ดูต้นฉบับสำหรับ สึนามิ

[[ไฟล์:Megatsunami-coast.jpg|thumb|400px|ภาพแสดงคลื่นสึนามิพัดขึ้นฝั่ง]]

'''สึนามิ''' ({{ญี่ปุ่น|津波|tsunami||"คลื่นที่ท่าเรือ" หรือ "คลื่นชายฝั่ง"}}<ref>{{cite web|url=http://nthmp-history.pmel.noaa.gov/terms.html|title=Tsunami Terminology|publisher=[[NOAA]]|access-date=2010-07-15|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225143835/http://nthmp-history.pmel.noaa.gov/terms.html|archive-date=2011-02-25}}</ref>, {{IPA-ja|t͡sɨᵝna̠mʲi|pron}}) เป็นกลุ่มคลื่นน้ำที่เกิดขึ้นจากการย้ายที่ของปริมาตรน้ำก้อนใหญ่ คือ มหาสมุทรหรือทะเลสาบขนาดใหญ่ แผ่นดินไหว การปะทุของ[[ภูเขาไฟ]]และการระเบิดใต้น้ำอื่น ๆ (รวมทั้งการจุดวัตถุระเบิดหรือวัตถุระเบิดนิวเคลียร์ใต้น้ำ แต่ก็ยังไม่มีงานวิจัยที่แน่ชัดว่าการจุดระเบิดนิวเคลียร์ใต้น้ำทำให้เกิดสึนามิจริงไหม จากการวิจัยพบเพียงแค่ผลกระทบเล็กน้อยที่ชายฝั่ง และแรงของแผ่นดินไหวหรือภูเขาไฟใต้น้ำระเบิดก็ยังมีแรงมหาศาลมากกว่าระเบิดปรมาณูที่ถูกจุดติดใต้น้ำ 10,000 ลูก) ดินถล่ม ธารน้ำแข็งไถล อุกกาบาตตกและการรบกวนอื่น ไม่ว่าเหนือหรือใต้น้ำ ล้วนอาจก่อให้เกิดเป็นคลื่นสึนามิได้ทั้งสิ้น<ref>{{cite journal|title=When icebergs capsize, tsunamis may ensue|url=http://blogs.nature.com/barbaraferreira/2011/04/17/when-icebergs-capsize|author=Barbara Ferreira|date=April 17, 2011|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|access-date=2011-04-27|archive-date=2012-06-22|archive-url=https://www.webcitation.org/68ceLYuiA?url=http://blogs.nature.com/barbaraferreira/2011/04/17/when-icebergs-capsize|url-status=dead}}</ref>

คลื่นสึนามิไม่เหมือนกับคลื่นทะเล (tidal wave) ตามปกติ เพราะมีความยาวคลื่นยาวกว่ามาก แทนที่จะเป็นคลื่นหัวแตก (breaking wave) ตามปกติ<ref>{{cite web|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2011-374|title=NASA Finds Japan Tsunami Waves Merged, Doubling Power|website=[[Jet Propulsion Laboratory]]|access-date=3 November 2016}}</ref> คลื่นสึนามิเริ่มแรกอาจดูเหมือนกับว่าคลื่นน้ำเพิ่มระดับสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว<ref>{{cite web|url=http://courses.washington.edu/larescue/Tsunami101/Tsunami101.htm|title= Tsunami 101|publisher= University of Washington |access-date= 1 December 2018}}</ref> และด้วยเหตุนี้ คลื่นสึนามิจึงมักเรียกว่าเป็น[[คลื่นยักษ์]]/คลื่นชายฝั่ง<ref>{{Cite web | url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/tidal%20wave | title=Definition of Tidal Wave}}</ref> ถึงแม้ว่าชุมชนนักวิทยาศาสตร์ไม่นิยมใช้คำนี้ เนื่องจากศัพท์นี้อาจเป็นความประทับใจเท็จในความสัมพันธ์ทั่วไประหว่างกระแสน้ำกับสึนามิ<ref>{{cite web|url= https://earthweb.ess.washington.edu/tsunami/general/physics/meaning.html |title= What does "tsunami" mean? | publisher = Earth and Space Sciences, University of Washington | access-date = 1 December 2018}}</ref> โดยทั่วไป คลื่นสึนามิประกอบด้วยกลุ่มคลื่นซึ่งมีคาบเป็นนาทีหรืออาจมากถึงชั่วโมง มากันเรียกว่าเป็น "คลื่นขบวน" (wave train)<ref name="Fradin 2008">{{cite book |last=Fradin |first=Judith Bloom and Dennis Brindell |title=Witness to Disaster: Tsunamis |publisher=[[National Geographic Society]] |location=Washington, D.C. |date=2008 |series=Witness to Disaster |pages=42–43 |url=http://shop.nationalgeographic.com/ngs/product/books/kids-books-and-atlases/animals-and-nature/witness-to-disaster%3A-tsunamis |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406091721/http://shop.nationalgeographic.com/ngs/product/books/kids-books-and-atlases/animals-and-nature/witness-to-disaster:-tsunamis |archive-date=2012-04-06 }}</ref> ความสูงของคลื่นหลายสิบเมตรนั้นอาจเกิดขึ้นได้จากเหตุการณ์ขนาดใหญ่ แม้ผลกระทบของคลื่นสึนามินั้นจะจำกัดอยู่แค่พื้นที่ชายฝั่ง แต่อำนาจทำลายล้างของมันสามารถมีได้ใหญ่หลวงและสามารถมีผลกระทบต่อทั้งแอ่งมหาสมุทร [[แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547|คลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย ค.ศ. 2004]] เป็นหนึ่งในภัยธรรมชาติครั้งที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ โดยมีผู้เสียชีวิตกว่า 230,000 คน ใน 14 ประเทศที่ติดกับ[[มหาสมุทรอินเดีย]]

[[ธูซิดดิดีส]] นักประวัติศาสตร์ชาวกรีก เสนอเมื่อ 426 ปีก่อนคริสตกาล ว่า คลื่นสึนามิเกี่ยวข้องกับแผ่นดินไหวใต้ทะเล<ref name="Thucydides 3.89.1-4">[[Thucydides]]: [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Thuc.+3.89.1 “A History of the Peloponnesian War”, 3.89.1–4]</ref><ref name="Smid, T. C. 103f.">{{cite book|last=Smid|first=T. C.|title='Tsunamis' in Greek Literature|edition=2nd|volume=17|date=Apr 1970|pages=100–104|work=Greece & Rome|issue=1}}</ref> แต่ความเข้าใจในธรรมชาติของคลื่นสึนามิยังมีเพียงเล็กน้อยกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ 20 และยังมีอีกมากที่ยังไม่ทราบในปัจจุบัน ขณะที่แผ่นดินไหวที่รุนแรงน้อยกว่ามากกลับก่อให้เกิดคลื่น พยายามพยากรณ์เส้นทางของคลื่นสึนามิข้ามมหาสมุทรอย่างแม่นยำ และยังพยากรณ์ว่าคลื่นสึนามิจะมีปฏิสัมพันธ์กับชายฝั่งแห่งหนึ่ง ๆ อย่างไร

== ศัพทมูล ==
=== สึนามิ ===
{{infobox Chinese
| pic = Tsunami (Chinese characters).svg
| piccap = "สึนามิ"ใน''[[อักษรคันจิ]]''
| picupright = 0.35
| kanji = 津波
| romaji = tsunami
}}
[[ไฟล์:The Great Wave off Kanagawa.jpg|thumb|250px|ภาพศิลปะของศิลปินชาวญี่ปุ่น "The Great Wave at Kanagawa" (จากภาพชุดของภูเขาไฟฟูจิ) ขนาดกว้าง 10 นิ้ว ยาว 15 นิ้ว ที่เก็บรักษาอยู่ที่ Metropolitan Museum of Art นิวยอร์ก แม้ภาพดังกล่าวจะใช้พูดถึงคลื่นสึนามิ แต่แท้จริงแล้วภาพนี้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับคลื่นสึนามิแต่อย่างใด]]

'''สึนามิ''' ออกเสียงในภาษาญี่ปุ่นคือ {{IPA|/tsunami/}} ''สึนามิ'' ซึ่งต่างกันเล็กน้อยกับการออกเสียงใน[[ภาษาอังกฤษ]]ว่า {{IPA|/suːnɑːmi (ː) /}} ''สึนามิ'' หรือ {{IPA|/tsuːnɑːmi (ː) /}} '' (ทซู) นามิ'' (ท ควบ ซ ในเสียงญี่ปุ่น) คำว่า "สึนามิ" มีความหมายว่า "ท่าเรือ" (津 ''สึ'') และ "คลื่น" (波/浪 ''นามิ'') 

=== คลื่นยักษ์ ===
บางครั้งคลื่นสึนามิเรียกว่า '''คลื่นยักษ์'''<ref>{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/tidal%20wave|title=Definition of Tidal Wave|access-date=3 November 2016}}</ref> แต่ในช่วงปีหลัง คำนี้ค่อย ๆ เสื่อมความนิยมลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแวดวงวิทยาศาสตร์ เพราะคลื่นสึนามิไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับกระแสน้ำเลย คำว่า "คลื่นยักษ์" ที่ครั้งหนึ่งเคยนิยมใช้นี้ มาจากลักษณะปรากฏทั่วไปที่สุด ซึ่งคือ คลื่นทะเลหนุน (tidal bore) สูงผิดปกติ ทั้งคลื่นสึนามิและกระแสน้ำต่างก็ก่อให้เกิดคลื่นน้ำที่พัดพาเข้าสู่ฝั่ง แต่ในกรณีของคลื่นสึนามิ การเคลื่อนที่ของน้ำในแผ่นดินนั้นยิ่งใหญ่กว่าและกินเวลานานกว่ามาก จึงให้ความรู้สึกของกระแสน้ำสูงอย่างน่าเหลือเชื่อ คำว่า "คลื่นสึนามิ" เองก็ไม่ถูกต้องนักเมื่อเทียบกับ "คลื่นยักษ์" เพราะคลื่นสึนามิไม่จำกัดอยู่เฉพาะกับท่าเรือ บรรดานักธรณีวิทยาและนักสมุทรศาสตร์ต่างไม่เห็นด้วยกับคำว่าคลื่นยักษ์ แต่เห็นว่าชื่อคลื่นตามลักษณะของคลื่นนั้นธรรมดาควรแทนชื่อด้วยศัพท์ทางธรณีวิทยาและสมุทรศาสตร์

=== คลื่นแผ่นดินไหวทางทะเล ===
{{โครง-ส่วน}}

== ลักษณะ ==
[[ไฟล์:Tsunami comic book style.png|thumb|215px|ลักษณะการเกิดของสึนามิ]]
คลื่นสึนามิแตกต่างจาก[[คลื่นน้ำ]]ธรรมดามาก ตัวคลื่นนั้นสามารถเดินทางได้เป็นระยะทางไกล โดยไม่สูญเสีย[[พลังงาน]] และสามารถเข้าทำลายชายฝั่งที่อยู่ห่างไกลจากจุดกำเนิดหลายพันกิโลเมตรได้ โดยทั่วไปแล้วคลื่นสึนามิซึ่งเป็นคลื่นในน้ำ จะเดินทางได้ช้ากว่าการสั่นสะเทือนของ[[แผ่นดินไหว]]ที่เป็นคลื่นที่เดินทางในพื้นดิน ดังนั้น คลื่นอาจเข้ากระทบฝั่งภายหลังจากที่ผู้คนบริเวณนั้นรู้สึกว่าเกิดแผ่นดินไหวเป็นเวลาหลายชั่วโมง

คลื่นโดยทั่วไปจะมีคุณสมบัติสำคัญที่วัดได้อยู่สองประการคือ [[คาบ]] ซึ่งจะเป็นเวลาระหว่างลูกคลื่นสองลูก และ [[ความยาวคลื่น]] ซึ่งเป็นระยะห่างระหว่างลูกคลื่นสองลูก
ใน[[ทะเลเปิด]]คลื่นสึนามิมีคาบที่นานมาก โดยเริ่มจากไม่กี่นาทีไปจนเป็นชั่วโมง ในขณะเดียวกันก็มีความยาวคลื่นที่ยาวมาก โดยอาจยาวถึงหลายร้อยกิโลเมตร ในขณะที่คลื่นทั่วไปที่เกิดจาก ลมที่ชายฝั่งนั้นมีคาบประมาณ 10 วินาที และมีความยาวคลื่นประมาณ 150 เมตรเท่านั้น ความสูงของคลื่นในทะเลเปิดมักน้อยกว่าหนึ่งเมตร ซึ่งทำให้ไม่เป็นที่สังเกตของผู้คนบนเรือ คลื่นสึนามิจะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วตั้งแต่ 500 ถึง 1,000 กิโลเมตรต่อชั่วโมง อย่างไรก็ตาม เมื่อเข้าสู่ชายฝั่งที่มีความลึกลดลง คลื่นจะมีความเร็วลดลงและเริ่มก่อตัวเป็นคลื่นสูง โดยอาจมีความสูงมากกว่า 30 เมตร

คลื่นสึนามิจะเคลื่อนตัวออกจากแหล่งกำเนิด ดังนั้น ชายฝั่งที่ถูกกำบังโดยแผ่นดินส่วนอื่น ๆ มักปลอดภัยจากคลื่น อย่างไรก็ตาม ยังมีโอกาสที่คลื่นจะสามารถเลี้ยวเบนไปกระทบได้ นอกจากนี้ คลื่นไม่จำเป็นต้องมีความแรงเท่ากันในทุกทิศทุกทาง โดยความแรงจะขึ้นกับแหล่งกำเนิดและลักษณะของภูมิประเทศแถบนั้น{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

คลื่นจะมีพฤติกรรมเป็น "[[คลื่นน้ำตื้น]]" เมื่ออัตราส่วนระหว่างความลึกของน้ำและขนาดของคลื่นนั้นมีค่าต่ำ ดังนั้น เนื่องจากมีขนาดของคลื่นที่สูงมาก คลื่นสึนามิจึงมีคุณสมบัติเป็นคลื่นน้ำตื้นแม้อยู่ในทะเลลึกก็ตาม คลื่นน้ำตื้นนั้นมีความเร็วเท่ากับ[[ราก (คณิตศาสตร์)|รากที่สอง]]ของผลคูณระหว่างความเร่งจาก[[สนามแรงโน้มถ่วง]] (9.8&nbsp;เมตร/วินาที<sup>2</sup>) และความลึกของน้ำ ตัวอย่างเช่น ใน[[มหาสมุทรแปซิฟิก]]ที่มีความลึกประมาณ 4,000 เมตร คลื่นจะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วประมาณ 200 เมตรต่อวินาที หรือ 720 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ส่วนที่ชายฝั่งที่มีความลึก 40 เมตร คลื่นจะมีความเร็วช้าลงเหลือ 20 เมตรต่อวินาที หรือ 72 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

== สาเหตุการเกิดคลื่นสึนามิ ==
คลื่นสึนามิเกิดขึ้นจากการกระทบกระเทือนที่ทำให้น้ำปริมาณมากเกิดการเคลื่อนตัว เช่น แผ่นดินไหว แผ่นดินถล่ม ภูเขาไฟระเบิดใต้มหาสมุทร หรืออุกกาบาตพุ่งชน

เมื่อแผ่นดินใต้ทะเลเกิดการเปลี่ยนรูปร่างอย่างกะทันหัน จะทำให้น้ำทะเลเกิดเคลื่อนตัวเพื่อปรับระดับให้เข้าสู่จุดสมดุลและจะก่อให้เกิดคลื่นสึนามิ การเปลี่ยนรูปร่างของพื้นทะเลมักเกิดขึ้นเมื่อเกิดแผ่นดินไหวเนื่องจากการขยับตัวของ[[เปลือกโลก]] ซึ่งจะเกิดบริเวณที่ขอบของเปลือกโลกหลายแผ่นเชื่อมต่อกันที่เรียกว่า [[รอยเลื่อน]] (fault) เช่น บริเวณขอบของมหาสมุทรแปซิฟิก นอกจากแผ่นดินไหวแล้ว ดินถล่มใต้น้ำที่มักเกิดร่วมกับแผ่นดินไหวสามารถทำให้เกิดคลื่นสึนามิได้เช่นกัน{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

นอกจากการกระทบกระเทือนที่เกิดใต้น้ำแล้ว การที่พื้นดินขนาดใหญ่ถล่มลงทะเล หรือการตกกระทบพื้นน้ำของวัตถุ ก็สามารถทำให้เกิดคลื่นได้ คลื่นสึนามิที่เกิดในรูปแบบนี้จะลดขนาดลงอย่างรวดเร็วและไม่มีผลกระทบต่อชายฝั่งที่อยู่ห่างไกลมากนัก อย่างไรก็ตาม ถ้าแผ่นดินมีขนาดใหญ่มากพอ อาจทำให้เกิด [[เมกะสึนามิ]] ซึ่งอาจมีความสูงร่วมร้อยเมตรได้{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

=== เมทิโอสึนามิ ===
เป็นคลื่นสึนามิที่เกิดจากระบวนการทางอุตุนิยมวิทยา อาจเกิดได้หลายสาเหตุเช่น ลมพายุขนาดใหญ่ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงความกดอากาศเหนือน้ำอย่างทันที ส่วนใหญ่เกิดในพื้นที่ที่มีฝนฟ้าคะนอง ลมกรรโชก และเกิดแรงกดของน้ำ มักเกิดขึ้นในทะเลสาบทั้ง 5 ของสหรัฐอเมริกา ทะเลสาบฮูรอน สุพีเรีย และออนแทรีโอ มีโอกาสเกิดเมทิโอสึนามิความสูง 40-50 เซนติเมตร ในทุก ๆ ปี<ref>{{cite web |last1=ภัยหลบลี้ |first1=สันติ |title=เมทิโอสึนามิ : สึนามิที่เกิดจากกระบวนการทางอุตุนิยมวิทยา - มิตรเอิร์ธ สึนามิ |url=http://www.mitrearth.org/4-11-meteotsunami/ |website=มิตรเอิร์ธ |accessdate=1 August 2022 |language=th |date=21 February 2021 |archive-date=2022-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801092704/http://www.mitrearth.org/4-11-meteotsunami/ |url-status=dead }}</ref>

== เมกะสึนามิ และ คลื่นเซช ==
มีหลักฐานว่าเมกะสึนามิที่มีความสูงมากกว่า 100 เมตรนั้นเกิดขึ้นได้ เหตุการณ์นี้จะเกิดขึ้นจากเนื้อที่ขนาดใหญ่บางส่วนของเกาะพังทลายลงสู่ทะเล หรืออุกกาบาตตกลงสู่ทะเล เมกะสึนามิจะสามารถทำอันตรายอย่างใหญ่หลวงต่อพื้นที่ชายฝั่งที่อยู่ห่างไกลออกไปได้

ปรากฏการณ์ที่เกี่ยวข้องกับสึนามิคือ [[คลื่นเซช]] (seiche) แผ่นดินไหวที่รุนแรงมักทำให้เกิดทั้งคลื่นสึนามิและคลื่นเซช มีหลักฐานว่าคลื่นเซชอาจเกิดจากคลื่นสึนามิได้เช่นกัน

คลื่นสึนามิที่สูงที่สุดที่เคยมีการบันทึกไว้มีความสูงกว่า 500 เมตร โดยเกิดจากแผ่นดินถล่มที่[[รัฐอลาสกา|รัฐอลาสกา]]ในปี ค.ศ. 1958 อย่างไรก็ตาม เมื่อคลื่นไปถึงทะเลเปิดมันได้สลายตัวไปอย่างรวดเร็ว ความสูงของคลื่นสึนามินั้นกำหนดโดยลักษณะของพื้นที่มากกว่าพลังงานที่เกิดจากแผ่นดินถล่ม

ส่วนค่าของความดันน้ำแบบ static หาได้จากสมการ

[[Bernoilli equation#Incompressible flow equation|<math>\,\! P = \rho gh</math>]]{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

เมื่อ<br />
P = [[ความดัน]] มีหน่วยเป็น [[นิวตัน]]/ตารางเมตร,<br />
<math>\rho</math> = [[ความหนาแน่น]]ของน้ำทะเลมีค่า = 1.1 x 10<sup>3</sup> kg/m<sup>3</sup><br />
g = ค่า[[ความเร่ง]]เนื่องจาก[[ความโน้มถ่วง]]ซึ่งมีค่า = 9.8 m/s<sup>2</sup><br />
h = ความสูงของน้ำ

น้ำที่มีความลึกประมาณ 10 เมตร ดังนั้น ความดันของน้ำจะมีค่าเท่ากับ<br />
<math>\,\! P = \rho gh= (1.1 * 10^3 \frac{kg}{m^3}) (9.8 \frac{m}{s^2}) (10 m) =1.07*10^5 \frac{N}{m^2}</math><br />
หรือประมาณ 11 ตันต่อตารางเมตร{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

== สัญญาณเกิดเหตุและระบบเตือนภัย ==
[[ไฟล์:Tsunami wall.jpg|thumb|กำแพงกั้นสึนามิ ในญี่ปุ่น]]
ขณะที่จุดต่ำสุดของคลื่นเคลื่อนเข้าสู่ฝั่ง ระดับน้ำทะเลจะลดลงและทำให้ขอบทะเลร่นถอยออกจากชายฝั่ง ถ้าชายฝั่งนั้นมีความลาดชันน้อย ระยะการร่นถอยนี้อาจมากถึง 800 เมตร ผู้ที่ไม่ทราบถึงอันตรายที่จะเกิดขึ้นอาจยังคงรออยู่ที่ชายฝั่งด้วยความสนใจ นอกจากนี้บริเวณที่ต่ำ อาจเกิดน้ำท่วมได้ก่อนที่ยอดคลื่นจะเข้าปะทะฝั่ง น้ำที่ท่วมนี้อาจลดลงได้ก่อนที่ยอดคลื่นถัดไปจะเคลื่อนที่ตามเข้ามา ดังนั้นการทราบข้อมูลเกี่ยวกับคลื่นสึนามิจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่จะทำให้ตระหนักถึงอันตราย ตัวอย่างเช่น ในกรณีที่ระดับน้ำในครั้งแรกลดลงไปนั้น อาจมีคลื่นลูกใหญ่ตามมาอีกได้

ประเทศและบริเวณที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดสึนามิได้มีการติดตั้ง[[ระบบเตือนภัยคลื่นสึนามิ|ระบบเตือนภัย]]เพื่อพยากรณ์ และตรวจจับการเกิดขึ้นของคลื่นยักษ์นี้

แม้การป้องกันไม่ให้คลื่นสึนามิเกิดขึ้นจะยังทำไม่ได้ ในบางประเทศได้มีการสร้างเครื่องป้องกันและลดความเสียหายในกรณีที่คลื่นสึนามิจะเข้ากระทบฝั่ง ยกตัวอย่างเช่น [[ประเทศญี่ปุ่น]]ได้มีการสร้างกำแพงป้องกันสึนามิที่มีความสูงกว่า 4.5 เมตร ด้านหน้าของชายฝั่งบริเวณที่มีประชากรหนาแน่น บางที่ได้มีการสร้างกำแพงกันน้ำท่วมและทางระบายน้ำเพื่อปรับเปลี่ยนทิศทางของคลื่น และลดแรงกระแทกของคลื่น ถึงแม้ว่า ในกรณีของคลื่นสึนามิที่เข้ากระทบ[[เกาะฮอกไกโด]]ที่มักมีความสูงมากกว่าเครื่องกีดขวางที่ได้สร้างขึ้น กำแพงเหล่านี้อาจช่วยลดความเร็วหรือความสูงของคลื่นแต่ไม่สามารถที่จะป้องกันการสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินได้

สำหรับประเทศไทย เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม ค.ศ. 2004 หลังจากที่คลื่นสึนามิที่เกิดจาก[[แผ่นดินไหวมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547|แผ่นดินไหวใต้น้ำ]]เข้ากระทบชายฝั่งทางใต้ [[กรมอุตุนิยมวิทยา]]ได้ออก[[มาตรการป้องกันภัยจากคลื่นสึนามิของกรมอุตุนิยมวิทยา|มาตรการป้องกันภัยจากคลื่นสึนามิ]] เพื่อเตือนประชาชนให้ป้องกันตัวโดยไม่ต้องรอประกาศจากทางราชการ

== ประวัติเกี่ยวกับสึนามิที่เคยเกิดขึ้นในอดีต ==
แม้ว่าสึนามิจะเกิดขึ้นบ่อยที่สุดใน[[มหาสมุทรแปซิฟิก]] แต่ก็เป็นที่รู้จักกันดีว่าปรากฏการณ์สึนามิได้เกิดขึ้นในพื้นที่ส่วนอื่น ๆ ของโลกด้วยเช่นกัน และมีข้อมูลเก่าแก่มากมายหลายชิ้นที่พูดถึง "สึนามิ" ที่มีอำนาจทำลายล้างสูงนี้ ซึ่งเรียงตามลำดับการเกิดขึ้นก่อนหลังได้ดังต่อไปนี้{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

=== 6,100 ปีก่อนคริสต์ศักราช ===
สึนามิที่เกิดขึ้นในช่วง 6,100 ปีก่อนคริสต์ศักราช เป็นคลื่นสึนามิใต้น้ำที่เกิดขึ้นใน[[มหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ]] อันเป็นผลจากการเลื่อนตัวของชั้นหินที่เรียกว่า "[[Storegga Slide]]" ซึ่งทำให้เกิดการเคลื่อนตัวของแผ่นดินใต้น้ำครั้งใหญ่ติดต่อกันเป็นระลอก&nbsp; ๆ ยาวนานเป็นเวลาหลายหมื่นปี{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

=== เกาะซานโตรินี่ ===
ในปี 1650 ก่อน ค.ศ. คลื่นสึนามิจากภูเขาไฟระเบิดใน[[เกาะซานโตรินี่]] (Santorini) ในช่วงระหว่างปี 1650 ก่อน ค.ศ. ถึง 1600 ก่อน ค.ศ. (เวลาที่แน่นอนยังถกเถียงกันอยู่) ภูเขาไฟในเกาะซานโตรินี่ของกรีซระเบิดขึ้น ทำให้เกิดคลื่นใต้น้ำ "สึนามิ" ที่มีความสูงตั้งแต่ 100 เมตรถึง 150 เมตร ซึ่งถาโถมเข้าถล่มชายฝั่งทางด้านเหนือของ[[เกาะครีต]] (Crete) ซึ่งอยู่ห่างออกไป 70 กิโลเมตร (45 ไมล์) พร้อมกวาดทำลายต้นไม้ทุกต้นที่ขึ้นอยู่ในแนว[[ป่ามิโนอัน]] ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าเขียวชอุ่มรอบชายฝั่งทางเหนือของครีตจนหายวับไปหมดในชั่วพริบตา คาดกันว่าคลื่นใต้น้ำ "ซานโตรินี่" คือแหล่งข้อมูลที่ทำให้[[เพลโต]] (Plato) เกิดแรงบันดาลใจในการเขียนวรรณกรรมเป็นนวนิยายดังเรื่อง[[แอตแลนติส]] (Atlantis) และนักวิทยาศาสตร์หลายคนเชื่อว่า คลื่นสึนามิ "ซานโตรินี่" ที่เกิดขึ้นครั้งนี้คือแหล่งที่มาสำคัญที่นำไปสู่การบันทึกถึงเรื่องราวเกี่ยวกับ[[เหตุการณ์น้ำท่วมโลก]] (Great Flood) ที่ปรากฏอยู่ในคัมภีร์ทั้งของชาวยิว คริสเตียน และชาวอิสลาม

=== เมืองลิสบอน ประเทศโปรตุเกส ===

คลื่นใต้น้ำที่เกิดขึ้นจาก[[แผ่นดินไหวที่ลิสบอน ค.ศ. 1755|แผ่นดินไหวที่เมืองลิสบอน]] [[ประเทศโปรตุเกส]] ในปี ค.ศ. 1755 ชาวโปรตุเกสจำนวนหลายหมื่นคนรอดชีวิตจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ที่[[ลิสบอน]]ในปี ค.ศ. 1755 แต่กลับต้องเสียชีวิตไปทันที ด้วยคลื่นสึนามิที่โถมเข้าทำลายหลังเกิดแผ่นดินไหวได้เพียงไม่กี่นาที เนื่องจากคนจำนวนมากหนีภัยแผ่นดินไหวออกไปยังแนวชายฝั่งทะเล ด้วยเชื่อว่าเป็นสถานที่ที่มีความปลอดภัย พ้นอันตรายจากไฟไหม้ และการร่วงหล่นของเศษสิ่งของต่าง ๆ ได้ เมื่อเกิด[[อ๊าฟเตอร์ช็อก]] ก่อนหน้าที่กำแพงน้ำที่สูงใหญ่ จะถาโถมเข้าถล่มท่าเรือบนชายฝั่งนั้น น้ำทะเลได้เหือดแห้งลดระดับลงไปมากจนซากเรือสินค้าเก่า ๆ ที่ปรักหักพังและหลงลืมกันไปแล้ว โผล่ขึ้นมาให้เห็นอย่างชัดเจน

แผ่นดินไหว สึนามิ และไฟไหม้ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้สังหารชาวเมืองลิสบอนไปมากกว่า 2 ใน 3 ของจำนวนชาวเมืองทั้งหมดประมาณ 275,000 คน บันทึกประวัติศาสตร์เกี่ยวกับการสำรวจทางทะเลของ [[วาสโก ดา กามา]] และ [[คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส]] ที่เก็บไว้ก็สูญหายไป ตึกรามอาคารต่าง ๆ จำนวนนับไม่ถ้วนถูกทำลาย (รวมถึงตัวอย่างส่วนใหญ่ของสถาปัตยกรรมแบบ Manueline ของโปรตุเกส) การพังพินาศของลิสบอนยังส่งผลให้ความทะเยอทะยานด้าน[[การล่าอาณานิคม]]ของจักรวรรดิโปรตุเกสสะดุดลงด้วย ชาวยุโรปใน[[คริสต์ศตวรรษที่ 18]] พยายามที่จะเข้าใจภัยพิบัติที่เกิดขึ้นภายใต้กรอบของศาสนา และระบบความเชื่อในหลักแห่งเหตุผล นักปรัชญาใน[[ยุคส่องสว่าง]] (the Enlightenment) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง [[วอลแตร์]] ได้บันทึกเรื่องถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น แนวความคิดหลักปรัชญาของการทำให้บริสุทธิ์ยิ่งขึ้น ดังเช่นที่อธิบายโดยนักปรัชญา [[อิมมานูเอล คานท์]] (Immanuel Kant) ในหนังสือ ''The Observation on the Feeling of the Beautiful and Sublime'' นั้นก็ได้แรงบันดาลใจบางส่วนมาจากความพยายามที่จะเข้าใจถึงความร้ายกาจของเหตุการณ์แผ่นดินไหว และคลื่นใต้น้ำสึนามิ ที่ลิสบอนครั้งนี้

สัตว์จำนวนมากรู้โดยสัญชาตญาณถึงอันตรายที่จะเกิดขึ้น และได้หนีภัยขึ้นไปยังพื้นที่สูง ก่อนหน้าที่น้ำทะเลจะซัดเข้าฝั่ง แผ่นดินไหวที่ลิสบอนเป็นกรณีแรกที่มีการบันทึกไว้เป็นเอกสารหลักฐาน เกี่ยวกับปรากฏการณ์ดังกล่าวในทวีปยุโรป ปรากฏการณ์ในลักษณะนี้ ได้รับการบันทึกไว้เช่นกันในศรีลังกาในปี ค.ศ. 2004 เมื่อเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย นักวิทยาศาสตร์บางรายสงสัยว่าสัตว์ต่าง ๆ อาจมีความสามารถในการรับสัญญาณ[[คลื่นเรย์ลี]]ความถี่ต่ำ (subsonic Rayleigh waves) ได้จากการไหวของแผ่นดินในช่วงเวลาไม่กี่นาที หรือไม่กี่ชั่วโมง ก่อนที่คลื่นใต้น้ำจะพัดกระหน่ำเข้าสู่ชายฝั่ง

=== เกาะกรากะตัว ===
ภูเขาไฟบน[[กรากะตัว|เกาะกรากะตัว]] ใน[[ประเทศอินโดนีเซีย]] เกิดการระเบิดอย่างรุนแรงเมื่อปี ค.ศ. 1883 พ่นหินเหลวละลายใต้ปล่องภูเขาไฟออกมาจำนวนมาก เกิดโพรงขนาดใหญ่ขึ้นใต้ดิน ทำให้พื้นแผ่นดินที่อยู่เบื้องบนและพื้นทะเลยุบตัวลง ส่งผลให้เกิดระลอกคลื่นสึนามิขนาดใหญ่ขึ้น บางลูกมีความสูงกว่า 40 เมตรจากระดับน้ำทะเล ระลอกคลื่นสึนามิที่เกิดขึ้นจากการระเบิดของภูเขาไฟกรากะตัวในอินโดนีเซียครั้งนี้เคลื่อนตัวถาโถมเข้าสู่บริเวณชายฝั่ง[[มหาสมุทรอินเดีย]], [[มหาสมุทรแปซิฟิก]], ชายฝั่งตะวันตกของอเมริกา, อเมริกาใต้, และบริเวณที่ห่างไกลออกไปอีกใน[[ช่องแคบอังกฤษ]] ส่วนพื้นที่ชายฝั่งใกล้เคียงในเกาะชวาและสุมาตรา กระแสน้ำทะเลไหลบ่าท่วมทะลักเข้าไปถึงพื้นแผ่นดินภายในซึ่งอยู่ห่างจากชายฝั่งทะเลเข้าไปเป็นระยะทางหลายไมล์ สร้างความสูญเสียอย่างใหญ่หลวงแก่สิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ภัยพิบัติครั้งนี้ และทำให้ไม่มีการเข้าไปตั้งถิ่นฐานอาศัยอยู่ในพื้นที่ดังกล่าวอีกเลย ปัจจุบันพื้นที่บริเวณนี้ได้กลายเป็นเขตป่าทึบมีชื่อว่า [[เขตอนุรักษ์ธรรมชาติอูจังกูลอน]] (Ujung Kulon nature reserve) 

=== สึนามิแปซิฟิก ===
ค.ศ. 1946 - สึนามิแปซิฟิก (Pacific Tsunami) [[แผ่นดินไหวในหมู่เกาะอาลิวเชียน]] ในปี ค.ศ. 1946 ก่อให้เกิดคลื่นสึนามิที่ถาโถมเข้าสู่ฮาวายและอะแลสกา ทำให้มีผู้เสียชีวิตจำนวน 165 คน มหันตภัยสึนามิที่เกิดขึ้นในครั้งนั้นส่งผลให้เกิดการก่อสร้างระบบเตือนภัยสึนามิสำหรับบรรดาประเทศที่ตั้งอยู่ตามบริเวณชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกขึ้นในปี ค.ศ. 1949

=== สึนามิชิลี ===
ค.ศ. 1960 - สึนามิชิลี (Chilean tsunami) [[แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ชิลี]] (The Great Chilean Earthquake) แมกนิจูด 9.5 ซึ่งเป็นระดับที่รุนแรงที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกไว้ เกิดขึ้นบริเวณนอกชายฝั่งตอนกลางทางใต้ของ[[ประเทศชิลี]] ก่อให้เกิดคลื่นสึนามิที่สร้างความวิบัติหายนะอย่างรุนแรงที่สุดในคริสต์ศตวรรษที่ 20{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}} คลื่นสึนามิเคลื่อนตัวเข้าสู่ชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกทั้งหมด ขนาดคลื่นมีความสูงถึง 25 เมตร เมื่อคลื่นสึนามิเคลื่อนตัวเข้าถล่มโอกินาวา ประเทศญี่ปุ่น หลังจากเกิดแผ่นดินไหวนานเกือบ 22 ชั่วโมงนั้น ขนาดความสูงของคลื่นที่มีการบันทึกไว้ระบุว่าสูงถึง 10 ฟุตเหนือระดับกระแสน้ำ ประมาณการณ์ว่าจำนวนผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิที่เกิดขึ้นตามมามีจำนวนระหว่าง 490 - 2,290 ราย{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

=== สึนามิกู๊ดฟรายเดย์ ===
ค.ศ. 1964 - สึนามิกู๊ดฟรายเดย์ (Good Friday Tsunami) แผ่นดินไหวกู๊ดฟรายเดย์ขนาด 9.2 ที่เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1964 ก่อให้เกิดคลื่นสินามิถาโถมเข้าถล่มชายฝั่งอะลาสก้า, บริติช โคลัมเบีย, แคลิฟอร์เนียและชายฝั่งเมืองแปซิฟิกนอร์ธเวสต์ใน[[สหรัฐอเมริกา]] ทำให้ประชาชนเสียชีวิต 122 คน คลื่นสึนามิมีความสูงถึง 6 เมตร ในเมือง Crescent City ซึ่งอยู่ห่างไกลออกไปในแคลิฟอร์เนียมีผู้เสียชีวิต 11 คน{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

=== สึนามิในทะเลญี่ปุ่น ===
[[ไฟล์:津波アニメーション 1983年-日本海中部地震.ogg|100px|thumb|วิดีโอการเคลื่อนตัวของสึนามิในทะเลญี่ปุ่น ค.ศ. 1983]]
{{หลัก|แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในทะเลญี่ปุ่น พ.ศ. 2526}}
ค.ศ. 1983 - สึนามิในทะเลญี่ปุ่น (sea of japan tsunami) เป็นคลื่นสึนามิที่ส่งผลกระทบไปทั่ว[[ทะเลญี่ปุ่น|ทะเลญี่ปุ่น]]โดยเฉพาะประเทศญี่ปุ่นและเกาหลีใต้ เกิดจากแผ่นดินไหวขนาด 7.8 ส่งผลให้เกิดคลื่นสึนามิที่มีความสูงกว่า 10 [[เมตร]]  เข้าถล่มแนวชายฝั่งตะวันตกของญี่ปุ่นโดยเฉพาะ[[จังหวัดอาโอโมริ]]และ[[จังหวัดอากิตะ]] ทำให้มีผู้เสียชีวิต 104 ราย บาดเจ็บ 324 ราย 

=== สึนามิจากแผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย ===
{{หลัก|แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547}}
[[ไฟล์:2004 Indonesia Tsunami 100px.gif|framed|100px|ภาพแสดงสึนามิเมื่อปลายปี ค.ศ. 2004]]
ค.ศ. 2004 - สึนามิจากแผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย [[คลื่นสึนามิในประเทศไทย|คลื่นสึนามิครั้งแรกในประเทศไทย]]เกิดจาก[[แผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547|แผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย]] เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม ระลอกคลื่นยักษ์ดังกล่าวทำให้มีผู้เสียชีวิตล่าสุดจำนวนกว่า 165,000 ราย{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}} (มากกว่า 105,000 รายเสียชีวิตในอินโดนีเซีย{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}) คลื่นสึนามิได้ถาโถมเข้าถล่มและคร่าชีวิตผู้คนจำนวนมากที่อาศัยอยู่ในพื้นที่หรือบริเวณที่ใกล้กับจุดเกิดแผ่นดินไหว เช่น [[ประเทศอินโดนีเซีย|อินโดนีเซีย]], [[ประเทศไทย|ไทย]], และพื้นที่บริเวณชายฝั่งทางตะวันตกเฉียงเหนือของ[[ประเทศมาเลเซีย|มาเลเซีย]] ไปจนถึงพื้นที่ที่อยู่ห่างไกลออกไปหลายพันกิโลเมตรใน[[ประเทศบังกลาเทศ|บังกลาเทศ]], [[ประเทศอินเดีย|อินเดีย]], [[ประเทศศรีลังกา|ศรีลังกา]], [[หมู่เกาะมัลดีลฟ์]], และแม้กระทั่ง[[ประเทศโซมาเลีย|โซมาเลีย]], [[เคนยา]], และ[[แทนซาเนีย]] ซึ่งตั้งอยู่ในแถบ[[ทวีปแอฟริกา|แอฟริกา]]ตะวันออก{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

ประเทศในแถบมหาสมุทรอินเดียเหล่านี้ ยังไม่มีระบบเตือนภัยคลื่นสึนามิที่สมบูรณ์พอดังเช่นประเทศในภูมิภาคมหาสมุทรแปซิฟิก ส่วนหนึ่งเนื่องจากไม่มีภัยพิบัติที่เกิดจากคลื่นยักษ์ในภูมิภาคมานานแล้ว นับตั้งแต่เกิดคลื่นสึนามิจากการระเบิดของภูเขาไฟกรากะตัวในปี ค.ศ. 1883 ซึ่งทำให้มีผู้เสียชีวิต 36,000 คน {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}} ภัยพิบัติสึนามิในมหาสมุทรอินเดียล่าสุดนี้ส่งผลให้[[ยูเนสโก]]และองค์การระหว่างประเทศหลายแห่งออกมาเคลื่อนไหว เรียกร้องให้มีการจัดตั้งระบบเตือนภัยสึนามิโลกขึ้น{{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

=== แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ ===
{{หลัก|แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ พ.ศ. 2554}}

[[ไฟล์:2011Sendai-NOAA-Energylhvpd9-05.jpg|thumb|100px|แผนที่พลังงานของคลื่นสึนามิที่เกิดจากแผ่นดินไหวใน[[โทโฮกุ]]]]
ค.ศ. 2011 - แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ ({{ญี่ปุ่น|東北地方太平洋沖地震}}) เกิดจาก[[แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ พ.ศ. 2554]] แผ่นดินไหวดังกล่าวก่อให้เกิดจากการนูนขึ้น 5 ถึง 8 เมตร บนก้นทะเลยาว 180 กิโลเมตร ห่างจากชายฝั่งตะวันออกของโทโฮกุ 60 กิโลเมตร ทำให้เกิดคลื่นสึนามิขนาดใหญ่ซึ่งสร้างความเสียหายอย่างใหญ่หลวงตามแนวชายฝั่งแปซิฟิกของหมู่เกาะตอนเหนือของญี่ปุ่น และส่งผลให้เกิดความสูญเสียชีวิตนับหลายพัน และหลายเมืองถูกทำลายลงอย่างสิ้นเชิง คลื่นสีนามิยังได้แพร่ขยายไปทั่วมหาสมุทรแปซิฟิก และมีการออกคำเตือนและคำสั่งอพยพในหลายประเทศที่ติดมหาสมุทรแปซิฟิก รวมทั้งตลิดชายฝั่งแปซิฟิกของอเมริกาเหนือและใต้ ตั้งแต่อะแลสกาไปจนถึงชิลี คลื่นสึนามิสูง 38.9 เมตรถูกประเมินที่คาบสมุทรโอโมเอะ เมืองมิยาโกะ จังหวัดอิวาเตะ 

=== สึนามิในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ===
สึนามิในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
* วันเวลา - สถานที่เกิด
* 26 สิงหาคม ค.ศ. 1883 - ภูเขาไฟกรากะตัวระเบิด
* 16 สิงหาคม ค.ศ. 1976 - รอบอ่าวโมโร (เมืองโคตาบาโต) ประเทศฟิลิปปินส์
* 26 ธันวาคม ค.ศ. 2004 - หมู่เกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย
* 25 ตุลาคม ค.ศ. 2010 - หมู่เกาะเมินตาวัย ประเทศอินโดนีเซีย
* 11 เมษายน ค.ศ. 2012 - หมู่เกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย ขนาด 8.9 และ 8.3 ประเทศไทยสามารถรับรู้แรงสั่นสะเทือนได้ เกิดคลื่นสึนามิขนาดเล็ก และไม่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย
* 28 กันยายน ค.ศ. 2018 - [[เกาะซูลาเวซี]] ประเทศอินโดนีเซีย ทำให้เกิดคลื่นสึนามิขนาดใหญ่และมีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก แต่ไม่ส่งผลกระทบต่อประเทศไทย

=== สึนามิในเอเชียใต้ ===
สึนามิในเอเชียใต้<ref>Amateur Seismic Center, India</ref>
* วันเวลา - สถานที่เกิด
* ค.ศ. 1524 - ใกล้เมือง Dabhol รัฐมหารัชตะ ประเทศอินเดีย
* 2 เมษายน ค.ศ. 1762 - ชายฝั่งอาระคัน ประเทศพม่า
* 16 มิถุนายน ค.ศ. 1819 - Rann of Kachchh รัฐกุจาราช ประเทศอินเดีย
* 31 ตุลาคม ค.ศ. 1847 - หมู่เกาะนิโคบาร์ใหญ่
* 31 ธันวาคม ค.ศ. 1881 - หมู่เกาะคาร์นิโคบาร์
* 26 สิงหาคม ค.ศ. 1883 - ภูเขาไฟกรากะตัวระเบิด
* 28 พฤศจิกายน ค.ศ. 1945 - ชายฝั่ง Mekran บาโลชิสถาน
...

=== สึนามิในอเมริกาและแคริบเบียน ===
* 11 ตุลาคม ค.ศ. 1918 - เปอร์โตริโก {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* 18 พฤศจิกายน ค.ศ. 1929 - นิวฟาวนด์แลนด์ {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* 4 สิงหาคม ค.ศ. 1946 - สาธารณรัฐโดมินิกัน {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* 18 สิงหาคม ค.ศ. 1946 - สาธารณรัฐโดมินิกัน {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* 14 พฤศจิกายน ค.ศ. 1840 - เกรท สเวลล์ใน[[แม่น้ำเดลาแวร์]] {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* 17 พฤศจิกายน ค.ศ. 1872 - [[รัฐเมน]] {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* 9 มกราคม ค.ศ. 1926 - รัฐเมน {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* 19 พฤษภาคม ค.ศ. 1964

=== สึนามิอื่น ๆ ที่เคยเกิดขึ้นในอดีต ===
สึนามิที่เกิดขึ้นในอดีตที่ผ่านมาของโลกยังมีอีกมากมาย ที่สำคัญ ๆ ประกอบด้วย
* ครั้งที่ 1เมื่อวันที่ 20 มกราคม ค.ศ. 1607: ประชาชนจำนวนหลายพันคนที่อาศัยอยู่ตามชายฝั่งช่องแคบอังกฤษ (Bristol Channel) จมน้ำเสียชีวิต ขณะที่บ้านเรือนที่อยู่อาศัยและหมู่บ้านหลายแห่งถูกน้ำพัดกวาดหายลงไปในทะเลจากกระแสน้ำที่เอ่อท่วมอย่าวรวดเร็วซึ่งอาจเป็นคลื่นสึนามิ สาเหตุที่ทำให้เกิดน้ำท่วมในครั้งนั้นยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ แต่ก็มีความเป็นไปได้ว่าอาจจะเกิดจากสาเหตุ 2 ประการที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกันโดยมิได้คาดหมายมาก่อน คือ สภาพดินฟ้าอากาศที่วิปริตอย่างรุนแรงและช่วงกระแสน้ำทะเลที่หนุนขึ้นสูงสุด {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* ครั้งที่ 2 มหันตภัยสึนามิครั้งเลวร้ายที่สุดอีกครั้งหนึ่ง ถาโถมเข้าถล่มหมู่บ้านหลายหมู่บ้านที่ตั้งอยู่ตามชายฝั่งเกาะซานริกู (Sanriku) ประเทศญี่ปุ่นในปี ค.ศ. 1896 คลื่นที่มีความสูงกว่าตึก 7 ชั้น (ประมาณ 20 เมตร) พร้อมกับกวาดกลืนชีวิตผู้คนจำนวน 26,000 คนลงสู่ท้องทะเล {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* ครั้งที่ 3 ค.ศ. 1929: เกิดแผ่นดินเลื่อนตัวใต้ทะเลที่หมู่เกาะ Aleutian คลื่นสึนามิที่เกิดขึ้นถาโถมเข้าสู่เกาะฮาวายกลืนชีวิตผู้คนไป 159 ราย (ขณะที่อีก 5 ราย เสียชีวิตในอะลาสก้า) {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* ครั้งที่ 4 ค.ศ. 1958: สึนามิที่เกิดขึ้นใน[[อ่าวลิทูย่า]] [[อะแลสกา]] เป็นสึนามิขนาดมหึมาขนาดเมก้าสึนามิ เกิดจากน้ำแข็งถล่ม เป็นสึนามิเฉพาะท้องถิ่น เนื่องจากพื้นที่ได้รับผลกระทบจำกัดวงอยู่เฉพาะในอ่าว แต่ได้รับการบันทึกไว้ว่าเป็นคลื่นสึนามิที่สูงที่สุดเป็นประวัติการณ์ โดยมีความสูงมากกว่า 500 เมตร ( 1,500 ฟุต) เหนือระดับน้ำทะเล คลื่นที่เกิดไม่สามารถเคลื่อนตัวออกไปไกลจากแนวฟยอร์ด (fjord) ที่ล้อมรอบอยู่ได้ แต่ก็ทำให้มีผู้เสียชีวิต 2 รายจากเรือที่เข้าไปทำการประมงอยู่ในบริเวณนั้น และพลานุภาพของมันก็ทำให้พื้นดินบริเวณนั้นถูกกลืนหาย
ไปเกือบหมด และมีแผ่นดินบางส่วนจมลงไปใต้น้ำ {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* ครั้งที่ 5 ค.ศ. 1976: 16 สิงหาคม (เที่ยงคืน) เกิดคลื่นสึนามิเข้าถล่มภูมิภาครอบ[[อ่าวโมโร]] ([[เมืองโคตาบาโต]]) [[ประเทศฟิลิปปินส์]] ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 5,000 ราย {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* ครั้งที่ 6 ค.ศ. 1983: ประชาชนจำนวน 104 รายในภาคตะวันตกของประเทศญี่ปุ่นเสียชีวิตจากคลื่นสึนามิที่โถมเข้าถล่มหลังจากเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวในพื้นที่ใกล้เคียง {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}
* ครั้งที่ 7 17 กรกฎาคม ค.ศ. 1998: [[สึนามิปาปัวนิวกินี]]คร่าชีวิตผู้ชนจำนวนประมาณ 2,200 ราย หลังจากที่เกิดแผ่นดินไหวขนาด 7.1ในบริเวณ 15 กิโลเมตร นอกชายฝั่งปาปัวนิวกินี และจากห่างจากเวลานั้นเพียงแค่ 10 นาที คลื่นยักษ์สูง 12 เมตรก็เคลื่อนเข้าถล่มชายฝั่ง ในขณะที่ระดับความรุนแรงของแผ่นดินไหวยังไม่สามารถที่จะก่อให้เกิดคลื่นยักษ์ขนาดใหญ่ดังกล่าวได้โดยตรงแต่การที่เกิดคลื่นยักษ์ได้นั้น เชื่อกันว่า เนื่องจากแผ่นดินไหวส่งผลให้แผ่นดินใต้ทะเลเกิดการเลื่อนตัว และเหตุการณ์หลังนี้ทำให้เกิดสึนามิขึ้น สองหมู่บ้านของปาปัวนิวกินีคือ อารอป และวาราปู ถูกทำลายเรียบเป็นหน้ากลอง {{ต้องการอ้างอิงตรงนี้}}

=== การทำนายว่าจะเกิดเป็นคลื่นสึนามิ ===
มีความเป็นไปได้ว่าเป็นคลื่นสึนามิในบริเวณ<ref>{{Cite web |url=http://erh.noaa.gov/er/phi/reports/tsunami.htm |title=NOAA National Weather Service Forecast Office |access-date=2005-01-17 |archive-date=2005-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050117090920/http://www.erh.noaa.gov/er/phi/reports/tsunami.htm |url-status=dead }}</ref>
* 9 มิถุนายน ค.ศ. 1913 - ลองพอร์ท [[รัฐนิวเจอร์ซีย์]]
* 6 สิงหาคม ค.ศ. 1923 - ร็อกอะเวย์ปาร์ก, ควีน, [[รัฐนิวยอร์ก]]
* 8 สิงหาคม ค.ศ. 1924 - โคนี่ ไอร์แลนด์, รัฐนิวยอร์ก
* 19 สิงหาคม ค.ศ. 1931 - เมือง[[แอตแลนติกซิตี]] รัฐนิวเจอร์ซีย์
* 21 กันยายน ค.ศ. 1938 - [[เฮอร์ริเคน]], ชายฝั่งนิวเจอร์ซีย์
* 3–4 กรกฎาคม ค.ศ. 1992 - [[หาดเดย์โทนา]] [[รัฐฟลอริดา]]
* การโจมตีของสะเก็ดดาว - บริเวณทอมส์ แคนยอน รัฐนิวเจอร์ซีย์ และปาก[[อ่าวเชสะพีก]] (Chesapeake Bay) ในเขต[[รัฐเวอร์จิเนีย]]และ [[รัฐแมริแลนด์]]

== ดูเพิ่ม ==
* [[คลื่นยักษ์]]
* [[รายชื่อของประวัติศาสตร์คลื่นสึนามิ]]
* [[แผ่นดินไหวในมหาสมุทรอินเดีย พ.ศ. 2547]]
* [[แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ พ.ศ. 2554]]

== อ้างอิง ==
{{รายการอ้างอิง}}

== บรรณานุกรม ==
* [http://itic.ioc-unesco.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1328&Itemid=1142&lang=en IOC Tsunami Glossary] by the [[Intergovernmental Oceanographic Commission]] (IOC) at the [http://itic.ioc-unesco.org/index.php International Tsunami Information Centre] (ITIC) of [[UNESCO]]
* [https://web.archive.org/web/20110225143835/http://nthmp-history.pmel.noaa.gov/terms.html Tsunami Terminology] at [[NOAA]]
* In June 2011, the VOA [[Special English]] service of the [[Voice of America]] broadcast a 15-minute program on tsunamis as part of its weekly Science in the News series. The program included an interview with an NOAA official who oversees the agency's tsunami warning system. A transcript and MP3 of the program, intended for English learners, can be found at [http://www.voanews.com/learningenglish/home/science-technology/Large-Tsunamis-Do-Not-Happen-Often-But-the-Threat-is-Always-Present-123226568.html The Ever-Present Threat of Tsunamis.]
* [http://www.abelard.org/briefings/tsunami.php abelard.org.] ''tsunamis: tsunamis travel fast but not at infinite speed''. retrieved March 29, 2005.
* Dudley, Walter C. & Lee, Min (1988: 1st edition) ''Tsunami!'' {{ISBN|0-8248-1125-9}} [https://web.archive.org/web/20120717025233/http://www.tsunami.org/references.html website]
* Iwan, W.D., ''editor'', 2006, Summary report of the Great Sumatra Earthquakes and Indian Ocean tsunamis of December 26, 2004 and March 28, 2005: Earthquake Engineering Research Institute, EERI Publication #2006-06, 11 chapters, 100-page summary, plus CD-ROM with complete text and supplementary photographs, EERI Report 2006–06. {{ISBN|1-932884-19-X}} [http://www.eeri.org/ website]
* Kenneally, Christine (December 30, 2004). "Surviving the Tsunami." ''Slate''. [http://www.slate.com/id/2111608/ website]
* Lambourne, Helen (March 27, 2005). "Tsunami: Anatomy of a disaster." ''[[BBC News]]''. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4381395.stm website]
* Macey, Richard (January 1, 2005). "The Big Bang that Triggered A Tragedy," ''[[The Sydney Morning Herald]]'', p 11—quoting Dr Mark Leonard, seismologist at Geoscience Australia.
* [http://maps.ngdc.noaa.gov/viewers/hazards/ Interactive Map of Historical Tsunamis] from NOAA National Centers for Environmental Information
* Tappin, D; 2001. Local tsunamis. Geoscientist. 11–8, 4–7.
* [https://www.telegraph.co.uk/news/1480192/Girl-10-used-geography-lesson-to-save-lives.html Girl, 10, used geography lesson to save lives], ''[[Telegraph.co.uk]]''
* [http://www.noypi.ph/index.php/nation/3283-key-locations-in-philippines-warned-to-prepare-for-tsunami.html Philippines warned to prepare for Japan's tsunami], ''Noypi.ph''

== ดูเพิ่ม ==
* Boris Levin, Mikhail Nosov: ''Physics of tsunamis''. Springer, Dordrecht 2009, {{ISBN|978-1-4020-8855-1}}.
* Kontar, Y. A. et al.: ''Tsunami Events and Lessons Learned: Environmental and Societal Significance.'' Springer, 2014. {{ISBN|978-94-007-7268-7}} (print) ; {{ISBN|978-94-007-7269-4}} (eBook)
* Kristy F. Tiampo: ''Earthquakes: simulations, sources and tsunamis''. Birkhäuser, Basel 2008, {{ISBN|978-3-7643-8756-3}}.
* [[Linda Maria Koldau]]: Tsunamis. Entstehung, Geschichte, Prävention, (Tsunami development, history and prevention) C.H. Beck, Munich 2013 (C.H. Beck Reihe Wissen 2770), {{ISBN|978-3-406-64656-0}} (in German).
* Walter C. Dudley, Min Lee: ''Tsunami!'' University of Hawaii Press, 1988, 1998, Tsunami! University of Hawai'i Press 1999, {{ISBN|0-8248-1125-9}}, {{ISBN|978-0-8248-1969-9}}.
* [[Charles L. Mader]]: ''Numerical Modeling of Water Waves'' CRC Press, 2004, {{ISBN|0-8493-2311-8}}.
* ดาณุภา ไชยพรธรรม, 2552. สึนามิ - แผ่นดินไหว มหันตภัยใกล้ตัว: Tsunami - Earthquake Nature's Time Bomb, พิมพ์ครั้งที่1. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มายิก.

== แหล่งข้อมูลอื่น ==
{{wiktionary}}
{{Commons category}}

* [http://geology.com/records/biggest-tsunami.shtml World's Tallest Tsunami] – geology.com
* [http://ngdc.noaa.gov/hazard/tsu.shtml Tsunami Data and Information] – [[National Centers for Environmental Information]]
* [http://itic.ioc-unesco.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1328&Itemid=1142&lang=en IOC Tsunami Glossary] – International Tsunami Information Center ([[UNESCO]])
* [http://walrus.wr.usgs.gov/tsunami/ Tsunami & Earthquake Research at the USGS] – [[United States Geological Survey]]
* [http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/ioc-oceans/ Intergovernmental Oceanographic Commission] – [[Intergovernmental Oceanographic Commission]]
* [http://www.tsunami.noaa.gov/ Tsunami] – [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]
* [https://www.pbs.org/wgbh/nova/tsunami/ Wave That Shook The World] – ''[[Nova (American TV series)|Nova]]''
* [http://nctr.pmel.noaa.gov/database_devel.html Recent and Historical Tsunami Events and Relevant Data] – [[Pacific Marine Environmental Laboratory]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=k4w27IczOTk Raw Video: Tsunami Slams Northeast Japan] – [[Associated Press]]
* [http://www.jma.go.jp/en/tsunami/joho.html Tsunami alert] page (in English) from [[Japan Meteorological Agency]]
* [http://ptwc.weather.gov/ Tsunami status page]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110314083716/http://ptwc.weather.gov/ |date=2011-03-14 }} from [[United States Geological Survey|USGS]]-run [[Pacific Tsunami Warning Center]]
* [https://www.youtube.com/watch?v=feXCIfatJYo Tsunami animation – Geoscience Australia]

{{Authority control}}

[[หมวดหมู่:ภาษาญี่ปุ่น]]
[[หมวดหมู่:ภัยธรรมชาติ]]
[[หมวดหมู่:ปรากฏการณ์ธรรมชาติ]]
[[หมวดหมู่:ธรณีวิทยา]]
[[หมวดหมู่:สมุทรศาสตร์กายภาพ]]
[[หมวดหมู่:รูปแบบของน้ำ]]
[[หมวดหมู่:สึนามิ]]