ดูต้นฉบับสำหรับ อาร์เทอร์ คอมป์ตัน

{{Infobox scientist
| image             = Arthur Compton.jpg
| image_size        = 
| caption           = 
|birth_name         = อาร์เทอร์ ฮอลลี คอมป์ตัน
| birth_date        = {{birth date|mf=yes|1892|9|10}}
| birth_place       =  เมืองวูสเตอร์ เทศมณฑลเวน รัฐโอไฮโอ
| death_date        = {{death date and age|mf=yes|1962|3|15|1892|9|10}}
| death_place       = เมือง[[เบิร์กลีย์]] เทศมณฑลแอละเมดา รัฐแคลิฟอร์เนีย
| nationality       = สหรัฐอเมริกา
| field             = [[ฟิสิกส์]]
| work_institution  = [[มหาวิทยาลัยวอชิงตัน เซนต์หลุยส์]]<br/>[[มหาวิทยาลัยชิคาโก]]<br/>[[มหาวิทยาลัยมินนิโซตา]]
| alma_mater        =โรงเรียนผู้ใหญ่วูสเตอร์<br/>[[มหาวิทยาลัยปรินซ์ตัน]]
| doctoral_advisor  = เฮเรเวิร์ด แอล คูก (Hereward L. Cooke)
| doctoral_students = ลุยส์ วอลเตอร์ อัลวาเรซ (Luis Walter Alvarez)<br/>วินสตัน เอช โบสติก (Winston H Bostick)<br/>โรเบิร์ต เอส แชงก์แลนด์ (Robert S Shankland) <br/>จอยซ์ เอ แบร์เดน (Joyce A Bearden)
| known_for         = [[การกระเจิงคอมป์ตัน]]<br/>[[ความยาวคลื่นคอมป์ตัน]]
| prizes            = {{nowrap|[[Nobel Prize for Physics]] (1927)<br/>[[Franklin Medal]] (1940)<br>[[Hughes Medal]] (1940)  }}
| religion          = [[เพรสไบทีเรียน]]
| footnotes         = มีวิลสัน คอมป์ตัน และคาร์ล คอมป์ตัน เป็นพี่น้องร่วมบิดามารดา
| signature         = Arthur Compton signature.png
}}

'''อาร์เทอร์ ฮอลลี คอมป์ตัน''' (Arthur Holly Compton) ([[10 กันยายน]] [[พ.ศ. 2435]] &nbsp;– [[15 มีนาคม]] [[พ.ศ. 2505]]) เป็นนักฟิสิกส์[[ชาวอเมริกัน]] ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ พ.ศ. 2470 ในฐานะที่เขาค้นพบการกระเจิงของโฟตอนจากอิเล็กตรอน อันเป็นการพิสูจน์สมบัติความเป็นอนุภาคของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า อาร์เทอร์ คอมป์ตัน รู้จักกันดีในฐานะหัวหน้าห้องปฏิบัติการโลหิงยาวิทยาของ[[โครงการแมนฮัตตัน]] และนายกสภามหาวิทยาลัยวอชิงตันเซนต์หลุยส์ระหว่าง พ.ศ. 2488 - 2496 และเป็นผู้ศึกษารังสีทุกชนิดบนโลก

== ชีวิตวัยเยาว์และชิวิตครอบครัว ==
[[ไฟล์:Compton Heisenberg 1929 Chicago.jpg|thumb|left|อาร์เทอร์ คอมป์ตัน และ [[แวร์เนอร์ ไฮเซนแบร์ก]] ถ่ายร่วมกันที่ชิคาโก เมื่อ พ.ศ. 2472]]
อาร์เทอร์ คอมป์ตัน เกิดเมื่อวันเสาร์ที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2435 เป็นบุตรคนที่ของเอเลียส คอมป์ตัน (Elias Compton) และโอเทลเลีย แคเทอรีน คอมป์ตัน (Otelia Catherine Compton) (สกุลเดิม ออกซเพอร์เกอร์ (Augspurger)) {{sfn|Hockey|2007|p=244}} โดยเอเลียสผู้เป็นบิดา ได้เคยเป็นผู้อำนวยการวิทยาลัยวูสเตอร์ ส่วนคาร์ล คอมป์ตัน (Karl Compton) พี่ชายของอาร์เทอร์ ได้ปริญญาเอกสาขาฟิสิกส์จาก[[มหาวิทยาลัยปรินซ์ตัน]] เมื่อ พ.ศ. 2455 และเป็นอธิการบดี[[สถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์]] ระหว่างปี พ.ศ. 2473 - 2491 พี่ชายคนรอง วิลสัน คอมป์ตัน (Wilson Compton) ได้รับปริญญาเอกสาขาเศรษฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยปรินซ์ตัน เมื่อ พ.ศ. 2456 และได้เป็นอธิการบดี[[มหาวิทยาลัยวอชิงตันสเตต]] ยิ่งไปกว่านั้น มารดาตระกูลคอมป์ตันเป็นแม่ดีเด่นประจำปี 2475 ของสหรัฐอเมริกาด้วย<ref>{{cite web |url=http://www.americanmothers.org/past-national-mothers-of-the-year |title=Past National Mothers of the Year |accessdate=July 23, 2013 |publisher=American Mothers, Inc. |archive-date=2011-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110323130748/http://www.americanmothers.org/past-national-mothers-of-the-year |url-status=dead }}</ref> ในส่วนน้องสาว แมรี คอมป์ตัน (Mary Compton) สมรสกับศาสนาจารย์ซี เฮอร์เบิร์ต ไรซ์ (C Herbert Rice) ครูใหญ่โรงเรียนคริสเตียน[[ลาฮอร์]]{{sfn|Allison|1965|p=82}}

ในชั้นแรก อาร์เทอร์สนใจวิชาดาราศาสตร์ โดยได้ถ่ายภาพดาวหางฮัลเลย์ครั้งที่โคจรผ่านโลกเมื่อ พ.ศ. 2455{{sfn|Compton|1967|pp=11–12}} ปีถัดมา อาร์เทอร์ก็เริ่มทำการทดลองเพื่อศึกษาผลของการหมุนของโลกที่มีต่อน้ำที่บรรจุในหลอดทบเป็นวงกลม<ref>{{cite journal|journal=Science|volume=37|issue=960|doi=10.1126/science.37.960.803 |pmid=17838837|pages=803–806|title=A Laboratory Method of Demonstrating the Earth's Rotation|date=May 23, 1913|last1=Compton|first1=A. H.|bibcode = 1913Sci....37..803C }}</ref> ในที่สุดปีเดียวกันนั้นเองเขาก็จบการศึกษาได้รับปริญญาวิทยาศาสตรบัณฑิตจากวิทยาลัยวูสเตอร์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2457 อาร์เทอร์ได้รับปริญญาศิลปศาสตรบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยปรินซ์ตัน<ref name="Nobel"/> ไม่เพียงเท่านั้น เขายังศึกษาต่อปริญญาเอกกับเฮเรเวิร์ด คูก ในหัวข้อ ''ความเข้มของการสะท้อนรังสีเอกซ์และการจัดเรียงอิเล็กตรอนในอะตอม''<ref>{{cite web |url=http://library.nd.edu/chemistry/resources/genealogy/physics/documents/ComptonAH.pdf |accessdate=July 24, 2013 |title=Arthur Holly Compton (1892–1962) |publisher=[[University of Notre Dame]] |archive-date=2014-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111004355/http://library.nd.edu/chemistry/resources/genealogy/physics/documents/ComptonAH.pdf |url-status=dead }}</ref> จนได้รับปริญญาวิทยาศาสตรดุษฎีบัณฑิตใน พ.ศ. 2459 พี่น้องตระกูลคอมป์ตันถือได้ว่าเป็นพี่น้องกลุ่มแรกที่เข้ามหาวิทยาลัยพร้อมกัน และจบปริญญาเอกไล่เลี่ยกัน{{sfn|Compton|1967|p=425}} หลังจบปริญญาเอกได้ทำงานเป็นอาจารย์สอนฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยมินนิโซตา แต่เป็นได้เพียงหนึ่งปี {{sfn|Allison|1965|p=83}} จากนั้นจึงได้ย้ายไปทำงานเป็นวิศวกรวิจัยที่บริษัทเวสติงเฮาส์ที่เมือง[[พิตสเบิร์ก]] งานหลักของเขาในขณะนั้นคือการพัฒนาหลอดไฟไอโซเดียม (sodium-vapour lamp) ครั้น[[สงครามโลกครั้งที่หนึ่ง]]มาถึง อาร์เทอร์ได้ช่วยพัฒนาระบบสื่อสารอากาศยานที่กองทหารสื่อสารสหรัฐอีกด้วย{{sfn|Allison|1965|p=82}}

ในปี พ.ศ. 2462 อาร์เทอร์ได้รับทุนการศึกษาจากสภาวิจัยแห่งชาติสหรัฐให้เดินทางไปศึกษาที่ห้องปฏิบัติการคาเวนดิช [[มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์]] โดยทำงานวิจัยกับ[[จอร์จ แพเจต ทอมสัน]] บุตรของ[[โจเซฟ จอห์น ทอมสัน]] ในหัวข้อการกระเจิงและการดูดกลืน[[รังสีแกมมา]]{{sfn|Allison|1965|p=83}}{{sfn|Compton|1967|p=27}} ในการศึกษาเขาสังเกตว่ารังสีที่กระเจิงสามารถดูดกลืนได้ง่ายกว่ารังสีจากแหล่งกำเนิด<ref name="Nobel"/> ณ ที่นั้น เขาได้พบกับนักวิทยาศาสตร์ที่มีชื่อเสียงหลายท่าน อาทิ [[เออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ด]] [[ชาลส์ แกลตัน ดาร์วิน]] และ[[อาร์เทอร์ เอดดิงตัน]] ซึ่งสองชื่อได้กลายเป็นชื่อบุตรของอาร์เทอร์เองในเวลาต่อมา{{sfn|Compton|1967|p=27}}
 
ทางด้านชีวิตครอบครัว อาร์เทอร์สมรสกับเบตตี แชริตี แมคคลอสกีย์ (Betty Charity McCloskey) ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมชั้นในคราวที่เรียนปริญญาตรี มีบุตรด้วยกันสองคน คือ อาร์เทอร์ อลัน คอมป์ตัน และจอห์น โจเซฟ คอมป์ตัน{{sfn|Allison|1965|p=94}}

== ชีวิตการงาน==
[[ไฟล์:Time Cover Arthur H Compton.jpg|thumb|อาร์เทอร์ คอมป์ตัน กำลังถือตัวตรวจวัด[[รังสีคอสมิก]] บนปก[[นิตยสารไทม์]] ฉบับลงวันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2479]]
=== ปรากฏการณ์คอมป์ตัน ===
หลังจากที่ได้ทำวิจัยที่มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์เป็นเวลาหนึ่งปีมาแล้ว อาร์เทอร์ได้เดินทางกลับมารับตำแหน่งศาสตราจารย์สาขาฟิสิกส์ เวย์แมน คราว (Wayman Crow Professor of Physics) และหัวหน้าภาควิชาฟิสิกส์มหาวิทยาลัยวอชิงตันเซนต์หลุยส์<ref name="Nobel"/>  สองปีต่อมาเขาได้ค้นพบการกระเจิงของควอนตารังสีเอกซ์จากอิเล็กตรอนอิสระ โดยสังเกตได้ว่ารังสีเอกซ์หลังกระเจิงมีความยาวคลื่นยาวกว่าก่อนกระเจิง เขาจึงอธิบายว่า รังสีเอกซ์สูญเสียพลังงานส่วนหนึ่งให้กับอิเล็กตรอนขณะพุ่งเข้าชน ปรากฏการณ์นี้เรียกว่า [[การกระเจิงคอมป์ตัน|ปรากฏการณ์คอมป์ตัน]]{{sfn|Allison|1965|pp=84–86}}<ref name="Compton effect">{{cite journal|author=Compton, Arthur H.|title=A Quantum Theory of the Scattering of X-Rays by Light Elements|journal=[[Physical Review]]|volume=21|issue=5|pages=483–502|date=May 1923|doi=10.1103/PhysRev.21.483|bibcode=1923PhRv...21..483C|url=http://prola.aps.org/abstract/PR/v21/i5/p483_1|accessdate=September 26, 2013|archive-date=2017-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170127201624/http://prola.aps.org/abstract/PR/v21/i5/p483_1|url-status=dead}}</ref>

ต่อมา ในปี พ.ศ. 2466 อาร์เทอร์ตีพิมพ์บทความลงในวารสาร ''ฟิสิกัลรีวิว'' ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงความถี่ของรังสีเอกซ์ โดยเสนอว่าแสงประกอบด้วยอนุภาคที่เรียกว่าโฟตอน โฟตอนแต่ละตัวมีพลังงานขึ้นกับความถี่ อันเป็นแนวคิดของ[[มักซ์ พลังค์]] ที่เสนอไว้เมื่อ 23 ปีก่อน นอกจากนี้ [[อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์]]ใช้แนวคิดเดียวกันอธิบาย[[ปรากฏการณ์โฟโตอิเล็กทริก]]{{sfn|Gamow|1966|pp=17–23}} ในบทความดังกล่าวมีความสัมพันธ์ทางคณิตศาสตร์ระหว่างความยาวคลื่นที่เปลี่ยนแปลงไป กับมุมกระเจิงของรังสีเอกซ์ โดยสมมติให้โฟตอนหนึ่งตัวชนกับอิเล็กตรอนอิสระหนึ่งตัว  จากนั้นจะได้ว่า
:<math>\lambda' - \lambda = \frac{h}{m_e c}(1-\cos{\theta}),</math>
โดยที่
:<math>\lambda</math> แทนความยาวคลื่นของรังสีเอกซ์ก่อนกระเจิง
:<math>\lambda'</math> แทนความยาวคลื่นของรังสีเอกซ์หลังกระเจิง
:<math>h</math> แทน [[ค่าคงตัวพลังค์]]
:<math>m_e</math> แทนมวลนิ่งของอิเล็กตรอน
:<math>c</math> แทน[[อัตราเร็วแสง]]
:<math>\theta</math> แทนมุมกระเจิง<ref name="Compton effect"/>

ค่าคงตัว {{frac|''h''|''m<sub>e</sub>c''}} เรียกว่า [[ความยาวคลื่นคอมป์ตัน]]ของอิเล็กตรอน ซึ่งมีค่า {{val|2.43|e=-12|u=m}} ความต่างความยาวคลื่น {{nowrap|''λ′'' − ''λ''}} มีค่าได้ตั้งแต่ศูนย์ (เมื่อ {{nowrap|''θ'' {{=}} 0°}}) จนถึงสองเท่าของความยาวคลื่นคอมป์ตัน (เมื่อ {{nowrap|''θ'' {{=}} 180°}}))<ref>{{cite web |url=http://math.ucr.edu/home/baez/lengths.html#compton_wavelength |accessdate=August 18, 2013 |title=The Compton wavelength of the electron |publisher=[[University of California Riverside]] }}</ref> ในการทดลองจริง รังสีเอกซ์บางลำอาจไม่ได้เปลี่ยนแปลงความยาวคลื่นเลยแม้จะกระเจิงเป็นมุมกว้าง และบางกรณีโฟตอนอาจไม่กระเจิงออกจากอิเล็กตรอนเลย อย่างไรก็ดี การกระเจิงคอมป์ตันสามารถเกิดที่ระดับอะตอม ซึ่งใหญ่กว่าอิเล็กตรอนถึง 10,000 เท่า<ref name="Compton effect"/>

จากปรากฏการณ์ดังกล่าว ได้ยืนยันสมบัติความเป็นอนุภาคของรังสีเอกซ์ และคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าชนิดอื่น ทำให้เจ้าของผลงานได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ประจำปี พ.ศ. 2470 ร่วมกับอัลเฟรด ไซมอน ซึ่งคิดค้นวิธีการสังเกตการกระเจิงโฟตอนพร้อม ๆ กับอิเล็กตรอนที่ถูกเร่ง อันเป็นวิธีที่คล้ายกับวิธีของวอลเทอร์ โบเทอ (Walther Bother) และ[[ฮันส์ ไกเกอร์]] นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน{{sfn|Allison|1965|pp=84–86}} อาร์เทอร์เคยกล่าวไว้ว่า "ตอนที่ผมเสนอผลงานในสมาคมฟิสิกส์อเมริกัน ราว ๆ ปี 2466 เรื่องนี้นับว่าเป็นเรื่องที่ถกกันได้ยาวทีเดียวเท่าที่ผมเคยเห็นมาในชีวิต"{{sfn|Compton|1967|p=36}} 

=== การทดลองรังสีเอกซ์ ===
[[ไฟล์:Alvarez and Compton.jpeg|thumb|อาร์เทอร์ คอมป์ตัน ขณะเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาให้แก่ลุยส์ อัลวาเรซ นักศึกษาปริญญาเอก ที่มหาวิทยาลัยชิคาโก เมื่อปี พ.ศ. 2476 ด้านข้างเป็นตัวตรวจวัดรังสีคอสมิก]]
ในปี พ.ศ. 2466 อาร์เทอร์ย้ายไปทำงานที่มหาวิทยาลัยชิคาโก โดยทำงานเป็นอาจารย์สอนฟิสิกส์<ref name="Nobel">{{cite web |url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1927/compton-bio.html  |title=Arthur H. Compton – Biography |publisher=Nobel Foundation |accessdate=March 19, 2013}}</ref> โดยเขาได้ทำงานนานถึง 22 ปีทีเดียว.{{sfn|Allison|1965|pp=84–86}} สองปีหลังจากเข้าทำงาน เขาได้สาธิตการกระเจิงรังสีเอกซ์พลังงาน 130,000 โวลต์ กับอะตอมธาตุ 16 ธาตุแรกใน[[ตารางธาตุ]] (ไฮโดรเจน จนถึง กำมะถัน) โดยรังสีเอกซ์ที่ได้เป็นคลื่นโพลาไรซ์ ตามผลที่จอห์น ทอมสันได้เคยระบุไว้ ทางด้านมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด วิลเลียม ดูแอน (William Douane) ได้พยายามทำการทดลองเพื่อหักล้างงานที่อาร์เทอร์ทำ แต่ไม่เป็นผล{{sfn|Allison|1965|pp=84–86}} นอกจากปรากฏการณ์คอมป์ตันแล้ว อาร์เทอร์ยังได้ศึกษาผลของรังสีเอกซ์ที่มีต่อนิวเคลียสโซเดียมกับคลอรีน ซึ่งเป็นส่วนประกอบของ[[เกลือแกง]] ในการศึกษานี้ได้ใช้รังสีเอกซ์ศึกษาภาวะเฟอร์โรแมกเนติก ซึ่งเป็นผลมาจากการจัดตัวของสปินอิเล็กตรอน{{sfn|Allison|1965|pp=87–88}} ในปี พ.ศ. 2469 อาร์เทอร์เขียนหนังสือ ''รังสีเอกซ์และอิเล็กตรอน'' ซึ่งเป็นหนังสือว่าด้วยการศึกษาสมบัติวัสดุด้วยรังสีเอกซ์ มีหัวข้อว่าด้วยการคำนวณความหนาแน่นของวัสดุซึ่งเลี้ยวเบนรังสีได้{{sfn|Allison|1965|pp=87–88}} เก้าปีต่อมาได้ร่วมกับแซมมวล แอลิสัน (Samuel Alison) เขียนหนังสือชื่อ ''รังสีเอกซ์ในทฤษฎีและการทดลอง'' นับเป็นมาตรฐานในขณะนั้น{{sfn|Allison|1965|p=90}}

ต่อมาในปี พ.ศ. 2477 อาร์เทอร์รับเป็นที่ปรึกษาแผนกหลอดไฟของบริษัท[[เจเนอรัลอิเล็กทริก]] แปดปีให้หลังเขาเดินทางไปยังประเทศอังกฤษเพื่อไปดูแลห้องปฏิบัติการของบริษัทฯ ที่ตำบลเวมบลีย์ อำเภอเบรนต์ ชานกรุงลอนดอนด้านตะวันตกเฉียงเหนือ รวมถึงเป็นศาสตราภิชานอีสต์แมนที่[[มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด]] ระหว่างนั้น เขาได้สนใจทำวิจัยเรื่องหลอดวาวแสง ([[หลอดฟลูออเรสเซนต์]]) อีกด้วย{{sfn|Allison|1965|pp=88–89}}<ref>{{cite web |url=http://www.americanrhodes.org/info.html |title=Eastman Professorship |publisher=The Association of American Rhodes Scholars |accessdate=July 26, 2013 }}</ref>

=== การทดลองรังสีคอสมิก ===
นอกจากรังสีเอกซ์แล้ว อาร์เทอร์สนใจรังสีคอสมิกซึ่เป็นรังสีจากนอกโลกและไม่มีผู้ได้ทราบถึงธรรมชาติที่แน่นอนของรังสี นอกเสียจากจะตรวจวัดด้วยทรงกลมโลหะบรรจุแก๊ส[[อาร์กอน]]  ต่อกับตัวตรวจวัดความนำไฟฟ้า ด้วยความสนใจนี้เองเขาได้เดินทางไปในหลายประเทศ อาทิ ทวีปยุโรป อินเดีย เม็กซิโก เปรู และออสเตรเลีย เพื่อตรวจวัดปริมาณรังสีคอสมิกตามตำแหน่งและความสูงที่แตกต่างกัน เมื่อนำข้อมูลมารวมกับกลุ่มวิจัยอื่นพบว่า รังสีคอสมิกที่ขั้วโลกมีความแรงมากกว่าที่เส้นศูนย์สูตร 15% เขาอธิบายว่ารังสีคอสมิกประกอบด้วยอนุภาคที่มีประจุ แทนที่จะเป็นแสงเฉย อย่างที่[[โรเบิร์ต มิลลิแกน]] ได้อธิบายไว้ และเนื่องจากสนามแม่เหล็กโลกที่ความเข้มต่างกันก็ทำให้ความแรงของรังสีคอสมิกไม่เท่ากัน{{sfn|Compton|1967|pp=157–163}}

==โครงการแมนฮัตตัน==
[[ไฟล์:Compton ID badge.JPG|thumb|left|upright|ป้ายประจำตัวอาร์เทอร์ คอมป์ตัน สำหรับผ่านเข้าออกนิคมแฮนฟอร์ด อันเป็นส่วนหนึ่งของโครงการแมนฮัตตัน สังเกตว่าชื่อบนป้ายเป็นชื่อปลอมเพื่อความปลอดภัย]]
ราวเดือนเมษายน พ.ศ. 2484 วันเนวาร์ บุช หัวหน้าสภาวิจัยกลาโหม ได้จัดให้มีคณะอนุกรรมการว่าด้วยโครงการยูเรเนียม โดยมีอาร์เทอร์เป็นหนึ่งในนั้น ซึ่งเขาก็ได้ทำรายงานเมื่อเดือนพฤษกาคมปีเดียวกัน ระบุถึงคามเป็นไปได้ในการพัฒนาอาวุธรังสี อาวุธนิวเคลียร์ทำจาก[[ยูเรเนียม]]-235 หรือ[[พลูโตเนียม]] และเครื่องยนต์นิวเคลียร์สำหรับเรือรบ{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=36–38}} ในเดือนตุลาคมปีเดียวกันนั้นเอง อาร์เทอร์และ[[เอนริโก แฟร์มี]] ร่วมกันเขียนรายงานว่าด้วยระเบิดนิวเคลียร์ โดยทั้งสองได้คำนวณมวลวิกฤตของยูเรเนียม-235 ได้ที่ค่าระหว่าง 20 กิโลกรัม จนถึง 2 ตัน หากทำได้ตามที่กำหนดย่อมสามารถสร้างระเบิดทำลายล้างสูงด้วย นอกจากนี้ยังได้ทำงานร่วมกับ[[แฮโรลด์ อูเรย์]] (Harold Urey) [[ยูจีน วิกเนอร์]] (Eugene Wigner) มาร์ก โอลิฟันต์ (Mark Oliphant) และโรเบิร์ต เซอร์เบอร์ (Robert Serber) ว่าด้วยการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม การผลิต และแยกพลูโตเนียมออกจากยูเรเนียมใน[[เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์|เตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์]] {{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=46–49}}

ต่อมา เออร์เนสต์ ลอว์เรนซ์ (Ernest Lawrence) ได้เสนอว่าสามารถสร้างระเบิดพลูโตเนียมขึ้นได้ เช่นเดียวกันระเบิดยูเรเนียม ทำให้ในเดือนธันวาคมปีนั้นเองอาร์เทอร์เข้าร่วมโครงการพลูโตเนียม{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=50–51}} เขาหวังว่าจะสามารถควบคุม[[ปฏิกิริยาลูกโซ่]]wได้ภายในต้นปี พ.ศ. 2486 และต้องได้ระเบิดนิวเคลียร์ภายในต้นปี พ.ศ. 2488 ในการนี้เขาได้อยู่ในกลุ่มวิจัยด้านพลูโตเนียมและเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์หลายกลุ่มที่มีที่[[มหาวิทยาลัยโคลัมเบีย]] มหาวิทยาลัยปรินซ์ตัน [[มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียเบิร์กเลย์]] เพื่อรวบรวมสรรพกำลังที่มีอยู่ทั้งหมด โดยมีห้องปฏิบัติการโลหวิทยาที่มหาวิทยาลัยชิคาโกเป็นศูนย์กลาง{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=54–55}}

ครั้นถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2485 กองทหารช่างสหรัฐอเมริกาได้รวมโครงการอาวุธนิวเคลียร์กับห้องปฏิบัติการโลหวิทยาของเขาไว้กับโครงการแมนฮัตตัน{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=74–75}} เดือนเดียวกันนั้นเองอาร์เทอร์มอบหมายให้[[เจ. โรเบิร์ต ออพเพนไฮเมอร์|โรเบิร์ต ออปเพนไฮเมอร์]] มีหน้าที่ออกแบบระเบิด ส่วนตัวอาร์เทอร์เองเป็นผู้เลือกแบบเตาปฏิกรณ์{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|p=103}}ต่อมาได้มีการสร้างเตาปฏิกรณ์ชิคาโกไพล์-1 (Chicago Pile-1) ที่สนามกีฬามหาวิทยาลัยชิคาโกตามคำแนะนำของเอนริโก แฟร์มี ในที่สุดเตาปฏิกรณ์ที่สร้างก็สัมฤทธิ์ผลเมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2485 การทดลองเสริมความบริสุทธิ์ของยูเรเนียมก็ได้เริ่มต้นขึ้น นอกจากนี้ยังได้ร่วมกับบริษัท[[ดูปองต์]] (DuPont) สร้างโรงงานพลูโตเนียมขนาดลำลองที่เมืองโอ๊กริดจ์ รัฐเทนเนสซี{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=190–191}} ทางด้านเอมิลิโอ เซกเร (Emilio Segrè) ก็มีเตาปฏิกรณ์แกรไฟต์ X-10 ที่เมืองโอ๊กริดจ์ ซึ่งสามารถผลิตพลูโตเนียม-240 ได้ในปริมาณสูง และมีสมบัติการแตกตัวเอง (spontaneous fission) ทำให้สามารถนำไปทำอาวุธนิวเคลียร์ได้ ส่วนโรเบิร์ต ออปเฟนไฮเมอร์ก็พยายามทำวิจัยว่าด้วยอาวุธนิวเคลียร์แบบยุบตัวเข้า แทนที่จะระเบิดออก{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=46–49}}

[[ไฟล์:Arthur H. Compton House (7373049818).jpg|thumb|right|บ้านของอาร์เทอร์ คอมป์ตัน ในเมืองชิคาโก]]

ราวเดือนกันยายน พ.ศ. 2487 อาร์เทอร์สร้างตัวเตาปฏิกรณ์ที่นิคมแฮนฟอร์ดเสร็จ อีกสองเดือนถัดมาแท่งยูเรเนียมชุดแรกได้ถูกใส่เข้าไปในเตา อีกสามเดือนถัดมาก็สามารถผลิตเป็นยูเรเนียมส่งไปยังลอสอะลามอส (Los Alamos)  ภายใต้การควบคุมของเขาเอง{{sfn|Hewlett|Anderson|1962|pp=304–310}} ด้วยความสำเร็จของโครงการ ทำให้เขา โรเบิร์ต ออปเพนไฮเมอร์ เออร์เนสต์ ลอว์เรนซ์ และเอ็นรีโก แฟร์มี เสนอให้ใช้ระเบิดนิวเคลียร์ทำสงครามกับญี่ปุ่น<ref>{{cite web |url=http://www.nuclearfiles.org/menu/key-issues/nuclear-weapons/history/pre-cold-war/interim-committee/interim-committee-recommendations_1945-06-16.htm |title=Recommendations on the Immediate Use of Nuclear Weapons |publisher=nuclearfiles.org |accessdate=July 27, 2013 |archive-date=2017-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171222190536/http://www.nuclearfiles.org/menu/key-issues/nuclear-weapons/history/pre-cold-war/interim-committee/interim-committee-recommendations_1945-06-16.htm |url-status=dead }}</ref> จนได้รับเหรียญอิสริยาภรณ์ Medal of Merit {{sfn|Allison|1965|p=93}}

== กลับสู่มหาวิทยาลัยวอชิงตันครั้งที่สอง ==
หลังสิ้นสงคราม อาร์เทอร์ลาออกจากตำแหน่งอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยชิคาโก แล้วเดินทางกลับสู่มหาวิทยาลัยวอชิงตันเซนต์หลุยส์ ก่อนได้รับตำแหน่งนายกสภาคนที่เก้า เมื่อปี พ.ศ. 2489{{sfn|Allison|1965|p=93}} ระหว่างดำรงตำแหน่ง มหาวิทยาลัยได้ยกเลิกข้อห้ามรับอาจารย์หญิงรวมทั้งรับนักศึกษาที่เป็นทหารผ่านศึก ถึงกระนั้นมหาวิทยาลัยก็ยังปฏิเสธไม่รับนักศึกษาผิวดำเข้าเรียน แต่แล้วก็ได้ยกเลิกกฎดังกล่าวไปหลังจากที่สถาบันอื่นเลิกกฎข้อนี้ไปนานแล้ว<ref>{{cite journal |first=Amy M. |last=Pfeiffenberger |title=Democracy at Home: The Struggle to Desegregate Washington University in the Postwar Era |journal=Gateway-Heritage |publisher=Missouri Historical Society|volume=10 |issue=3 |date=Winter 1989 |pages=17–24}}</ref>

ในที่สุด เมื่อปี พ.ศ. 2497 อาร์เทอร์พ้นจากตำแหน่งนายกสภา แต่ยังคงเป็นอาจารย์ในตำแหน่งศาสตราจารย์อุปการคุณจนกระทั่งเกษียณในเจ็ดปีต่อมา หนังสือ''อะตอมิกเควส'' (Atomic Quest) ถูกเขียนขึ้นโดยเขาเอง โดยเล่าประวัติการทำงานในโครงการแมนฮัตตัน หนังสือเล่มนี้วางขายเมื่อ พ.ศ. 2508{{sfn|Allison|1965|p=93}}

== ปรัชญาชีวิต ==
อาร์เทอร์ คอมป์ตัน เป็นนักวิทยาศาสตร์ส่วนน้อยที่เคยเสนอแบบจำลองเจตจำนงเสรีสองขั้น (two-stage model of free will) ร่วมกับ[[วิลเลียม เจมส์]] (William James) [[อองรี ปวงกาเร]] (Henri Poincaré) [[คาร์ล พอปเพอร์]] (Karl Popper) และ[[เฮนรี มาร์เกอเนา]] (Henry Margenau) และ[[แดเนียล เดนเนตต์]] (Daniel Dennett)<ref>{{cite web |url=http://www.informationphilosopher.com/freedom/two-stage_models.html |title=Two-Stage Models for Free Will |publisher=The Information Philosopher |accessdate=July 27, 2013}}</ref> อนึ่ง อาร์เทอร์เคยกล่าวในวารสารแอตแลนติดมันท์ลี (Atlantic Monthly) ฉบับหนึ่งของปี พ.ศ. 2498 ไว้ว่า{{sfn|Compton|1967|p=121}}

{{quote|เงื่อนไขที่ทราบดีแล้ว ไม่เพียงพอที่จะทำให้ทราบเหตุการณ์ที่จะเกิดต่อไป ชนิดที่มีความแแน่นอนและไม่ผิดเพี้ยน อย่างไรก็ดีเงื่อนไขที่เราทราบแล้วเหล่านั้นทำให้เกิดซึ่งเหตุการณ์ย่อยเรียงต่อกันหลายแบบต่อจากเหตุการณ์หนึ่ง ๆ จึงทำให้มีความไม่แน่นอนเกิดขึ้น หากคน ๆ หนึ่งใชเความเสรีภาพอย่างแท้จริง เขาจะต้องไม่เป็นส่วนหนึ่งของเงื่อนไขเหล่านั้น เพื่อให้สามารถเลือกว่าจะเอาเหตุการณ์อย่างใดดี ความคิดดังกล่าวรู้ได้ก็แต่เฉพาะตัวเขา แต่คนภายนอกเห็นได้แค่เพียงการกระทำของเขาตามหลักการ ส่วนสิ่งที่บังคับเขาให้กระทำคือ เจตจำนง ของเขาเอง{{sfn|Compton|1967|p=121}}}}

นอกจากนี้ในปี พ.ศ. 2474 อาร์เทอร์เป็นผู้เสนอแนวคิดความโลเลทางควอนตัม (quantum indeterminacy) รวมทั้งได้เชื่อมโยงแนวคิดความน่าจะเป็นทางควอนตัมสู่โอกาสในการเกิดเหตุการณ์และความไม่แน่นอนในโลกแห่งความเป็นจริง โดยยกตัวอย่างของไดนาไมต์ผูกติดกับลำโพงเครื่องเสียงของเขาเอง ทำนองเดียวกันกับ [[แมวของชเรอดิงเงอร์]] (Schrödinger's cat)<ref>{{cite journal|journal=Science|volume= 74|issue=1911|pmid=17808216|doi=10.1126/science.74.1911.172 |page=172|title=The Uncertainty Principle and Free Will |url=https://archive.org/details/sim_science_1931-08-14_74_1911/page/n12|date=August 14, 1931|last1=Compton|first1=A. H.|bibcode = 1931Sci....74..172C }}</ref> 


== มรณกรรมและมรดก ==
อาร์เทอร์ถึงแก่กรรมเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2505 ด้วยโรค[[เลือดออกในสมอง]] บุตรภริยาของเขาได้นำศพไปฝังที่สุสานเมืองวูสเตอร์ บ้านเกิดของเขาเอง{{sfn|Allison|1965|p=94}}<ref>{{findagrave|22551|accessdate=July 27, 2013}}</ref> บ้านของเขาในปัจจุบันกลายเป็นมรดกแห่งชาติ<ref>{{cite web|url=http://tps.cr.nps.gov/nhl/detail.cfm?ResourceId=1613&ResourceType=Building|title=Compton, Arthur H., House |accessdate=July 27, 2013|work=National Historic Landmark summary listing|publisher=National Park Service}}</ref>

ในช่วงที่มีชีวิต เขาได้รับเกียรติยศต่าง ๆ อาทิ รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ พ.ศ. 2470 เหรียญทองมัตเตอุชชี พ.ศ. 2476 เหรียญฮิวก์ราชวิทยสมาคมอังกฤษ และเหรียญเบนจามิน แฟรงคลิน พ.ศ. 2483{{sfn|Allison|1965|p=97}} รวมถึงมีการนำชื่อของเขาไปตั้งเป็นชื่อสถานที่ต่าง ๆ อาทิ หลุมอุกกาบาตคอมป์ตันบนดวงจันทร์<ref>{{cite web |url=http://the-moon.wikispaces.com/Compton |title=Compton |publisher=Tangient LLC |accessdate=July 27, 2013 |archive-date=2012-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120802063622/http://the-moon.wikispaces.com/Compton |url-status=dead }}</ref> ห้องปฏิบัติการวิจัยที่มหาวิทยาลัยวอชิงตันเซนต์หลุยส์<ref>{{cite web |url=http://wustl.edu/community/visitors/tour/danforth/compton-laboratory.html |title=Arthur Holly Compton Laboratory of Physics |publisher=[[Washington University]] |accessdate=July 27, 2013 |archive-date=2016-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125193035/http://wustl.edu/community/visitors/tour/danforth/compton-laboratory.html |url-status=dead }}</ref> หอพักคอมป์ตันของมหาวิทยาลัยฯ<ref>{{cite web |url=http://compton-house.uchicago.edu |title=Compton House |publisher=[[University of Chicago]] |accessdate=July 27, 2013 |archive-date=2005-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051201170053/http://compton-house.uchicago.edu/ |url-status=dead }}</ref> เซ็นต์หลุยวอล์กออฟเฟม (St Louis Walf of Fame)<ref>{{cite web|url=http://www.stlouiswalkoffame.org/inductees/?view=achievement|title=St. Louis Walk of Fame Inductees|last=St. Louis Walk of Fame|publisher=stlouiswalkoffame.org|accessdate=25 April 2013|archive-date=2012-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031162946/http://www.stlouiswalkoffame.org/inductees/?view=achievement|url-status=dead}}</ref> และห้องปฏิบัติการรังสีแกมมาที่นาซ่า<ref>{{cite web |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/cgro/index.html |publisher=[[NASA]] |title=The CGRO Mission (1991–2000) |accessdate=July 27, 2013}}</ref>

== ผลงานวิชาการ ==
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1926 |title=X-Rays and Electrons: an Outline of Recent X-Ray Theory |location=New York |publisher=D. Van Nostrand Company, Inc |oclc=1871779 }}
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1935 |last2=with Allison |first2=S. K. |authorlink2=Samuel King Allison |title=X-Rays in Theory and Experiment |location=New York |publisher=D. Van Nostrand Company, Inc. |oclc=853654 }}
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1935 |title=The Freedom of Man |url=https://archive.org/details/freedomofman0000arth |location=New Haven |publisher=Yale University Press |oclc=5723621 }}
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1940 |title=The Human Meaning of Science |location=Chapel Hill |publisher=University of North Carolina Press |oclc=311688}}
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1949 |title=Man's Destiny in Eternity |location=Boston |publisher=Beacon Press |oclc=4739240 }}
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1956 |title=Atomic Quest |location=New York |publisher=Oxford University Press |oclc=173307 }}
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1967 |title=The Cosmos of Arthur Holly Compton |location=New York |publisher=Alfred A. Knopf |editor-first=Marjorie |editor-last=Johnston |oclc=953130 }}
* {{cite book |last=Compton |first=Arthur |year=1973 |title=Scientific Papers of Arthur Holly Compton |url=https://archive.org/details/scientificpapers0000comp |location=Chicago: University of Chicago Press |editor-first=Robert S. |editor-last=Shankland |editor-link=Robert S. Shankland |isbn=9780226114309 |oclc=962635 }}

== เชิงอรรถ ==
{{reflist|30em}}

== อ้างอิง ==
* {{cite journal |last=Allison |first =Samuel K. |author-link=Samuel King Allison |year=1965 |title=Arthur Holly Compton 1892–1962 |journal=Biographical Memoirs |volume=38 |pages=81–110 |publisher=National Academy of Sciences |issn=0077-2933 |oclc=1759017}}
* {{cite book |last=Gamow |first=George |author-link=George Gamow |year=1966 |title=Thirty Years That Shook Physics: The Story of Quantum Theory |publisher=Doubleday |location=Garden City, New York |isbn=0-486-24895-X |oclc=11970045}}
* {{cite book |last1=Hewlett |first1=Richard G. |author-link=Richard G. Hewlett |last2=Anderson |first2=Oscar E. |title=The New World, 1939–1946 |url=https://www.governmentattic.org/5docs/TheNewWorld1939-1946.pdf |access-date=March 26, 2013 |location=University Park |publisher=[[Pennsylvania State University]] Press |year=1962 |isbn=0-520-07186-7 |oclc=637004643}}
* {{cite book |last=Hockey |first=Thomas |title=The Biographical Encyclopedia of Astronomers  |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing]] |isbn=978-0-387-31022-0 |access-date=August 22, 2012 |url=https://books.google.com/books?id=t-BF1CHkc50C&pg=PA244 |oclc=263669996}}

== แหล่งข้อมูลอื่น ==
{{Portal|Biography|History of Science|Nuclear technology|Physics|World War II}}
*[http://books.google.com/books?id=QSgDAAAAMBAJ&pg=PA60 "Strange Instrument Built to Solve Mystery of Cosmic Rays", April 1932, ''Popular Science''] article about Compton on world wide research on cosmic rays
*[http://www.wustl.edu/about/facts/chancellors/compton.html Arthur Compton biographical entry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130303214641/http://www.wustl.edu/about/facts/chancellors/compton.html |date=2013-03-03 }} at [[Washington University in Saint Louis]]
*[http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people/Compton,+Arthur Annotated bibliography for Arthur Compton from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125115411/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people%2FCompton%2C+Arthur |date=2005-11-25 }}
*[http://www.informationphilosopher.com/solutions/scientists/compton/ Arthur Holly Compton on Information Philosopher]
*[http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1927/compton-bio.html Nobelprize.com Biography]
*[http://www.osti.gov/accomplishments/compton.html Biography and Bibliographic Resources] from the [[Office of Scientific and Technical Information]], [[United States Department of Energy]]
*{{Find a Grave|22551}}
*[http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/compton-arthur-h.pdf National Academy of Sciences Biographical Memoir]

{{Authority control}}

[[หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2435]]
[[หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2505]]
[[หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์]]
[[หมวดหมู่:นักฟิสิกส์ชาวอเมริกัน]] 
[[หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยวอชิงตัน เซนต์หลุยส์]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยชิคาโก]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยมินนิโซตา]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากรัฐโอไฮโอ]]