ดูต้นฉบับสำหรับ ดาวโจร

{{Starbox begin |
 name=Sirius [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+a A] / [http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+b B] }}
{{Starbox image |
 image=[[ไฟล์:Canis Major constellation map.svg|250px]] |
 caption=ตำแหน่งของดาวซิริอุส ใน[[กลุ่มดาวสุนัขใหญ่]] }}
{{Starbox observe |
 epoch=[[J2000.0]]  |
 constell=[[กลุ่มดาวสุนัขใหญ่|สุนัขใหญ่]] |
 ra={{RA|06|45|08.9173}}<ref name="SIMBADa">{{cite web | url= http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+a |title= Sirius A |work = SIMBAD Astronomical Database|publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg |access-date = 20 October 2007}}</ref><ref name=cg /> |
 dec={{DEC|−16|42|58.017}}<ref name=SIMBADa /><ref name=cg>Astrometric data, mirrored by SIMBAD from the [[Hipparcos]] catalogue, pertains to the center of mass of the Sirius system.  See §2.3.4, ''[http://www.rssd.esa.int/SA/HIPPARCOS/docs/vol1_all.pdf Volume 1, The Hipparcos and Tycho Catalogues]'', European Space Agency, 1997, and the [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HIP%2032349 entry for Sirius] in the Hipparcos catalogue ([[Centre de Données astronomiques de Strasbourg|CDS]] ID [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/239 I/239].)</ref> |
 appmag_v=−1.47 (A)<ref name=SIMBADa /> / 8.30 (B)<ref name="McCook2006">{{cite book | chapter-url=http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?WD%200642-166 | chapter=Entry for WD 0642-166 | title=VizieR Online Data Catalog |date= 2014 |author1=McCook, G. P. |author2=Sion, E. M. | publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg|CDS]] |url=https://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-3?-source=B/wd/catalog&-out.max=9999&-out.form=%2bH|bibcode= 2016yCat....102035M}}</ref>
}}
{{Starbox character |
 class=A1V (A)<ref name=SIMBADa /> / [[ดาวแคระขาว|DA2]] (B)<ref name=McCook2006 />|
 b-v=0.01 (A)<ref name=SIMBADa /> / −0.03 (B)<ref name=McCook2006 />|
 u-b=−0.05 (A)<ref name=hr2491>[http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?HR%202491 Entry for HR 2491], ''Bright Star Catalogue, 5th Revised Ed. (Preliminary Version)'', D. Hoffleit and W. H. Warren, Jr., 1991. ([[Centre de Données astronomiques de Strasbourg|CDS]] ID [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?V/50 V/50].)</ref> / −1.04 (B)<ref name=McCook2006 />
 }}
{{Starbox astrometry |
 radial_v=−7.6<ref name=SIMBADa /> |
 prop_mo_ra=−546.05<ref name=SIMBADa /><ref name=cg /> |
 prop_mo_dec=−1223.14<ref name=SIMBADa /><ref name=cg /> |
 parallax=379.21 | parallax_footnote=<ref name=SIMBADa /> |
 p_error=1.58 |
 absmag_v=1.42 (A)<ref name=co>For apparent magnitude ''m'' and parallax ''π'', the absolute magnitude ''M<sub>v</sub>'' of Sirius A is given by:
:<math>\begin{smallmatrix}M_v\ =\ m + 5 (\log_{10} {\pi} + 1)\ =\ -1.47 + 5 (\log_{10}{0.37921} + 1)\ =\ 1.42\end{smallmatrix}</math>
See: {{cite book 
 | first=Roger John | last=Tayler | year=1994
 | title=The Stars: Their Structure and Evolution
 | url=https://archive.org/details/starstheirstruct0000tayl_q0z3 | publisher=Cambridge University Press
 | pages=[https://archive.org/details/starstheirstruct0000tayl_q0z3/page/n31 16] | isbn=0521458854 }}</ref> / 11.18 (B)<ref name=McCook2006 />}}
{{Starbox orbit
| reference=<ref name="gatewood">{{cite journal
 | first=G. D.
 | last=Gatewood
 | author2=Gatewood, C. V.
 | title=A study of Sirius
 | journal=The Astrophysical Journal | year=1978
 | volume=225 | pages=191–197
 | url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/bib_query?1978ApJ...225..191G
 | doi=10.1086/156480 }} (p. 195.)</ref>
| name=α CMa B
| period=50.09
| axis=7.56
| eccentricity=0.592
| inclination=136.5
| node=44.6
| periastron=1894.13
| periarg=147.3 }}
{{Starbox detail |
| metal=[Fe/H]&nbsp;=0.50<ref name="Qiu2001">{{cite journal | last=Qiu | first=H. M. | author2=Zhao, G. | author3=Chen, Y. Q. | author4=Li, Z. W. | title=The Abundance Patterns of Sirius and Vega | journal=The Astrophysical Journal | date=2001 | volume=548 | issue=2 | pages=953–965 | doi=10.1086/319000 | bibcode=2001ApJ...548..953Q| doi-access=free }}</ref> (A)
| mass=2.02<ref name="Liebert2005">{{cite journal |first=James |last=Liebert |author2=Young, P. A. |author3=Arnett, David |author4=Holberg, J. B. |author5=Williams, Kurtis A. |title=The Age and Progenitor Mass of Sirius B |journal=The Astrophysical Journal |date=2005 |volume=630 |issue=1 |pages=L69–L72 |bibcode=2005ApJ...630L..69L |doi=10.1086/462419 |arxiv=astro-ph/0507523 |s2cid=8792889 }}</ref> (A) /<br />0.978<ref name="Liebert2005" /> (B)|
 radius=1.711<ref name="Liebert2005" /> (A) /<br />0.0084 ± 3%<ref name="Holberg1998">{{cite journal | last=Holberg | first=J. B. | author2=Barstow, M. A. | author3=Bruhweiler, F. C. | author4=Cruise, A. M. | author5=Penny, A. J. | title=Sirius B: A New, More Accurate View | journal=The Astrophysical Journal | date=1998 | volume=497 | issue=2 | pages=935–942 | doi=10.1086/305489 | bibcode=1998ApJ...497..935H | doi-access=free }}</ref> (B)|
 rotation=16 km/s<ref name="Kervella2003">{{cite journal | last=Kervella | first=P. | author2=Thevenin, F. | author3=Morel, P. | author4=Borde, P. | author5=Di Folco, E. | title=The interferometric diameter and internal structure of Sirius A | journal=Astronomy and Astrophysics | arxiv=astro-ph/0306604 | date=2003 | volume=407 | issue=2 | pages=681–688 | doi=10.1051/0004-6361:20030994 | bibcode=2003A&A...408..681K| s2cid=16678626 }}</ref> (A)
| luminosity=25.4<ref name="Liebert2005" /> (A) /<br />0.026<ref>From L=4πR<sup>2</sup>σT<sub>eff</sub><sup>4</sup>. See: {{cite book 
 | first=Roger John | last=Tayler | year=1994
 | title=The Stars: Their Structure and Evolution
 | url=https://archive.org/details/starstheirstruct0000tayl_q0z3 | publisher=Cambridge University Press
 | pages=[https://archive.org/details/starstheirstruct0000tayl_q0z3/page/n31 16] | isbn=0521458854 }}</ref> (B)
| temperature=9,940<ref name="iau224">{{cite conference
 | first = Saul J. | last = Adelman
 | title =The Physical Properties of normal A stars
 | book-title =Proceedings of the International Astronomical Union
 | pages =1-11 | publisher =Cambridge University Press 
 | date= July 8–13, 2004 | location =Poprad, Slovakia
 | url =http://adsabs.harvard.edu/abs/2004IAUS..224....1A
 | accessdate = 2007-07-03 }}</ref> (A) /<br />25,200<ref name="Liebert2005" /> (B)
| age=2-3 × 10<sup>8</sup><ref name="Liebert2005" />
| gravity=4.33<ref name="iau224" /> (A)/8.57<ref name="Holberg1998" /> (B) }}
{{Starbox catalog |
 names='''System''': α Canis Majoris, α CMa, 9 Canis Majoris, 9 CMa, [[Henry Draper catalogue|HD]] 48915, [[Harvard Revised catalogue|HR]] 2491, [[Bonner Durchmusterung|BD]] -16°1591, [[General Catalogue of Trigonometric Parallaxes|GCTP]] 1577.00 A/B, [[Gliese-Jahreiss catalogue|GJ]] 244 A/B, [[Luyten Half-Second catalogue|LHS]] 219, ADS 5423, LTT 2638, [[Hipparcos catalogue|HIP]] 32349. <br />'''B''': EGGR 49, WD 0642-166.<ref name=SIMBADa /><ref name="SIMBADb">{{cite web | url= http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=name+sirius+b |title= Sirius B |work = SIMBAD Astronomical Database|publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg |access-date =23 October 2007}}</ref><ref>''General Catalogue of Trigonometric Stellar Parallaxes, Fourth Edition'', W. F. van Altena, J. T. Lee, and E. D. Hoffleit, ''Yale University Observatory'', 1995.  ([[Centre de Données astronomiques de Strasbourg|CDS]] ID [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/Cat?I/238A I/238A].)</ref>}}
{{Starbox end}}

'''ดาวซิริอุส''' ({{langx|en|Sirius}}) มีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งใน[[ภาษาไทย]]ว่า '''ดาวโจร'''<ref>วิภู รุโจปการ. (2547). ''เอกภพ เพื่อความเข้าใจในธรรมชาติของจักรวาล''. บริษัท นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่น จำกัด. หน้า 233</ref> เป็น[[ดาวฤกษ์]]ที่สว่างที่สุดในตอนกลางคืนและสามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า มีค่า[[ความส่องสว่างปรากฏ|ระดับความสว่าง]]อยู่ที่ -1.47 ซึ่งสว่างเกือบเป็นสองเท่าของ[[ดาวคาโนปุส]] ดาวฤกษ์ที่สว่างเป็นอันดับสอง ชื่อ ''ซิริอุส'' มาจาก[[ภาษากรีกโบราณ]]ว่า "เซริออส" (''Σείριος'') มีชื่อตาม[[ระบบไบเยอร์]]ว่า '''อัลฟา คานิส เมเจอริส''' (α Canis Majoris หรือ α CMa) ความจริงดาวที่เรามองเห็นด้วยตาเปล่าว่าเป็นดาวดวงเดียวนั้นเป็น[[ระบบดาวคู่]] ประกอบด้วยดาวสีขาวในลำดับหลัก (Main Sequence) ประเภท A1V ชื่อว่า '''ซิริอุส เอ''' (Sirius A) กับดาวแคระขาวสีจาง ๆ ในประเภท DA2 ชื่อว่า '''ซิริอุส บี''' (Sirius B)

การที่ดาวซิริอุสเป็นดาวที่สว่างที่สุด นอกจากความสามารถในการส่องสว่างของมันเองแล้ว มันยังอยู่ใกล้[[ดวงอาทิตย์]]ของเรามาก คือห่างไปเพียง 2.6 [[พาร์เซก]] (ประมาณ 8.6 [[ปีแสง]]) ระบบดาวซิริอุสถือว่าเป็นระบบดาวเพื่อนบ้านที่ใกล้ที่สุดกลุ่มหนึ่ง ดาวซิริอุสเอมีมวลประมาณ 2 เท่าของดวงอาทิตย์ และมีค่า[[ความส่องสว่างสัมบูรณ์|ความสว่างสัมบูรณ์]] เท่ากับ 1.42 หรือคิดเป็น 25 เท่าของความสว่างของดวงอาทิตย์<ref name="age">Liebert, J.; Young, P. A.; Arnett, D.; Holberg, J. B.; Williams, K. A. (2005). [http://adsabs.harvard.edu/abs/2005ApJ...630L..69L "The Age and Progenitor Mass of Sirius B"]. ''The Astrophysical Journal'' '''630''' (1): L69-L72.</ref> แต่มันก็ยังมีความสว่างต่ำกว่าดาวฤกษ์สว่างดวงอื่น เช่น [[คาโนปุส]] หรือ [[ไรเจล]] ระบบดาวซิริอุสมีอายุเก่าแก่ราว 200-300 ล้านปี<ref name="age" /> แต่เดิมประกอบด้วยดาวสีน้ำเงินสว่างสองดวง ดวงที่มีมวลมากกว่าคือ ซิริอุสบี เผาผลาญเชื้อเพลิงจนหมดและกลายเป็น[[ดาวยักษ์แดง]] ก่อนจะหดตัวลงและกลายเป็น[[ดาวแคระขาว]]เช่นในปัจจุบันตั้งแต่เมื่อ 120 ล้านปีที่แล้ว<ref name="age" />

ดาวซิริอุสเป็นที่รู้จักกันทั่วไปในอีกชื่อหนึ่งว่า '''ดาวสุนัขใหญ่''' สื่อถึงชื่อกลุ่มดาวที่มันสังกัดอยู่ คือ Canis Major ([[ภาษาละติน]] แปลว่า สุนัขใหญ่)<ref>Richard Hinckley Allen (1899). ''[http://books.google.com/books?id=5xQuAAAAIAAJ Star-names and Their Meanings]''. New York: G. E. Stechert, 117.</ref> เป็นดาวที่มีเรื่องเล่าตำนานและนิทานพื้นบ้านเกี่ยวข้องมากมายยิ่งกว่าดาวฤกษ์อื่นๆ นอกเหนือจากดวงอาทิตย์ การปรากฏของดาวซิริอุสที่ขอบฟ้ายามรุ่งสาง เป็นสัญลักษณ์บอกฤดูน้ำหลากของ[[แม่น้ำไนล์]]ใน[[อียิปต์โบราณ]] และเป็นวันสำคัญคือ "วันสุนัข" ใน[[ฤดูร้อน]]ของ[[กรีซโบราณ]] ส่วนชาวอาหรับเผ่า[[คุซาอะหฺ]]ก่อน[[อิสลาม]]กาลก็ได้สักการบูชาดาวดวงนี้ โดยเรียกว่า อัชชิอฺรอ ส่วน[[ชาวโพลินีเชียน]]ใช้ในการระบุการเข้าสู่[[ฤดูหนาว]] ทั้งยังเป็นดาวสำคัญที่ใช้นำทางสำหรับการเดินทางใน[[มหาสมุทรแปซิฟิก]]

== อ้างอิง ==
{{รายการอ้างอิง}}

== แหล่งข้อมูลอื่น ==
{{คอมมอนส์-หมวดหมู่|Sirius}}
* {{Cite web|date=28 November 2000|title=Sirius Matters: Alien Contact|url=https://chandra.harvard.edu/chronicle/0400/sirius_part2.html|access-date=21 March 2021|website=Chandra X-ray Center}}
* {{Cite web|last=Sankey|first=John|title=Getting Sirius About Time|url=http://www.johnsankey.ca/siriustime.html|access-date=21 March 2021|website=www.johnsankey.ca}}
* {{cite journal
 | last1=Barker | first1=Tho. | last2=Stukeley | first2=W.
 | title=Remarks on the Mutations of the Stars
 | journal=Philosophical Transactions
 | date=1760 | volume=51
 | pages=498–504
 | jstor=105393
 | doi=10.1098/rstl.1759.0049
 | url=https://zenodo.org/record/1432238
 | doi-access=free}}

{{Portal bar|ดาว|อวกาศ|ดาราศาสตร์}}
{{Authority control}}
{{Sky|06|45|08.9173|-|16|42|58.017|9}}

[[หมวดหมู่:ดาวฤกษ์]]
[[หมวดหมู่:ระบบดาวคู่]]
[[หมวดหมู่:ดาวแคระขาว]]
[[หมวดหมู่:กลุ่มดาวหมาใหญ่]]
{{โครงดาราศาสตร์}}