ดูต้นฉบับสำหรับ อักษรกลาโกลิติก

{{short description|ชุดตัวอักษรสลาฟที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่รู้จัก}}
{{Infobox writing system
|type=[[อักษร]]
|name=กลาโกลิติก
|time=ค.ศ. 862/863 ถึง[[สมัยกลาง]]
|fam1 = [[ไฮเออโรกลีฟอียิปต์]]
|fam2 = [[ชุดตัวอักษรไซนายดั้งเดิม|ไซนายดั้งเดิม]]
|fam3=[[Phoenician alphabet|ฟินิเชีย]]
|fam4=[[Greek alphabet|กรีก]]<ref>{{Citation| last=Schenker| first=Alexander M. |author-link=Alexander M. Schenker |title=The Dawn of Slavic: An Introduction to Slavic Philology |publisher=Yale University Press |location=New Haven| pages=179|year=1995 |isbn=0-300-05846-2}}</ref>

|languages=[[ภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่า|สลาวอนิกคริสตจักรเก่า]] (แบบกลม), [[ภาษาโครเอเชีย|โครเอเชีย]] (แบบเหลี่ยม)
|creator=[[Saints Cyril and Methodius|นักบุญซีริลแห่งเทสซาโลนีกา]]
|sample=Glagolitic script.svg
|caption=<small>ตัวอย่างข้อความจาก "[[หนังสือสวดมนต์เคียฟ]]" และ "[[พระวรสารแร็งส์]]"</small>
|unicode={{ublist |class=nowrap |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U2C00.pdf U+2C00–U+2C5F] {{smaller|Glagolitic}} |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1E000.pdf U+1E000–U+1E02F] {{smaller|Glag. Supplement}}}}
|iso15924=Glag
}}
'''อักษรกลาโกลิติก''' ({{langx|en|Glagolitic script}}, {{Script|Glag|ⰃⰎⰀⰃⰑⰎⰉⰜⰀ}}, ''glagolitsa'') เป็น[[อักษร]]สลาฟที่เก่าที่สุดเท่าที่รู้จัก ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า[[Saints Cyril and Methodius|นักบุญซีริล]] นักบวชชาวบัลแกเรียจาก[[เทสซาโลนีกี|เทสซาโลนีกา]] ประดิษฐ์ขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 9 โดยมร ค.ศ. 863 [[จักรพรรดิมิคาเอลที่ 3]] แห่งไบแซนไทน์ส่งตัวเขากับ[[Saint Methodius of Thessaloniki|นักบุญเมโธเดียส]]ไปที่[[เกรตโมเรเวีย]] เพื่อเผยแผ่ศาสนาคริสต์แก่[[ชาวสลาฟตะวันตก]]ในบริเวณนั้น ทั้งสองจึงตัดสินใจแปลหนังสือพิธีกรรมไปเป็นภาษาสลาฟร่วมสมัยที่ประชากรทั่วไปเข้าใจ (ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ[[ภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่า]]) และซีริลตัดสินใจประดิษฐ์อักษรใหม่ที่มีชื่อว่า กลาโกลิติก ซึ่งอิงจากสำเนียงท้องถิ่นของชนเผ่าสลาฟจากรอบเทสซาโลนีกา หลังจากซีริลและเมโธเดียสเสียชีวิต จึงยกเลิกการใช้งานอักษรกลาโกลิติกในโมเรเวียเพื่อความต้องการทางการเมืองหรือศาสนา

ใน ค.ศ. 886 ลูกศิษย์ของซีริลและเมโธเดียสถูกขับออกจากประเทศ และย้ายไปที่[[จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1]] แทน [[อักษรซีริลลิก]]ที่พัฒนาในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 9 รวมอักษรบางส่วนที่น่าจะมาจากอักษรกลาโกลิติก ทั้งอักษรกลาโกลิติกและซีริลลิกยังคงมีผู้ใช้งานในบัลแกเรียจนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 13–14

เมื่อประเทศที่พูดภาษากลุ่มสลาฟหันมาใช้[[อักษรละติน]]และ[[อักษรซีริลลิก]]ในสมัยใหม่ตอนต้น อักษรกลาโกลิติกยังคงมีผู้ใช้งานจำกัดเพียงในด้านศาสนา และเลิกใช้งานในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ตั้งแต่นั้นมา อักษรนี้ก็กลายเป็นหัวข้อที่น่าสนใจทางวิชาการ หลังมีการค้นพบทางโบราณคดีหลายครั้ง

==ชื่อและศัพทมูลวิทยา==
คำว่า ''กลาโกลิติก'' มาจาก[[ภาษาละตินใหม่]] {{lang|la|glagoliticus}} และ[[ภาษาโครเอเชีย]] {{lang|hr|glagoljica}} ซึ่งมาจาก[[ภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่า]] {{lang|cu|ⰳⰾⰰⰳⱁⰾⱏ}} (''glagolŭ'') ที่หมายถึง "การเปล่งเสียง" หรือ "คำศัพท์"<ref name="dictionary">{{Dictionary.com|glagolitic|access-date=April 21, 2021}}</ref>

ชื่อ ''glagolitsa'' คาดว่าพัฒนาขึ้นใน[[ประเทศโครเอเชีย]]ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 14 และมีที่มาจากศัพท์ ''glagoljati'' ที่แยกเป็น "รูปกริยา (''glagol'') โดยใช้ (''jati'')" หมายถึง[[Mass (liturgy)|มิสซา]]ในพิธีสวดของสลาวอนิกคริสตจักรเก่า<ref name=CorbettComrie2003>{{cite book |last1=Corbett |first1=Greville G. |last2=Comrie |first2=Bernard |year=2003 |title=The Slavonic Languages |publisher=Routledge |location=Milton Park, UK |isbn=978-1-136-86137-6 |page=29 |url=https://books.google.com/books?id=euI4CQAAQBAJ |url-status=live |access-date=2021-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210420164058/https://books.google.com/books?id=euI4CQAAQBAJ |archive-date=2021-04-20}}</ref><ref>{{cite web |title=Hrvatski jezični portal |trans-title=Croatian language portal |url=http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=fFdgXxY%3D&keyword=glagoljati |access-date=April 22, 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422154051/http://hjp.znanje.hr/index.php?show=search_by_id&id=fFdgXxY%3D&keyword=glagoljati |archive-date=April 22, 2021}}</ref>

== อักษร ==
[[File:Vergleich Glagolitische Schrift.jpg|thumb|left|[[คำอธิษฐานขององค์พระผู้เป็นเจ้า]]ในอักษร กลาโกลิติก (จากซ้าย) แบบกลม แบบเหลี่ยม และแบบตัวเขียน]]
{{clear}}
{| class="wikitable"
|-
! ยูนิโคด
! แบบกลม
! แบบเหลี่ยม
! อักษรซีริลลิก
! เสียง
! ชื่อใน[[ภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่า|OCS]]
! ชื่อใน[[ภาษาสลาวอนิกคริสตจักร|CS]]
! ความหมาย
! ต้นตอ
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰰ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic az.svg|25px|Azu]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Azu.svg|33px|Azu]]
| style="text-align:center;" | [[A (ซีริลลิก)|А]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɑ/}}
| Azъ
| Az
| ฉัน/ผม
| [[ชุดตัวอักษรฟินิเชีย|อักษรฟินิเชีย]] [[aleph]] {{Script|Phnx|𐤀}} หรือ[[การทำเครื่องหมายกางเขน|เครื่องหมายกางเขน]]<ref name=Schenker><br/>{{cite book |last=Schenker |first=Alexander M. |year=1995 |chapter=Early writing |title=The Dawn of Slavic: An introduction to Slavic philology |place=New Haven, CT/London, UK |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-05846-8 |pages=168–172}}</ref>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰱ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic buky.svg|25px|Bouky]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Buky.svg|33px|Bouky]]
| style="text-align:center;" | [[Б]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/b/}}
| Buky
| Buky
| ตัวอักษร
| ไม่ทราบ,<ref name=Schenker/> น่าจะมาจากอักษรฮีบรู [[Bet (letter)|bet]] {{Script|Hebr|בּ}}<ref>{{Cite journal |last=Ilievski |first=Petar H.R. |year=2002 |title=Glagolica: An iconic script for visual evangelic preaching |journal=Illinois Classical Studies |volume=27–28 |pages=153–164 |jstor=23065457 |issn=0363-1923 |url=https://www.jstor.org/stable/23065457 |access-date=2020-08-26 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201003033849/https://www.jstor.org/stable/23065457 |archive-date=2020-10-03}}</ref> หรือ[[ชุดตัวอักษรแอราเมอิก|แอราเมอิก]] bīt {{Script|Armi|ܒ}}<ref>{{cite journal |last=Jung |first=Hakyung |title=On the origin of the Glagolitic alphabet |journal=Scripta |date=January 2013 |volume=5 |pages=105–130 |language=en |url=https://www.academia.edu/24232159 |access-date=2020-08-26 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211007225107/https://www.academia.edu/24232159 |archive-date=2021-10-07}}</ref>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰲ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic vedi.svg|29px|Vede]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Vede.svg|29px|Vede]]
| style="text-align:center;" | [[В]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ʋ/}}
| Vědě
| Vedi
|(คุณ/เขา/เธอ/มัน) รู้
| น่าจะอักษรละติน [[V]]<ref name=Schenker/> หรือ dobro กลับหัว {{Script|Glag|Ⰴ}}<ref>{{cite journal |last=Uspenskij |first=Boris |year=2013 |title=Glagolitic script as a manifestation of sacred knowledge |journal=Studi Slavistici |volume=10 |pages=7–27, 358 |language=en |publisher=Firenze University Press |issn=1824-7601 |edition=online |url=https://www.proquest.com/docview/1550519312 |id={{ProQuest|1550519312}}}}</ref>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰳ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic glagoli.svg|23px|Glagolu]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Glagoli.svg|33px|Glagolu]]
| style="text-align:center;" | [[Г]], [[Ґ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɡ/}}
| Glagoli
| Glagoli
| พูด (อดีตหรือมาลาสั่ง)
| น่าจะอักษรกรีก [[gamma]] แบบเขียน<math>\gamma</math><ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰴ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic dobro.svg|29px|Dobro]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Dobro.svg|29px|Dobro]]
| style="text-align:center;" | [[Д]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/d/}}
| Dobro
| Dobro
| ความเมตตา/ดี
| อักษรกรีก [[เดลตา|delta]] {{Script|Grek|Δ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰵ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic jest.svg|23px|Jestu]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Yestu.svg|33px|Jestu]]
| style="text-align:center;" | [[Є]], [[Е]], [[Э]], [[Ё]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɛ/}}
| Jestъ
| Yest
| คือ/มีอยู่
| น่าจะ[[อักษรซามาริทัน]] [[he (letter)|īy]] {{Script|Samr|ࠄ}} หรือกรีก [[sampi]] {{Script|Grek|ϡ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰶ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic zhivete.svg|29px|Zhivete]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Zhivete.svg|29px|Zhivete]]
| style="text-align:center;" | [[Ж]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ʒ/}}
| Živěte
| Zhivete
| ชีวิต/อาศัย<br/>(มาลาสั่งพหุพจน์บุรุษที่ 2)
| ไม่ทราบ<ref name=Schenker/> น่าจะ[[อักษรคอปติก|คอปติก janja]] {{Script|Copt|ϫ}}{{Citation needed|date=June 2009}} หรือ[[สัญลักษณ์โหราศาสตร์]]ของ[[ราศีมีน]] {{Emoji presentation|♓️|text}}
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰷ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic dzelo.svg|29px|Dzelo]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Dzelo.svg|29px|Dzelo]]
| style="text-align:center;" | [[Ѕ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/d͡z/}}
| Dzělo
| Zelo
| มาก
| ไม่ทราบ<ref name=Schenker/> น่าจะอักษรอาร์มีเนีย ja {{script|Armn|Ձ}}<ref>{{Cite web|title=Wiener slawistischer Almanach|url=https://periodika.digitale-sammlungen.de/wsa/Blatt_bsb00000477,00291.html|access-date=2020-08-26|website=periodika.digitale-sammlungen.de|archive-date=2020-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20201003050149/https://periodika.digitale-sammlungen.de/wsa/Blatt_bsb00000477,00291.html|url-status=live}}</ref>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰸ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic zemlja.svg|29px|Zemlja]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Zemlja.svg|29px|Zemlja]]
| style="text-align:center;" | [[З]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/z/}}
| Zemlja
| Zeml(j)a
| โลก/พื้น/ดิน
| น่าจะเป็นอักษรกรีก [[ทีตา|theta]] {{Script|Grek|θ}} อีกรูปแบบ<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰹ,&nbsp;Ⰺ}}
| style="text-align:center;" | {{nowrap|[[File:Glagolitic Iota.svg|29px|I]], [[File:Glagolitic izhe.svg|29px|Izhe]]}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Izhe.svg|33px|Izhe]]
| style="text-align:center;" | [[Ι]], [[Ї]]
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | {{IPA|/i/}}, {{IPA|/j/}}
| Iže
| Izhe
| ซึ่งคือ
| น่าจะอักษรกรีก [[upsilon]] {{Script|Grek|Y}}<ref name="Kuznetsov 2012 7–14">{{Cite journal |last=Kuznetsov |first=Anatoly Mikhailovich |date=2012 |title="Бывают странные сближенья…": греческий юпсилон и глаголица |journal=Slavistica Vilnensis |volume=57 |pages=7–14 |issn=2351-6895 |language=ru |url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=461622 |access-date=2020-08-26 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201003044051/https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=461622 |archive-date=2020-10-03}}</ref> หรืออักษรกรีก [[ไอโอตา|iota]] ที่มีเครื่องหมายเหนือสระตัวที่สอง {{Script|Grek|ϊ}}<ref name=Schenker/>
|-
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰻ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic i.svg|25px|I]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square I.svg|33px|I]]
| style="text-align:center;" |[[И]]
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | {{IPA|/i/}}, {{IPA|/j/}}
| I/ižei
| I/izhey
| และ
| น่าจะเลียนแบบรูป[[Ichthys|ปลา]]<ref name="Kuznetsov 2012 7–14"/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰼ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic djerv.svg|25px|Gjerv]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Djervi.svg|25px|Gjerv]]
| style="text-align:center;" | [[Ꙉ]], [[Ћ]], [[Ђ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/dʑ/}}, {{IPA|/tɕ/}}
| Djervь, ǵervь
| Cherv, Djerv 
| ต้นไม้/ไม้
| ไม่ทราบ<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰽ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic kako.svg|50x50px|Kako|alt=]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Kako.svg|50x50px|Kako|alt=]]
| style="text-align:center;" | [[К]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/k/}}
| Kako
| Kako
| อย่างไร/เช่น
| อักษรฮีบรู [[qoph]] {{Script|Hebr|ק}}&lrm;<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰾ}}
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | [[File:Glagolitic Ljudьje.svg|x31px|Ljudie]] , [[File:Glagolitic ljudi.svg|x28px|Ljudie]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Ljudije.svg|33px|Ljudie]]
| style="text-align:center;" | [[Л]], [[Љ]]
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | {{IPA|/l/}}, {{IPA|/ʎ/}}
| Ljudie
| Lyudi
| ผู้คน
| น่าจะอักษรกรีก [[lambda]] {{Script|Grek|λ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⰿ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic mislete.svg|33px|Myslite]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Myslite.svg|33px|Myslite]]
| style="text-align:center;" | [[М]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/m/}}
| Myslite
| Mislete
| คิด (พหุพจน์บุรุษที่ 2)
| อักษรกรีก [[มิว (อักษรกรีก)|mu]] {{Script|Grek|μ}}<ref name=Schenker/> ส่วนในแบบเหลี่ยมถูกแทนที่ด้วยรูปที่คล้ายกับอักษรละติน/ซีริลลิก ส่วนหนึ่งเนื่องจากความซับซ้อน<ref>{{cite journal |last=Čunčić |first=Marica |date=1999 |title=Duktus tipaua glagoljskoga pisma |trans-title=Ductus of the types of Glagolitic script |language=hr |journal=Filologija |volume=32 |pages=33 |publisher=Staroslavenski institut |publication-place=Zagreb |url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=244114 |access-date=2021-02-27 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414105334/https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=244114 |archive-date=2021-04-14}}</ref>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱀ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Našь.svg|x29px|Našь]], [[File:Glagolitic nash.svg|x28px|Nashi]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Nashi.svg|33px|Nashi]]
| style="text-align:center;" | [[Н]], [[Њ]]
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | {{IPA|/n/}}, {{IPA|/ɲ/}}
| Našь
| Nash
| ของเรา
| [ไม่ทราบ]<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱁ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic on.svg|33px|Onu]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Onu.svg|33px|Onu]]
| style="text-align:center;" | [[О]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɔ/}}
| Onъ
| On
| เขา, นั่น
| [ไม่ทราบ]<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱂ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic pokoi.svg|33px|Pokoi]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Pokoji.svg|33px|Pokoi]]
| style="text-align:center;" | [[П]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/p/}}
| Pokoj
| Pokoy
| ความสงบ
| น่าจะอักษรกรีกตอนต้น [[พาย (อักษรกรีก)|pi]] {{GrGl|Pi archaic}} อีกรูปแบบ<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱃ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic rtsi.svg|33px|Rici]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Ritsi.svg|33px|Rici]]
| style="text-align:center;" | [[Р]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/r/}}
| Rьci
| Rtsi
| จงพูด!/จงสะกด!
| น่าจะอักษรกรีก [[โร|rho]] {{Script|Grek|ρ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱄ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic slovo.svg|33px|Slovo]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Slovo.svg|33px|Slovo]]
| style="text-align:center;" | [[С]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/s/}}
| Slovo
| Slovo
| คำศัพท์/คำพูด
| 
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱅ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic tverdo.svg|33px|Tvrido]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Tvrido.svg|33px|Tvrido]]
| style="text-align:center;" | [[Т]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/t/}}
| Tvrьdo
| Tverdo
| แข็ง/ยาก/แน่ใจ
| อาจากมาจากแถบของอักษรกรีก [[tau]] {{Script|Grek|τ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱆ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic uk.svg|33px|Uku]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Uku.svg|33px|Uku]]
| style="text-align:center;" | [[У]], [[Ѹ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/u/}}
| Ukъ
| Uk
| การสอน
| ตัวแฝดของอักษร ''onъ'' {{script|Glag|Ⱁ}} กับ ''izhitsa'' {{script|Glag|Ⱛ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱇ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic capital letter Fritu.svg|39px|Fritu]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Fritu.svg|32px|Fritu]]
| style="text-align:center;" | [[Ф]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/f/}}
| Frьtъ
| Fert
|
| อักษรกรีก [[ฟาย|phi]] {{Script|Grek|φ}} อีกแบบ<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱈ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic kher.svg|33px|Heru]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Heru.svg|33px|Heru]]
| style="text-align:center;" | [[Х]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/x/}}
| Xěrъ
| Kher
|
| [ไม่ทราบ] (คล้ายกับ ''glagoli'' {{script|Glag|Ⰳ}} และอักษรละติน [[h]])<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱉ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic ot.svg|33px|Out]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Otu.svg|33px|Out]]
| style="text-align:center;" | [[Ѡ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɔ/}}
| Otъ
| Oht, Omega
| จาก
| ตัวแฝดของอักษร ''onъ'' {{script|Glag|Ⱁ}} กับภาพกระจกเงา<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱋ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic shta.svg|33px|Shta]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Shta.svg|33px|Shta]]
| style="text-align:center;" | [[Щ]]
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | {{IPA|/tʲ/}}, {{IPA|/ʃ͡t/}}
| Šta/Šča
| Shta/Shcha
|
| ตัวแฝดของอักษร ''sha'' {{Script|Glag|Ⱎ}} เหนืออักษร ''tvrьdo'' {{Script|Glag|Ⱅ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱌ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic tsi.svg|33px|Ci]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Tsi.svg|33px|Ci]]
| style="text-align:center;" | [[Ц]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/t͡s/}}
| Ci
| Tsi
|
| รูปท้ายของอักษรฮีบรู [[tsade]] {{Script|Hebr|ץ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱍ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic cherv.svg|33px|Chrivi]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Chrivi.svg|33px|Chrivi]]
| style="text-align:center;" | [[Ч]], [[Џ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/t͡ʃ/}}
| Črьvъ
| Cherv
| หนอน
| [ไม่ทราบ] (คล้ายกับอักษร ''shta'' {{Script|Glag|Ⱋ}};<ref name=Schenker/> อาจเป็นอักษรฮีบรูที่ไม่ใช้รูปท้าย [[tsade]] {{Script|Hebr|צ}})
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱎ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic sha.svg|33px|Sha]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Sha.svg|33px|Sha]]
| style="text-align:center;" | [[Ш]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ʃ/}}
| Ša
| Sha
| ความเงียบ/เงียบ
| อักษรฮีบรู [[Shin (letter)|shin]] {{Script|Hebr|ש}}&lrm;<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱏ}}, {{Script|Glag|Ⱜ}}
| style="text-align:center;" | {{nowrap|[[File:Glagolitic yer.svg|33px|Jeru]], [[File:Glagolitic Jerъ.svg|x33px|Jerъ]]}}
| style="text-align:center;" | {{nowrap|[[File:Glagolitic Letter Square Yeru.svg|33px|Jeru]], [[File:Glagolitic_capital_letter_Shtapic.svg|33px|Shtapic]]}}
| style="text-align:center;" | [[Ъ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ŭ/, /ʊ/}}
| Jerъ
| Yer, Yor
|
| น่าจะเป็นอักษรดัดแปลงของ ''onъ'' {{script|Glag|Ⱁ}}.<ref name=Schenker/> แบบ 'shtapic' อาจมาจากอักขระอะพอสทรอฟี<ref>{{cite book |last1=Žagar |first1=Mateo |editor1-last=Božilova |editor1-first=Rumjana |title=B'lgari i H'rvati prez vekovete |date=2003 |location=Sofija |pages=31–42 |chapter-url=https://www.academia.edu/31710109 |access-date=3 January 2024 |chapter=Osnovni procesi konstituiranja ustavne glagoljice}}</ref>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|ⰟⰊ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic yeri.svg|40px|Jery]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ы]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɯ/}}
| Jery
| Yerɨ
|
| ตัวแฝด; [[ทวิอักษร]]ของอักษร ''yer'' ({{Script|Glag|Ⱏ}}) หรือ ''yerь'' ({{Script|Glag|Ⱐ}}) กับอักษร ''izhe'' ({{Script|Glag|Ⰹ, Ⰺ}}) หรือ ''i'' (Ⰻ).<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱐ}}
| style="text-align:center;" | {{nowrap|[[File:Glagolitic yerj.svg|39px|Jeri]], [[File:Glagolitic Jerь.svg|x33px|Jerь]]}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Yeri.svg|39px|Jeri]]
| style="text-align:center;" | [[Ь]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ĭ/, /ɪ/}}
| Jerь
| Yer`
|
| น่าจะเป็นอักษรดัดแปลงของ ''onъ'' {{script|Glag|Ⱁ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱑ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic yat.svg|36px|Jati]]
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic Letter Square Yati.svg|36px|Jati]]
| style="text-align:center;" | [[Ѣ]], [[Я]]
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | {{IPA|/æ/}}, {{IPA|/jɑ/}}
| Jatь
| Yat, Ya
|
| น่าจะเป็นอักษรกรีก [[alpha]] แบบสลัก {{Script|Grek|Α}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱖ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic capital letter Yo.svg|40px]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ё]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/jo/}}
|
|
|
| ไม่ทราบ:<ref name=Schenker/> สันนิษฐานว่าเป็นรูปประสมของ ''jonsь'' {{script|Glag|Ⱙ}} ข้างใต้; ในเวลานั้นออกเสียง /jo/ ไม่ได้
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱓ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic yu.svg|30px|Jou]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ю]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ju/}}
| Ju
| Yu
|
| ไม่ทราบ<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱔ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic ens.svg|30px|Ensu (small jousu)]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ѧ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɛ̃/}}
| [Ensь]
| [yus เล็ก]
|
| อักษร [[epsilon]] {{Script|Grek|ε}} และยังใช้ระบุเสียงนาสิก<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱗ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic yens.svg|35px|Jensu (small jousu)]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ѩ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/jɛ̃/}}
| [Jensь]
| [iotated yus เล็ก]
|
| ตัวแฝดของอักษร ''jestъ'' {{script|Glag|Ⰵ}} กับ ''ensь'' {{script|Glag|Ⱔ}} สำหรับเสียงนาสิก<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱘ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic ons.svg|35px|Onsu (big jousu)]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ѫ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/ɔ̃/}}
| [Onsь]
| [yus ใหญ่]
|
| ตัวแฝดของอักษร ''onъ'' {{script|Glag|Ⱁ}} กับ ''ensь'' {{script|Glag|Ⱔ}} สำหรับเสียงนาสิก<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱙ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic yons.svg|35px|Jonsu (big jousu)]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ѭ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/jɔ̃/}}
| [Jonsь]
| [iotated yus ใหญ่]
|
| ตัวแฝดของอักษรที่ไม่ทราบกับ ''ensь'' {{Script|Glag|Ⱔ}} สำหรับเสียงนาสิก<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱚ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic fita.svg|30px|Thita]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ѳ]]
| style="text-align:center;" | {{IPA|/θ/}}
| [Thita]
| Fita
| Theta   
| อักษรกรีก [[theta]] {{Script|Grek|θ}}<ref name=Schenker/>
|-
| style="text-align:center; font-size:xx-large;" class="Unicode" | {{Script|Glag|Ⱛ}}
| style="text-align:center;" | [[File:Glagolitic izhitsa.svg|27px|Yzhica]]
| 
| style="text-align:center;" | [[Ѵ]]
| style="text-align:center; white-space:nowrap;" | {{IPA|/ʏ/}}, {{IPA|/i/}}
| Ižica 
| Izhitsa
|
|
|}

==ในวัฒนธรรมร่วมสมัย==
อักษรกลาโกลิติกเป็นระบบการเขียนที่ใช้ในโลกซีรีส์หนังสือและวิดีโอเกม ''[[The Witcher (video game)|เดอะวิตเชอร์]]''<ref>{{Cite web|url=http://www.grynieznane.pl/2016/04/wiedzminski-alfabet-co-napisane-jest-na.html|title=Wiedźmiński alfabet – o czym informują nas plakaty w grze Wiedźmin 3: Dziki Gon?|website=www.grynieznane.pl|access-date=2018-08-26|archive-date=2018-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180827075318/http://www.grynieznane.pl/2016/04/wiedzminski-alfabet-co-napisane-jest-na.html|url-status=live}}</ref>

==ดูเพิ่ม==
* [[ตัวเลขกลาโกลิติก]]

== อ้างอิง ==
{{Reflist}}

== แหล่งข้อมูลอื่น ==
{{Commons|Glagolitic alphabet}}
{{Americana Poster|Glagolitic Alphabet}}
* [https://web.archive.org/web/20140222042759/http://andregarzia.on-rev.com/richmond/LANGTOOLS.html Glagolitic text entry application]
* [https://localfonts.eu/typography-basics/a-history-of-type/glagolitic/ Glagolitic manuscripts]
* [http://www.hr/darko/etf/et03.html อักษรกลาโกลิติกในโครเอเชีย]
* [http://www.hr/darko/etf/novi.html อักษรกลาโกลิติกในโครเอเชีย]
* [http://forum.textualheritage.org/viewtopic.php?t=60 Glagolitic alphabet. Alternative encoding.] – Proposals.
* [http://www.omniglot.com/writing/glagolitic.htm The Glagolitic alphabet] at omniglot.com
* [http://www.obshtezhitie.net/texts/bgf/introd.html The Budapest Glagolitic Fragments] – links to a Unicode Glagolitic font, Dilyana
* [http://www.hr/darko/glagoljica/gl-font.html Glagolitic Fonts]
* [http://www.ancientscripts.com/glagolitic.html Ancient Scripts: Glagolitic]
* [https://www.gnu.org/software/freefont/ GNU FreeFont]
* [http://grgur.irb.hr/Hrvatsko.mislilisxte/uglglag6.ttf A simple 7-bit Squared Glagolitic font (.ttf)]

{{อักษรตะวันตก}}
{{Authority control}}

[[Category:ภาษาสลาวอนิกคริสตจักรเก่า]]
[[Category:อักษรกลาโกลิติก| ]]
[[หมวดหมู่:อักษร]]
[[หมวดหมู่:อักษรโบราณ|กลาโกลิติก]]
[[Category:อักษรสมัยกลาง|กลาโกลิติก]]
[[Category:วัฒนธรรมสลาฟ]]