ดูต้นฉบับสำหรับ วิลเฮ็ล์ม วีน

{{Infobox scientist
| name         = วิลเฮ็ล์ม วีน
| image        = Wilhelm Wien 1911.jpg
| image_size   = 180px
| birth_name   = วิลเฮ็ล์ม คาร์ล แวร์เนอร์ อ็อทโท ฟริทซ์ ฟรันทซ์ วีน
| birth_date   = {{วันเกิด|2407|1|13|df=y}}
| birth_place  = กัฟเคิน ใกล้กับเมืองฟิชเฮาเซิน แคว้นปรัสเซีย
| death_date   = {{วันตายและอายุ|2471|8|30|2407|1|13|df=y}}
| death_place  = [[มิวนิก]] [[สาธารณรัฐไวมาร์]]
| spouse       = ลุยซ์ เมห์เลอร์ (สมรส พ.ศ. 2441)
| nationality  = เยอรมัน
| field        = [[ฟิสิกส์]]
| workplaces   = [[มหาวิทยาลัยกีเซิน]]<br>[[มหาวิทยาลัยเวือทซ์บวร์ค]]<br>[[มหาวิทยาลัยมิวนิก]]<br>[[มหาวิทยาลัยแอร์เวเทฮา อาเคิน]]
| alma_mater   = [[มหาวิทยาลัยเกิททิงเงิน]]<br>[[มหาวิทยาลัยเบอร์ลิน]]
| doctoral_advisor  = [[แฮร์มัน ฟ็อน เฮ็ล์มฮ็อลทซ์]]
| doctoral_students = [[คาร์ล อมาเดอุส ฮาร์ทมัน]]<br/>[[กาเบรียล ฮ็อลตส์มาร์ก]]<br/>[[เอดูอาร์ท รือชาร์ท]]
| known_for    = [[การแผ่รังสีของวัตถุดำ]]<br/>[[กฎการกระจัดของวีน]]
| prizes       = [[รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์]] (พ.ศ. 2454)
}}

'''วิลเฮ็ล์ม คาร์ล แวร์เนอร์ อ็อทโท ฟริทซ์ ฟรันทซ์ วีน''' ({{langx|de|Wilhelm Carl Werner Otto Fritz Franz Wien}}; 13 มกราคม พ.ศ. 2407 – 30 สิงหาคม พ.ศ. 2471) เป็น[[นักฟิสิกส์]][[ชาวเยอรมัน]] ผู้ได้รับ[[รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์]]ประจำปี พ.ศ. 2454<ref name=nobel/> เขาเป็นผู้รวมทฤษฎี[[ความร้อน]]และ[[การแผ่รังสีแม่เหล็กไฟฟ้า]]เข้าด้วยกัน ได้เป็น[[กฎการกระจัดของวีน]] ซึ่งว่า ความยาวคลื่นของการแผ่รังสีแม่เหล็กไฟฟ้า[[การแปรผัน|แปรผกผัน]]กับอุณหภูมิ

วิลเฮ็ล์มเป็นญาติกับ[[มัคส์ วีน]] นักอิเล็กทรอนิกส์ผู้ประดิษฐ์[[วงจรบริดจ์ของวีน]] (Wien Bridge)

==  ประวัติ ==
วิลเฮ็ล์ม วีน เกิดที่ตำบลกัฟเคิน (Gaffken) ใกล้กับเมืองฟิชเฮาเซิน (Fischhausen) [[แคว้นปรัสเซีย]] ซึ่งปัจจุบันเป็นเมือง[[ปรีมอสค์]] [[ประเทศรัสเซีย]] เป็นบุตรของคาร์ล วีน ต่อมาเมื่อวิลเฮ็ล์มอายุได้สองขวบ ครอบครัวของเขาย้ายถิ่นฐานไปยังตำบลดรัคชไตน์ (Drachstein) ใกล้กับเมืองรัสเทินบวร์ค (Rastenburg) ซึ่งปัจจุบันเป็นเมือง[[แกนต์ชึน]] (Kętrzyn) [[ประเทศโปแลนด์]] ล่วงปี พ.ศ. 2422 วิลเฮ็ล์มเข้าโรงเรียนที่รัสเตินบวร์ค หนึ่งปีต่อมาเขาย้ายไปศึกษาชั้นมัธยมปลายที่โรงเรียนที่เมือง[[ไฮเดิลแบร์ค]]

เมื่อวิลเฮ็ล์มจบชั้นมัธยมปลายในปี พ.ศ. 2425 เขาเข้าศึกษาที่[[มหาวิทยาลัยเกิททิงเงิน]]และ[[มหาวิทยาลัยเบอร์ลิน]] ระหว่าง พ.ศ. 2426–2428 วิลเฮ็ล์มทำงานในห้องปฏิบัติการของ[[แฮร์มัน ฟ็อน เฮ็ล์มฮ็อลทซ์]] ในหัวข้อวิจัย[[การเลี้ยวเบน]]ของ[[แสง]]ที่ตกกระทบโลหะและผลของวัสดุต่าง ๆ ที่มีต่อสีของรังสีหักเห 

ระหว่าง พ.ศ. 2439–2442 วิลเฮ็ล์มเป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยแอร์เวเทฮา อาเคิน (RWTH Aachen University) ก่อนย้ายไปที่[[มหาวิทยาลัยเวือทซ์บวร์ค]] สืบแทน[[วิลเฮล์ม คอนราด เรินต์เกน]] ล่วงปี พ.ศ. 2462 เขาย้ายไปที่มหาวิทยาลัยมิวนิก ระหว่างชีวิตวิชาการได้มีส่วนร่วมในโครงการการเมืองต่าง ๆ แต่ไม่ถึงขนาดเข้าร่วมสมาคมฟิสิกส์เยอรมันหรือด็อยท์เชอฟือซีค ({{lang|de|Deutsche Physik}})<ref>{{Cite web|url=http://www.deutsches-museum.de/fileadmin/Content/010_DM/050_Forschung/020_Forschung_Mitarbeiter/Wolff_01.pdf|title=Physiker im "Krieg der Geister"|last=Wolff|first=Stefan L.|date=2017-07-30|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref>

== ผลงาน ==
เมื่อ พ.ศ. 2439 วิลเฮ็ล์ม วีน ค้นพบกฎการแผ่รังสีของวัตถุดำโดยการทดลอง<ref>
{{cite book
 |last1=Kragh |first1=H.
 |year=2002
 |title=Quantum Generations: A History of Physics in the Twentieth Century
 |url=https://books.google.com/books?id=ELrFDIldlawC&pg=PA58
 |page=58
 |publisher=[[Princeton University Press]]
 |isbn=978-0-691-09552-3
}}</ref> ซึ่งต่อมาเรียกว่า กฎของวีน เพื่อนร่วมงานของเขาคือ [[มักซ์ พลังค์]] ไม่เชื่อถือการทดลองของวิลเฮ็ล์มจนต้องพยายามใช้ทฤษฎีแม่เหล็กไฟฟ้าและ[[อุณหพลศาสตร์]]เพื่อสร้างทฤษฎีประกอบผลการทดลอง ได้เป็น[[กฎของวีน-พลังค์]] ซึ่งใช้ได้เฉพาะที่ความถี่สูง ๆ และไม่ถูกต้องที่ความถี่ต่ำ มัคส์ พลังค์พยายามแก้ไข และต่อมาได้เสนอ[[กฎของพลังค์]]ซึ่งว่า พลังงานแปรผันตรงกับความถี่ของแม่เหล็กไฟฟ้า อันนำไปสู่การพัฒนา[[กลศาสตร์ควอนตัม]]  อย่างไรก็ดีนั้นน กฎของวีนยังมีรูปแบบที่ใช้ได้อยู่คือ <math>\lambda_{\mathrm{max}} T = \mathrm{constant}</math> ซึ่งว่า สเปกตรัมคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจะมียอดที่ความยาวคลื่น ''λ''<sub>max</sub> ซึ่งแปรผกผันกับอุณหภูมิ T ต่อมาในปี พ.ศ. 2454 วิลเฮ็ล์ม วีน ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ในฐานะผู้คนพบกฎการแผ่รังสีของวัตถุร้อน<ref name=nobel>
{{cite web
 |title=The Nobel Prize in Physics 1911
 |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1911/
 |publisher=[[The Nobel Foundation]]
 |accessdate=2014-08-09
}}</ref>

เมื่อ พ.ศ. 2441 วิลเฮ็ล์มประดิษฐ์[[ตัวกรองวีน]] (Wien filter) หรือตัวคัดเลือกความเร็วสำหรับใช้ศึกษา[[รังสีแอโนด]] เครื่องมือดังกล่าวประกอบด้วยสนามไฟฟ้ากับสนามแม่เหล็กตั้งฉากกัน เมื่ออนุภาคเคลื่อนที่ผ่านจะตีวงโค้งไปตกที่ระยะต่าง ๆ ตามแต่จะกำหนดโดยมวลของอนุภาคมีประจุ ปัจจุบันใช้ในกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนและสเปกโทรมิเตอร์ รวมถึงเครื่องเร่งอนุภาค ปีเดียวกันนั้นเอง วิลเฮ็ล์มศึกษา[[แก๊สไอออน]] (ionized gas) และค้นพบอนุภาคประจุบวกมวลเท่ากับอะตอมไฮโดรเจนโดยใช้ตัวกรองของเขาเอง ต่อมาในปี พ.ศ. 2456 [[โจเซฟ จอห์น ทอมสัน]] ได้พัฒนาปรับปรุงตัวกรองวีน และทดลองเพิ่มเติม การทดลองกินเวลานานหลายปี จนกระทั่งในปี พ.ศ. 2462 [[เออร์เนสต์ รัทเทอร์ฟอร์ด]] เสนอว่า อนุภาคที่วิลเฮ็ล์มค้นพบตั้งแต่แรกนั้นคือโปรตอน (คือ อะตอมไฮโดรเจนเสียอิเล็กตรอนหนึ่งตัว)

ในปี พ.ศ. 2533 วิลเฮ็ล์มอ่านงานของ[[จอร์จ เฟรเดอริก ชาลส์ เซิร์ล]] (George Frederick Charles Searle) และดัดแปลงทฤษฎีของ[[อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์]] ในภาษาอังกฤษ) บรรดามวลของสสารทั้งหลายมีที่มาจากคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และกำหนดตามสมการ <math>m=(4/3)E/c^2</math>

== อ้างอิง ==
*{{cite journal
 |last=Rüchardt |first=E.
 |year=1936
 |title=Zur Entdeckung der Kanalstrahlen vor fünfzig Jahren
 |journal=[[Naturwissenschaften]]
 |volume=24 |issue=30 |pages=57–62
 |bibcode = 1936NW.....24..465R
 |doi=10.1007/BF01473963
 }}
*{{cite journal
 |last=Rüchardt |first=E.
 |year=1955
 |title=Zur Erinnerung an Wilhelm Wien bei der 25. Wiederkehr seines Todestages
 |url=https://archive.org/details/sim_naturwissenschaften_1955_42_3/page/57 |journal=[[Naturwissenschaften]]
 |volume=42 |issue=3 |pages=57–62
 |bibcode = 1955NW.....42...57R
 |doi=10.1007/BF00589524
}}
{{รายการอ้างอิง}}

[[หมวดหมู่:นักฟิสิกส์ชาวเยอรมัน]]
[[หมวดหมู่:ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์]]
[[หมวดหมู่:ชาวเยอรมันผู้ได้รับรางวัลโนเบล]]
[[หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2407]]
[[หมวดหมู่:บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2471]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากแคว้นคาลีนินกราด]]
[[หมวดหมู่:ชาวปรัสเซีย]]
[[หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยเกิททิงเงิน]]
[[หมวดหมู่:ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยฮุมบ็อลท์แห่งเบอร์ลิน]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยกีเซิน]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยเวือทซ์บวร์ค]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยลูทวิช-มัคซีมีลีอานแห่งมิวนิก]]
[[หมวดหมู่:บุคคลจากมหาวิทยาลัยแอร์เวเทฮา อาเคิน]]
{{รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์}}