เป็น[[หน่วยอนุพัทธ์เอสไอ]]ของ[[การสลายตัวของสารกัมมันตรังสี|กัมมันตภาพ]] หรือการแผ่กัมมันตรังสี ตามนิยามของ[[สำนักงานชั่งตวงวัดระหว่างประเทศ]]  1 เบ็กเคอเรล หมายถึง กัมมันตภาพหรือการแผ่รังสีที่ได้จากการสลาย[[นิวเคลียสของอะตอม|นิวเคลียส]] 1 ตัวภายใน 1 [[วินาที]]<ref>{{cite web|url=https://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_summary_en.pdf|author=[[BIPM]]|title=A concise summary of the International System of Units|access-date=5 เมษายน 2561|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010170236/http://www.bipm.org/utils/common/pdf/si_summary_en.pdf|url-status=dead}}</ref> เขียนในรูปหน่วยฐานได้เป็น [[second|s]]<sup>−1</sup> หน่วยเบ็กเคอเรลตั้งชื่อตาม[[อ็องรี แบ็กแรล]] [[นักฟิสิกส์]][[ชาวฝรั่งเศส]] ผู้ได้รับ[[รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์]] ในปี พ.ศ. 2446 ร่วมกับ[[ปีแยร์ กูว์รี]] และ[[มารี กูว์รี]] ซึ่งเป็นนักฟิสิกส์ชาวฝรั่งเศสเช่นกัน<ref name="BIPMBecquerel">{{cite web |url=http://www.bipm.org/en/si/history-si/radioactivity/becquerel.html |title=BIPM - Becquerel |publisher=[[BIPM]] |accessdate=2012-10-24}}</ref>

หน่วยเบ็กเคอเรลคล้ายคลึงกับหน่วย[[เฮิรตซ์]] (ซึ่งตั้งชื่อตาม[[ไฮน์ริช แฮทซ์]] นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน) ซึ่งเป็นหน่วยของจำนวนการหมุนหรือการสั่นในหนึ่งวินาที

== การเขียนชื่อหน่วย ==
เนื่องจาก '''เบ็กเคอเรล''' มาจากชื่อบุคคล ระบบหน่วยระหว่างประเทศจึงกำหนดให้เขียนตัวพิมพ์ใหญ่ขึ้นต้นหากจะเขียนอย่างย่อ คือ Bq แต่หากต้องการจะเขียนเต็ม จะต้องเขียนเป็นตัวพิมพ์เล็กตลอด เพื่อให้เห็นแตกต่างจากชื่อบุคคล ในที่นี้จึงใช้ becquerel เว้นแต่มีเหตุผลความจำเป็น เช่น อยู่ต้นประโยค หรืออยู่ในเขตที่ใช้อักษรตัวพิมพ์ใหญ่ตลอด<ref>
{{cite web|title = SI Brochure: The International System of Units (SI)|url = http://www.bipm.org/en/publications/si-brochure/section5-2.html| edition = 8|date = 2014|work = SI Brochure|publisher = [[BIPM]]}}</ref>

== นิยาม ==
1 เบ็กเคอเรล หมายถึง กัมมันตภาพหรือการแผ่รังสีที่เกิดจาก 1 นิวเคลียสสลายตัวใน 1 วินาที เขียนโดยย่อเป็น 

1&nbsp;Bq = 1&nbsp;s<sup>−1</sup>

เหตุที่มีการกำหนดชื่อหน่วยเบ็กเคอเรลนั้น เนื่องจากหากเขียนจำนวนนิวเคลียสที่สลายตัวต่อหน่วยเวลา จะสามารถเขียนได้มากกว่าหนึ่งแบบ เช่น 1&nbsp;µs<sup>−1</sup> (หนึ่งนิวเคลียสต่อไมโครวินาที) อาจเขียนได้เป็น 10<sup>6</sup>s<sup>-1</sup> (หนึ่งล้านนิวเคลียสต่อวินาที)  ดังนั้นเพื่อความสะดวกและเป็นแบบแผน จึงกำหนดให้เลือกใช้อย่างหลังและมีชื่อหน่วยกำกับไว้<ref name="Allisy">{{Citation
|last=Allisy
|first= A.
|title=From the curie to the becquerel
|journal=Metrologia
|volume=32
|issue=6
|year=1995
|pages=467–479
|doi=10.1088/0026-1394/31/6/006|bibcode = 1995Metro..31..467A }}</ref> 

ทำนองเดียวกัน การหมุนหรือการสั่นของวัตถุจำนวน 10<sup>6</sup>s<sup>-1</sup> หรือ (หนึ่งล้านรอบต่อวินาที) อาจเขียนเป็น &nbsp;µs<sup>−1</sup>  หรือ (หนึ่งรอบต่อไมโครวินาที) ก็ได้ จึงกำหนดให้ใช้หน่วย[[เฮิรตซ์]]<ref name="BIPMtable3">{{cite web |url=http://www.bipm.org/en/publications/si-brochure/section2-2.html#section2-2-2 |title=BIPM - Table 3 |publisher=[[BIPM]] |quote=(d) The hertz is used only for periodic phenomena, and the becquerel is used only for stochastic processes in activity referred to a radionuclide. |accessdate=2015-07-19}}</ref><ref name="Allisy" /> 

ระหว่างปี พ.ศ. 2496–2418 การวัดปริมาณรังสีที่ถูกดูดซับนิยมทำในหน่วย[[แร็ด (หน่วยวัด)|แร็ด]] (rad) (ระวังสับสนกับ [[เรเดียน]]) และกัมมันตภาพหรือปริมาณนิวเคลียสที่สลายตัวกำหนดให้ใช้หน่วย[[คูรี (หน่วยวัด)|คูรี]] บางทีก็ใช้หน่วย[[รัทเทอร์ฟอร์ด (หน่วยวัด)|รัทเทอร์ฟอร์ด]]<ref name="pmid_17836457">{{Citation |last=Lind |first=SC |year=1946 |title=New units for the measurement of radioactivity |journal=Science |volume=103 |issue=2687 |pages=761–762 |pmid=17836457 |doi=  10.1126/science.103.2687.761-a|postscript=.|bibcode = 1946Sci...103..761L }}</ref> ต่อมาเพื่อให้เป็นมาตรฐานแบบเดียว จึงได้มีการกำหนดหน่วยวัดพลังงานของการแผ่รังสี [[เกรย์ (หน่วยวัด)|เกรย์]] และกัมมันตภาพ เบ็กเคอเรล โดยกำหนดขึ้นในปี พ.ศ. 2518<ref name="pmid_1251122">{{Citation |last=Harder |first=D |year=1976 |title=[The new radiologic units of measurement gray and becquerel (author's translation from the German original)] |journal=Röntgen-Blätter |volume=29 |issue=1 |pages=49–52 |pmid=1251122 |doi= |postscript=.}}</ref>

== คำอุปสรรค ==
หากจำนวนเลขมีมาก การใช้[[คำอุปสรรคของเอสไอ|คำอุปสรรค]]หรือคำเติมหน้าหน่วยเพื่อย่อตัวเลขนั้นลงเป็นกำลังของสิบก็เป็นสิ่งจำเป็นและกระทำได้ เช่นเดียวกับหน่วยเอสไอทุกหน่วย 

ในทางปฏิบัติ หน่วยเบ็กเคอเรลมีขนาดเล็ก ยกตัวอย่างเช่น การสลายตัวของ[[โพแทสเซียม-40]] มวล 0.0169 กรัม ในร่างกายมนุษย์ จะมีกัมมันตภาพทั้งสิ้น 4,400 นิวเคลียสต่อวินาที หรือ 4,400 เบ็กเคอเรล<ref>[http://www.fas.harvard.edu/~scdiroff/lds/QuantumRelativity/RadioactiveHumanBody/RadioactiveHumanBody.html ''Radioactive human body'' — Harvard University Natural Science Lecture Demonstrations] - Accessed October 2013</ref> [[คาร์บอน-14]] ของทั้งโลกมีประมาณ {{val|8.5|e=18|u=Bq}} หรือ 8.5 EBq (เอกซะเบ็กเคอเรล)<ref>G.R. Choppin, [[Jan-Olov Liljenzin | J.O.Liljenzin]], J. Rydberg, "Radiochemistry and Nuclear Chemistry", 3rd edition, Butterworth-Heinemann, 2002. {{ISBN|978-0-7506-7463-8}}.</ref> [[การทิ้งระเบิดนิวเคลียร์ที่ฮิโระชิมะและนะงะซะกิ|ระเบิดนิวเคลียร์]]ที่[[ฮิโระชิมะ]] ประเทศญี่ปุ่น ให้กัมมันตภาพโดยประมาณทั้งสิ้น {{val|8|e=24|u=Bq}} หรือ 8 YBq (ยอตตะเบ็กเคอเรล หรือล้านล้านล้านล้านเบ็กเคอเรล) และคิดกำลังระเบิดเทียบเท่า[[ไตรไนโตรโทลูอีน]] {{convert|16|kt(TNT)|lk=in|abbr=on|disp=or}}<ref>Michael J. Kennish, [https://books.google.com/books?id=CJqcq2C792UC&printsec=frontcover#PPA74,M1 ''Pollution Impacts on Marine Biotic Communities''] , CRC Press, 1998, p. 74. {{ISBN|978-0-8493-8428-8}}.</ref>

เนื่องจากการสลายตัวซึ่งเป็นเลขจำนวนมากนี้เอง หน่วยเบ็กเคอเรลจึงมีตัวพหุคูณตั้งแต่หลักพันขึ้นไป อาทิ 
* kBq (กิโลเบ็กเคอเรล; kilobecquerel) มีค่าเท่ากับ 10<sup>3</sup> หรือ หนึ่งพันนิวเคลียสต่อวินาที
* MBq (เมกะเบ็กเคอเรล; megabecquerel) มีค่าเท่ากับ 10<sup>6</sup> หรือ หนึ่งล้านนิวเคลียสต่อวินาที
* GBq (จิกะ หรือกิกะเบ็กเคอเรล; gigabecquerel) มีค่าเท่ากับ 10<sup>9</sup> หรือ หนึ่งพันล้านนิวเคลียสต่อวินาที
* TBq (เทระเบ็กเคอเรล; terabecquerel) มีค่าเท่ากับ 10<sup>12</sup> หรือ หนึ่งล้านล้านนิวเคลียสต่อวินาที
* PBq (เพตะเบ็กเคอเรล;  petabecquerel) มีค่าเท่ากับ 10<sup>15</sup> หรือ หนึ่งพันล้านล้านนิวเคลียสต่อวินาที
จะเห็นได้ว่า หากใช้หน่วยเบ็กเคอเรลแต่อย่างเดียวโดยไม่มีการใช้คำนำหน้ากำกับหรือใช้[[สัญกรณ์วิทยาศาสตร์]] จะเป็นการลำบากอย่างมาก

ตามคำแนะนำของคณะกรรมการชั่งตวงวัดระหว่างประเทศ ครั้งที่ 15 เมื่อ พ.ศ. 2518<ref>It was adopted by the BIPM in 1975, see [http://www.bipm.org/en/CGPM/db/15/8/ resolution 8 of the 15th CGPM meeting]</ref> กำหนดให้กัมมันตภาพหนึ่งคูรี<ref group="ม">โดยเหตุผลเช่นเดียวกัน นิยมใช้ '''คูรี''' ไม่ใช้ '''กูว์รี''' (หลักการเขียนคำทับศัพท์ฉบับราชบัณฑิตยสภา พ.ศ. 2554) หรือ '''กูรี''' (หลักการเขียนคำทับศัพท์ฯ ฉบับ พ.ศ. 2535)</ref> มีค่าเท่ากับ 3.7&middot;10<sup>10</sup>&nbsp;s<sup>−1</sup> หรือ 37 Bq<ref name="Allisy" />

หากต้องการแปลงหน่วยกัมมันตภาพจากคูรีเป็นเบ็กเคอเรล ให้ใช้ตัวแปลงดังนี้:

: 1&nbsp;Ci = {{val|3.7|e=10|u=Bq}} = 37&nbsp;GBq
: 1&nbsp;μCi = 37,000&nbsp;Bq = 37&nbsp;kBq
: 1&nbsp;Bq = {{val|2.7|e=-11|u=Ci}} = {{val|2.7|e=-5|u=µCi}}
: 1&nbsp;MBq = 0.027&nbsp;mCi

== การคำนวณหากัมมันตภาพ ==
มี[[ไอโซโทป]]สารกัมมันตรังสีที่มีมวลต่อโมล (หรือ[[มวลอะตอม]]) <math>m_a</math> g/mol [[ครึ่งชีวิต]] <math>t_{1/2}</math> s ปริมาณ <math>m</math> g จะสามารถคำนวณกัมมันตภาพได้จากสมการต่อไปนี้

<math>A_{Bq} = \frac{m}{m_a}N_A\frac{\ln(2)}{t_{1/2}}</math>

โดยที่ <math>N_A</math>=6.022 141 79(30){{e|23}} mol<sup>−1</sup> เป็น[[เลขอาโวกาโดร]]

ถ้ากำหนดให้จำนวนโมล n เท่ากับ m/ma อาจเขียนสมการข้างบนได้เป็น

<math>A_{Bq} = nN_A\frac{\ln(2)}{t_{1/2}}</math>

ตัวอย่างเช่น โดยเฉลี่ย[[โพแทสเซียม]]หนึ่งกรัมจะมี [[โพแทสเซียม-40|<sup>40</sup>K]] ซึ่งเป็นไอโซโทปไม่เสถียรอยู่ 117 μg (ไอโซโทปอื่นที่เกิดตามธรรมชาติเสถียรทุกตัว) ครึ่งชีวิตของ <sup>40</sup>K อยู่ที่ {{val|1.277|e=9|u=years}} = {{val|4.030|e=16|u=s}}<ref>{{cite web |url=http://nucleardata.nuclear.lu.se/toi/nuclide.asp?iZA=190040 |title=Table of Isotopes decay data |publisher=[[Lund University]] |date=1990-06-01 |accessdate=2014-01-12 |archive-date=2014-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140112140256/http://nucleardata.nuclear.lu.se/toi/nuclide.asp?iZA=190040 |url-status=dead }}</ref> และมวลต่อโมลของ <sup>40</sup>K อยู่ที่ 39.964&nbsp;g/mol,<ref>{{cite web|url=http://physics.nist.gov/cgi-bin/Compositions/stand_alone.pl?ele=&ascii=html&isotype=some |title=Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements |publisher=[[NIST]] |date= |accessdate=2014-01-12}}</ref> จากสมการจะได้ว่า ปริมาณการแผ่รังสี หรือกัมมันตภาพของ <sup>40</sup>K มีค่า 30&nbsp;Bq. 

== ปริมาณอันเกี่ยวเนื่องกับการแผ่รังสี ==
[[ไฟล์:Radioactivity and radiation.png|thumb|400px|Graphic showing relationships between radioactivity and detected ionizing radiation]]
ตารางต่อไปนี้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการแผ่รังสี ทั้งที่เป็นหน่วยเอสไอและไม่เป็น

{{ปริมาณเกี่ยวเนื่องการแผ่รังสี}}

== See also ==
* [[การแผ่รังสีพื้นหลัง]]
* [[ครั้งต่อนาที]]
* [[การแผ่รังสีไอออไนซ์]]
* [[พิษจากกัมมันตรังสี]]
* [[ซีเวิร์ต]] (biological dose equivalent of radiation)

== หมายเหตุ ==
<references group="ม"/>

== อ้างอิง ==
{{Reflist|2}}

==อ้างอิง==
{{รายการอ้างอิง}}

{{ระบบเอสไอ}}

[[หมวดหมู่:หน่วยวัด]]
[[หมวดหมู่:หน่วยอนุพัทธ์เอสไอ]]