ดูต้นฉบับสำหรับ การบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจ

{{Infobox medical intervention
 | Name        = การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ<br />Electrocardiography
 | Image       = SinusRhythmLabels.svg
 | Caption     = ECG ของหัวใจที่มี[[จังหวะไซนัส]]ปกติ
 | ICD10       = R94.31
 | ICD9        = 89.52
 | MeshID      = D004562
 | MedlinePlus = 003868
 | OtherCodes  =
}}
[[ไฟล์:ECGcolor.svg|thumbnail|225px|การติดเครื่องตรวจคลื่นไฟฟ้าห้วใจแบบ 12 ขั้วไฟฟ้า]]
'''การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ''' ({{langx|en|electrocardiography (ECG หรือ EKG<ref>Abbreviated from the German word Elektro-Kardiographie</ref> จากภาษา {{langx|el|kardia, หมายถึง หัวใจ}}<ref>{{OEtymD|cardio-}}</ref>)}}) เป็นการตรวจทางการแพทย์อย่างหนึ่งเพื่อดูกิจกรรมทางไฟฟ้าของ[[หัวใจ]]ตลอดช่วงระยะเวลาหนึ่งด้วยการรับสัญญาณไฟฟ้าผ่าน[[อิเล็กโทรด|ขั้วไฟฟ้า]]ที่ติดบนผิวหนังบริเวณหน้าอก<ref>ECG- simplified. Aswini Kumar M.D</ref> และบันทึกหรือแสดงบนจอภาพด้วยอุปกรณ์ที่อยู่ภายนอกร่างกาย<ref name="LHC">{{cite web | url=http://www.lifehugger.com/doc/120/ecg-100-steps | title=ECG- simplified. Aswini Kumar M.D. | publisher=LifeHugger | accessdate=11 February 2010 | archive-date=2017-10-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171002213510/http://www.lifehugger.com/doc/120/ecg-100-steps | url-status=dead }}</ref>. การตรวจนี้เป็นการตรวจแบบภายนอกโดยไม่ต้องเจาะทะลุผิวหนังหรือเข้าไปภายในร่างกาย ({{langx|en|non-invasive}}). การบันทึก ECGs ยังสามารถทำได้ภายนอกร่างกายโดยเครื่องบัมทึกแบบลูปที่ปลูกถ่ายไม่ได้ ({{langx|en|implantable loop recorder}}).

คลื่นไฟฟ้าหัวใจจะถูกใช้ในการวัดระบบการนำไฟฟ้าของหัวใจ<ref>Walraven, G. (2011). Basic arrhythmias (7th ed.), pp. 1–11</ref>. มันรับแรงกระตุกไฟฟ้าที่เกิดจากการโพลาไรเซชันและดีโพลาไรเซชัน (การสลับขั้ว) ของเนื้อเยื่อหัวใจและแปลให้เป็นรูปคลื่น. จากนั้นรูปคลื่นจะถูกใช้ในการวัดอัตราและความสม่ำเสมอของการเต้นของหัวใจ, และยังใช้วัดขนาดและตำแหน่งของห้องหัวใจ, การปรากฏตัวของความเสียหายใด ๆ ที่เกิดกับหัวใจ, และผลกระทบของยาหรืออุปกรณ์ที่ใช้ในการควบคุมหัวใจเช่นเครื่องกระตุ้นหัวใจ ({{langx|en|pacemaker}}). 

ECGs ส่วนใหญ่จะดำเนินการเพื่อการวินิจฉัยหรือการวิจัยในหัวใจของมนุษย์, แต่ก็อาจจะดำเนินการกับสัตว์, ที่มักจะสำหรับการวินิจฉัยความผิดปกติของหัวใจหรือเพื่อการวิจัย.

==การนำไปใช้ในทางการแพทย์== 
[[ไฟล์:12 lead ECG of a 26 year old male.jpg|thumbnail|325px|ภาพคลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบ 12 ขั้วไฟฟ้าของชายอายุ 26 ปีคนหนึ่งที่มี Right bundle branch block (RBBB) ไม่สมบูรณ์]]

อาการทั่วไปที่แสดงให้เห็นการใช้ EKG เช่น: 
* อาการของโรค[[กล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือด]] ({{langx|en|Myocardial Infarction}}) 
* [[pulmonary embolism|ลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดปอด]] ({{langx|en|pulmonary embolism}}) 
* [[heart murmur|เสียงฟู่ของหัวใจ]] ({{langx|en|Cardiac murmur}})<ref name=masters>{{cite book |author1=Masters, Jo |author2=Bowden, Carole |author3=Martin, Carole |title=Textbook of veterinary medical nursing |url=https://archive.org/details/textbookofveteri0000unse |publisher=Butterworth-Heinemann |location=Oxford |year=2003 |page=[https://archive.org/details/textbookofveteri0000unse/page/n255 244] |isbn=0-7506-5171-7}}</ref> 
* [[syncope|โรคหมดสติชั่ววูบ]] ({{langx|en|syncope}}) หรือการหมดแรงล้มลง<ref name=masters/> 
* [[seizure|การชัก]]<ref name=masters/> 
* [[โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ]] ({{langx|en|cardiac dysrhythmia}}) ที่รับรู้ได้<ref name=masters/> 

นอกจากนี้ยังใช้ในการประเมินผู้ป่วยที่มีโรคที่เป็นระบบ, เช่นเดียวกับการตรวจสอบในระหว่างการสูญเสียความรู้สึกและผู้ป่วยที่มีอาการหนัก<ref name=masters/>. 

===การตรวจคัดกรองโรคหลอดเลือดหัวใจ ({{lang|en|coronary heart disease}})=== 
กลุ่มงานบริการเพื่อการป้องกันของสหรัฐไม่แนะนำให้ใช้คลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือขั้นตอนการถ่ายภาพการเต้นของหัวใจอื่น ๆ เป็นขั้นตอนการตรวจคัดกรองเป็นประจำในผู้ป่วยที่ไม่มีอาการและผู้ที่มีความเสี่ยงต่ำในการเกิดโรคหลอดเลือดหัวใจ<ref name=Annals2012>{{cite journal | author = Moyer VA | title = Screening for coronary heart disease with electrocardiography: U.S. Preventive Services Task Force recommendation statement. | journal = Annals of Internal Medicine | volume = 157 | issue = 7 | pages = 512–8 | date = 2 October 2012 | pmid = 22847227 | doi = 10.7326/0003-4819-157-7-201210020-00514 }}</ref><ref name="whenyouneedEKGs">{{Citation| vauthors = ((Consumer Reports)), ((American Academy of Family Physicians))| date = April 2012| title = EKGs and exercise stress tests: When you need them for heart disease — and when you don't| publisher = [[Consumer Reports]]| work = Choosing Wisely: an initiative of the [[ABIM Foundation]]| page = | url = http://consumerhealthchoices.org/wp-content/uploads/2012/04/ChoosingWiselyEKGAAFP2.pdf| accessdate = 14 August 2012| archive-date = 2013-12-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20131220223008/http://consumerhealthchoices.org/wp-content/uploads/2012/04/ChoosingWiselyEKGAAFP2.pdf| url-status = dead}}</ref>. เพราะการใช้ขั้นตอนมากเกินไปมีแนวโน้มที่จะจัดหาหลักฐานสนับสนุนที่ไม่ถูกต้องสำหรับปัญหาที่ไม่มีอยู่จริงมากกว่าจะใช้ในการตรวจสอบปัญหาที่เกิดขึ้นจริง<ref name="whenyouneedEKGs"/>. การทดสอบทั้งหลายที่บ่งบอกผิดพลาดถึงการการดำรงอยู่ของปัญหาหนึ่งมีแนวโน้มที่จะนำไปสู่การวินิจฉัยที่ผิด, หรือการให้คำแนะนำให้ใช้ขั้นตอนการรักษาที่ invasive หรือการ overtreatment และความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการจัดการข้อมูลเท็จมักจะลำบากมากขึ้นกว่าที่ไม่ได้ใช้ผลคลื่นไฟฟ้าหัวใจในการให้คำแนะนำด้านสุขภาพในบุคคลที่มีความเสี่ยงต่ำ<ref name="whenyouneedEKGs"/>. 

ผู้ที่ทำงานในอาชีพที่วิกฤตบางอย่างเช่นนักบิน<ref name="FAA Medical Standards 2006">{{cite web|url=http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/avs/offices/aam/ame/guide/media/synopsis.pdf|title=Summary of Medical Standards|year=2006|accessdate=27 December 2013|publisher=U.S. Federal Aviation Administration}}</ref> หรือในสภาพแวดล้อมบางอย่างเช่นระดับจากพื้นดินสูง<ref name="APEX Medical 2004">Nyman, L.-A. (20 August 2004) [http://www.apex-telescope.org/safety/documents/docs/APEX-APX-PRO-0005%20Medical%20Examinations%20R10.pdf APEX Medical Examination for Work at High Altitude]. apex-telescope.org</ref> อาจจะต้องมีคลื่นไฟฟ้าหัวใจเป็นส่วนหนึ่งของระเบียบการกำกับดูแล.

===โรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือด=== 
บทความหลัก: การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจในโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือด 

การเปลี่ยนแปลงลักษณะที่เห็นบนการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจในโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือดจะรวมอยู่ในเกณฑ์ของ WHO ฉบับปรับปรุงใหม่ปี 2000<ref name="Alpert-2000">{{cite journal | author1 = Alpert JS |author2=Thygesen K |author3=Antman E |author4=Bassand JP | title = Myocardial infarction redefined—a consensus document of The Joint European Society of Cardiology/American College of Cardiology Committee for the redefinition of myocardial infarction | journal = J Am Coll Cardiol | volume = 36 | issue = 3 | pages = 959–69 | year = 2000 | pmid = 10987628 | doi = 10.1016/S0735-1097(00)00804-4 }}</ref>. ตามเกณฑ์เหล่านี้, โทรโพนินของหัวใจจะเพิ่มขึ้นพร้อมกับอาการทั่วไปอย่างใดอย่างหนึ่งได้แก่ คลื่น Q เป็นแบบพยาธิวิทยา, คลื่น ST สูงหรือต่ำหรือการแทรกแซงของหลอดเลือดหัวใจ, จะถูกวินิจฉัยว่าเป็นโรคกล้ามเนื้อหัวใจตายเหตุขาดเลือด.

===โรคลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดปอด ({{lang|en|Pulmonary embolism (PE)}})=== 
[[ไฟล์:Pulmonary embolism ECG.jpg|thumb|คลื่นไฟฟ้าของผู้ป่วยที่มีลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดปอดแสดงอัตราหัวใจเต้นเร็วกว่าธรรมดา ({{langx|en|sinus tachycardia}}) ประมาณ 150 ครั้งต่อนาทีและอยู่ในระยะ RBBB]]

ในโรคลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดปอด, คลื่นไฟฟ้าหัวใจอาจแสดงสัญญาณของความเครียดหัวใจด้านขวาหรือโรคหัวใจเพราะปอด ({{langx|en|cor pulmonale}}) ชนิดเฉียบพลันในกรณีที่มี PEs ขนาดใหญ่ - สัญญาณคลาสสิกเป็นคลื่น S ขนาดใหญ่ในขั้วไฟฟ้า I, คลื่น Q ขนาดใหญ่ในขั้วไฟฟ้า III และคลื่น T คว่ำในขั้วไฟฟ้า III (S1Q3T3)<ref>{{cite journal |author1=McGinn S |author2=[[Paul Dudley White|White PD]] | title=Acute cor pulmonale resulting from pulmonary embolism |journal=J Am Med Assoc |year=1935 |volume=104 |pages=1473–80 |doi=10.1001/jama.1935.02760170011004 |issue=17}}</ref>. แบบนี้ปรากฏขึ้นในบางครั้ง (สูงถึง 20%), แต่ยังอาจเกิดขึ้นในสภาพที่ปอดเฉียบพลันอื่น ๆ และดังนั้นจึงมีผลให้มูลค่าการวินิจฉัยที่จำกัด. รูปแบบ S1Q3T3 นี้จากความเครียดหัวใจขวาเฉียบพลันเรียกว่า "สัญญาณ McGinn-White" หลังจาก describers แรกเริ่ม. สัญญาณที่เห็นมากที่สุดในคลื่นไฟฟ้าหัวใจเป็นอัตราหัวใจเต้นเร็วกว่าธรรมดา, ส่วนเบี่ยงเบนแกนขวา, และ right bundle branch block<ref>{{cite journal | vauthors = Rodger M, Makropoulos D, Turek M, Quevillon J, Raymond F, Rasuli P, Wells PS | title = Diagnostic value of the electrocardiogram in suspected pulmonary embolism | journal = Am. J. Cardiol. | volume = 86 | issue = 7 | pages = 807–9, A10 | date = October 2000 | pmid = 11018210 | doi = 10.1016/S0002-9149(00)01090-0 }}</ref>. อย่างไรก็ตาม อัตราหัวใจเต้นเร็วกว่าธรรมดายังคงพบเฉพาะใน 8-69% ของผู้ที่มี PE<ref>{{cite book |vauthors=((Amal Mattu)), ((Deepi Goyal)), ((Barrett Jeffrey W)), ((Joshua Broder)), ((DeAngelis Michael)), ((Peter Deblieux)), ((Gus M Garmel)), ((Richard Harrigan)), ((David Karras)), ((Anita L'Italien)), ((David Manthey)) |title=Emergency medicine: avoiding the pitfalls and improving the outcomes |publisher=Blackwell Pub./BMJ Books|location=Malden, Mass |year=2007 |page=10 |isbn=1-4051-4166-2 }}</ref>

===รูปแบบอื่น&thinsp;ๆ ของโรค=== 
ตารางต่อไปนี้กล่าวถึงบางรูปแบบทางพยาธิวิทยาที่สามารถมองเห็นได้บน  ECG ตามด้วยสาเหตุที่เป็นไปได้ 

{| class="wikitable"
|-
! ช่วงเวลา QT สั้น  
| แคลเซียมสูงในเลือด, ยาบางชนิด, ความผิดปกติทางพันธุกรรมบางอย่าง, ภาวะโพแทสเซียมสูง
|-
! ช่วงเวลา QT ยาว
| แคลเซียมสูงในเลือด, ยาบางชนิด, ความผิดปกติทางพันธุกรรมบางอย่าง
|-
! คลื่น T แบนหรือคว่ำ
| หัวใจขาดเลือด, ภาวะโพแทสเซียมสูง, หัวใจห้องล่างซ้ายโตเกิน, ผลกระทบจากยาพวก[[Digoxin|ดิจอกซิน]] (Digoxin), ยาบางชนิด
|-
! คลื่น T เฉียบพลันสุดขีด
| อาจเป็นอาการแรกของกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน, เมื่อคลื่น T กลายเป็นที่โดดเด่นมากขึ้น, สมมาตร, และแหลม 
|-
! คลื่น T ขึ้นสูงสุด, คลื่น QRS กว้าง, คลื่น PR ยาว, คลื่น QT สั้น
| ภาวะโพแทสเซียมสูง, รักษาด้วย calcium chloride, กลูโคสและอินซูลินหรือการล้างไต
|-
! คลื่น U โดดเด่น
| ภาวะโพแทสเซียมสูง
|}

==ฟังก์ชัน==
ECG ผลิตรูปแบบหนึ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงกิจกรรมทางไฟฟ้าของหัวใจและมักจะต้องการเจ้าหน้าที่คลินิคที่ผ่านการฝึกอบรมเพื่อแปลมันในบริบทของสัญญาณและอาการที่ผู้ป่วยแสดงออกมา. มันสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับจังหวะการเต้นของหัวใจ<ref>Braunwald E. (Editor), ''Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine, Fifth Edition'', p. 108, Philadelphia, W.B. Saunders Co., 1997. ISBN 0-7216-5666-8.</ref> (ว่าแรงกระตุ้นไฟฟ้าจะเกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอจากส่วนใดส่วนหนึ่งของหัวใจตามที่มันควรจะเกิดหรือไม่และด้วยอัตราเท่าไร), แรงกระตุ้นจะนำกระแสได้ตามปกติไปทั่วหัวใจหรือไม่, หรือส่วนใดของหัวใจที่มีส่วนร่วมมากหรือน้อยกว่าที่คาดว่าจะเกิดกับกิจกรรมไฟฟ้าของหัวใจ. นอกจากนี้มันยังสามารถให้ข้อมูลเกี่ยวกับความสมดุลของเกลือ (อิเล็กโทรไลท์) ในเลือด (เช่นภาวะเลือดมีโพแทสเซียมมาก ({{langx|en|hyperkalaemia}}) หรือแม้กระทั่งเปิดเผยปัญหากับช่องโซเดียมภายในเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจ (โรค Brugada)<ref name="ECG_Noncardiac">{{cite journal | author1 = Van Mieghem C |author2=Sabbe M |author3=Knockaert D | title = The clinical value of the ECG in noncardiac conditions | url = https://archive.org/details/sim_chest_2004-04_125_4/page/n446 | journal = Chest | volume = 125 | issue = 4 | pages = 1561–76 | year = 2004 | pmid = 15078775 | doi = 10.1378/chest.125.4.1561 }}</ref>. เครื่อง ECG สมัยใหม่มักจะมีซอฟต์แวร์การวิเคราะห์ที่พยายามตีความรูปแบบ แต่การวินิจฉัยที่ผลิตขึ้นอาจไม่ถูกต้องเสมอไป<ref>{{cite web |url=http://ekgumem.tumblr.com/post/35076133064/is-it-really-atrial-fibrillation-episode |title=Amal Mattu's Emergency ECG Video of the Week |publisher=Ekgumem.tumblr.com |date=5 November 2012 |accessdate=28 February 2014 |archive-date=2015-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313052642/http://ekgumem.tumblr.com/post/35076133064/is-it-really-atrial-fibrillation-episode |url-status=dead }}</ref>.

มันเป็นหนึ่งในการทดสอบที่สำคัญในการดำเนินการเมื่อสงสัยว่าเป็นหัวใจวาย (กล้ามเนื้อหัวใจตาย ({{langx|en|myocardial infarction หรือ MI}})); คลื่นไฟฟ้าหัวใจสามารถระบุได้ว่ากล้ามเนื้อหัวใจได้รับความเสียหายเฉพาะพื้นที่หรือไม่, แม้ว่าไม่ใช่ทุกพื้นที่ของหัวใจจะสามารถครอบคลุมได้<ref name="ECC_2005_ACS">{{cite journal | title = 2005 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care – Part 8: Stabilization of the Patient With Acute Coronary Syndromes | journal = Circulation | volume = 112 | pages = IV–89–IV–110 | year = 2005 | pmid = 16314375 | doi = 10.1161/CIRCULATIONAHA.105.166561 }}</ref>. คลื่นไฟฟ้าหัวใจไม่สามารถเชื่อถือได้ในการวัดความสามารถในการสูบของหัวใจ, ต้องใช้การทดสอบด้วยอัลตร้าซาวด์ (การบันทึกภาพหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง ({{langx|en|echocardiography}})) หรือด้วยวิธีการทางนิวเคลียร์ที่เรียกว่า nuclear medicine. มันเป็นไปได้สำหรับมนุษย์หรือสัตว์อื่น ๆ ที่จะอยู่ในสภาวะหัวใจหยุดเต้น ({{langx|en|cardiac arrest}}) แต่ยังคงมีสัญญาณคลื่นไฟฟ้าหัวใจเป็นปกติ (สภาพที่เรียกว่ากิจกรรมไฟฟ้า pulseless). 

==หลักการ==
[[ไฟล์:Tab electrode used in electrocardiography.JPG|thumb|แผ่นขั้วไฟฟ้าที่ใช้การรับรู้ด้วยโลหะเงินหรือเงินคลอไรด์ตรวจจับร่องรอยของแรงดันไฟฟ้า<ref>{{cite web|title=CARDEX Electrodes|url=https://secure.mygsonline.com/catMaintDataServlet?existingFileId=50263|publisher=CARDEX|accessdate=21 August 2014}}</ref>]]

อุปกรณ์ ECG จะตรวจจับและขยายสัญญาณจากการเปลี่ยนแปลงไฟฟ้าเล็ก ๆ บนผิวหนังที่เกิดขึ้นเมื่อกล้ามเนื้อหัวใจ depolarizes ในระหว่างการเต้นของหัวใจแต่ละครั้ง. ในขณะที่อยู่เฉย ๆ เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจแต่ละเซลล์จะมีประจุลบ, ที่เรียกว่าศักยภาพเมมเบรน, ทั่วเยื่อหุ้มเซลล์ของมัน. การ depolarization หมายถึงการปรับลดประจุลบให้มีค่าเป็นศูนย์โดยการป้อนประจุบวก, Na<sup>+</sup> และ Ca<sup>++</sup>, เป็นการสั่งให้กลไกในเซลล์ทำงานโดยทำให้มันหดตัว. ระหว่างการเต้นของหัวใจแต่ละครั้ง, หัวใจที่มีสุขภาพดีจะมีความก้าวหน้าของคลื่น depolarisation อย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย, มันจะถูกสะกิดให้ทำงานโดยเซลล์ในโหนด sinoatrial  กระจายออกผ่านห้วใจห้องบน, ผ่านโหนด atrioventricular จากนั้นก็แพร่กระจายไปทั่วโพรง ventricle. กระแสคลื่นเหล่านี้จะถูกตรวจจับเป็นการเพิ่มขึ้นหรือลดลงเล็ก ๆ ของแรงดันไฟฟ้าระหว่างสองขั้วไฟฟ้าที่วางอยู่ด้านข้างด้านใดด้านหนึ่งของหัวใจ, ซึ่งจะแสดงผลเป็นเส้นหยักทั้งบนหน้าจอหรือบนกระดาษ. การแสดงผลนี้แสดงให้เห็นจังหวะโดยรวมของหัวใจและจุดอ่อนในชิ้นส่วนที่แตกต่างกันของกล้ามเนื้อหัวใจ. 

ปกติแล้วมักจะใช้ขั้วไฟฟ้ามากกว่าสองขั้วและพวกมันสามารถรวมกันเป็นคู่ (ตัวอย่างเช่นแขนซ้าย (LA), แขนขวา (RA), และขาซ้าย (LL) ขั้วไฟฟ้าฟอร์มตัวในรูปแบบสามคู่คือ LA + RA, LA + LL และ RA + LL). เอาต์พุตจากแต่ละคู่เรียกว่า ลีด (lead). แต่ละลีดดูที่หัวใจจากมุมที่แตกต่างกัน. ประเภทที่แตกต่างกันของ ECGs สามารถเรียกตามจำนวนของลีดที่ทำการบันทึก, เช่น ECGs แบบ 3-lead, 5-lead, หรือ 12-lead (บางครั้งเรียกแค่ "12-lead"). ECG แบบ 12-lead จะบันทึก 12 สัญญาณไฟฟ้าที่แตกต่างกันในช่วงเวลาประมาณเดียวกันและมักจะถูกนำมาใช้เป็นการบันทึกแบบทำครั้งเดียวไม่ทำซ้ำของคลื่นไฟฟ้าหัวใจ, จะพิมพ์แบบดั้งเดิมออกมาเป็นสำเนากระดาษ. 3- และ 5-lead ECGs มีแนวโน้มที่ถูกใช้ตรวจจับอย่างต่อเนื่องและถูกแสดงบนจอภาพของอุปกรณ์เพื่อการเฝ้าดูพิเศษตัวอย่างเช่นในระหว่างการผ่าตัดหรือในขณะที่ทำการขนส่งในรถพยาบาล. อาจจะมีหรืออาจจะไม่มีการบันทึกอย่างถาวรใด ๆ ของคลื่นไฟฟ้าหัวใจแบบ 3 หรือ 5 ลีด, ขึ้นอยู่กับอุปกรณ์ที่ใช้

==กระดาษกราฟคลื่นไฟฟ้าหัวใจ== 
[[ไฟล์:ECG Paper v2.svg|thumb|กระดาษกราฟคลื่นไฟฟ้าหัวใจขนาดหนึ่งวินาที]]
 
ผลที่ได้จากเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจเป็นกราฟ (หรือบางครั้งหลายกราฟที่เป็นตัวแทนของแต่ละ lead) ที่มีเวลาแสดงบนแกน x และแรงดันไฟฟ้าแสดงบนแกน y. เครื่องคลื่นไฟฟ้าหัวใจโดยเฉพาะมักจะพิมพ์ลงบนกระดาษกราฟที่มีรูปแบบพื้นหลังของสี่เหลี่ยม 1 ตารางมิลลิเมตร (มักจะมีสีแดงหรือสีเขียว), กับการแบ่งตัวหนาทุก ๆ 5 มม.ทั้งในแนวตั้งและแนวนอน. 

มันเป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนการแสดงผลของอุปกรณ์คลื่นไฟฟ้าหัวใจส่วนใหญ่ แต่มันก็เป็นมาตรฐานที่จะแทนค่าของแต่ละ mV ในแกน y เป็น 1 ซมและแต่ละวินาทีเป็น 25 มม.ในแกน x (นั่นคือความเร็วในกระดาษที่ 25 mm/s). ความเร็วของกระดาษสามารถทำให้เร็วขึ้น, ยกตัวอย่าง, เพื่อให้ได้รายละเอียดของคลื่นไฟฟ้าหัวใจมากยิ่งขึ้น. ที่ความเร็วกระดาษ 25 มม/วินาที, หนึ่งบล็อกเล็ก ๆ ของกระดาษ ECG แปลเป็น 40 มิลลิวินาที. ห้าบล็อกขนาดเล็กทำขึ้นเป็นหนึ่งบล็อกขนาดใหญ่ซึ่งเท่ากับ 200 มิลลิวินาที. ดังนั้น จึงเป็นห้าบล็อกขนาดใหญ่ต่อหนึ่งวินาที. สัญญาณสำหรับการปรับเทียบอาจจะรวมอยู่ในกระดาษบันทึกเพื่อใช้อ้างอิง. สัญญาณมาตรฐาน 1 mV ต้องย้ายปากกาเขียน (สไตลัส) ในแนวตั้ง 1 ซม, นั่นคือ สองสี่เหลี่ยมขนาดใหญ่บนกระดาษคลื่นไฟฟ้าหัวใจ. 

===ผังการแสดงผล=== 
ตามคำนิยาม, 12-lead ECG จะแสดงส่วนสั้น ๆ ของการบันทึกแต่ละค่าของสิบสอง lead. การแสดงนี้มักจะถูกจัดให้อยู่ในตารางของสี่คอลัมน์สามแถว, คอลัมน์แรกเป็นลีดแขนขา (I, II และ III) คอลัมน์ที่สองเป็นลีดแขนขาเสริม (aVR, aVL, และ aVF) และสองคอลัมน์สุดท้ายเป็นลีดหน้าอก (V1-V6) มันมักจะเป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนรูปแบบนี้, ดังนั้น มันจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่จะตรวจสอบฉลากเพื่อดูว่าลีดไหนเป็นตัวแทนอะไร. แต่ละคอลัมน์มักจะบันทึกช่วงเวลาเดียวกันสำหรับสามลีดและแล้วการบันทึกจะสลับไปที่คอลัมน์ถัดไป, ซึ่งจะบันทึกหัวใจเต้นหลังจากจุดนั้น. มันเป็นไปได้ที่จะเปลี่ยนจังหวะหัวใจระหว่างคอลัมน์ของลีด 

แต่ละกลุ่มเหล่านี้จะสั้น, อาจจะแค่ 1–3 ครั้งของการเต้นของหัวใจเท่านั้น, ขึ้นอยู่กับอัตราการเต้นหัวใจ, และมันอาจเป็นเรื่องยากที่จะวิเคราะห์จังหวะหัวใจใด ๆ ที่แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงทั้งหลายระหว่างการเต้นหัวใจ. เพื่อช่วยในการวิเคราะห์, คลื่นไฟฟ้าหัวใจบางเครื่องจะพิมพ์หนึ่งหรือสอง "แถบจังหวะ" ที่ด้านล่างของกระดาษคลื่นไฟฟ้าหัวใจลงไปด้วย. แถบนี้จะมักจะเป็น lead II (ซึ่งแสดงสัญญาณไฟฟ้าจาก atrium, คลื่น P ด้วย) และแสดงจังหวะตลอดเวลาที่คลื่นไฟฟ้าหัวใจถูกบันทึก (โดยปกติ 5-6 วินาที). มันมักจะเป็นไปได้ที่จะตั้งเครื่องให้พิมพ์จำนวนของลีดอย่างต่อเนื่องในกรณีที่ต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับจังหวะ. 

คำว่า "แถบจังหวะ" นอกจากนี้ยังอาจหมายถึงการพิมพ์ออกมาทั้งหมดจากระบบการเฝ้าดูอย่างต่อเนื่อง, ซึ่งอาจแสดงเพียงหนึ่งลีดและจะถูกริเริ่มโดยเจ้าหน้าที่คลินิคหรือในการตอบสนองต่อสัญญาณเตือนภัยหรือเหตุการณ์. 

==ลีด== 
[[ไฟล์:Blausen 0339 Electrocardiogram.png|thumb|ภาพประกอบตำแหน่งของลีดระหว่างการทำ ECG]]
 
คำว่า "ลีด" ใน ECG ทำให้เกิดความสับสนมากเพราะว่ามันถูกนำมาใช้เพื่ออ้างถึงสองสิ่งที่แตกต่างกัน. ตามสำนวนทั่วไป, คำว่าลีดอาจจะถูกใช้เพื่ออ้างถึงสายไฟที่ติดขั้วไฟฟ้ากับเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจ. ถ้าเป็นเช่นนี้, มันอาจจะเป็นที่ยอมรับได้ในการอ้างถึง "ลีดแขนซ้าย" เป็นอิเล็กโทรด (และสายเคเบิลของมัน) ที่ควรจะติดที่หรือใกล้กับที่แขนซ้าย. โดยปกติ, 10 ขั้วไฟฟ้าเหล่านี้เป็นมาตรฐานของคลื่นไฟฟ้าหัวใจ"12 ลีด" 

ในอีกทางหนึ่ง (และบางคนอาจพูดให้เหมาะสม, ในบริบทของ Electrocardiography), คำว่าลีดอาจหมายถึงการตามรอยของความแตกต่างของแรงดันไฟฟ้าระหว่างสองขั้วไฟฟ้าและเป็นสิ่งที่มีการผลิตขึ้นจริงโดยเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจ. แต่ละลีดจะมีชื่อเฉพาะ. ตัวอย่างเช่น "ลีด I" เป็นแรงดันไฟฟ้าระหว่างขั้วไฟฟ้าแขนขวาและขั้วไฟฟ้าที่แขนซ้ายในขณะที่ "ลีด II" เป็นแรงดันไฟฟ้าระหว่างแขนขวาและขาซ้าย. (นิยามแบบนี้กลายเป็นที่ซับซ้อนมากขึ้นอย่างรวดเร็วเมื่อหนึ่งใน "ขั้วไฟฟ้า" ในความเป็นจริงอาจเป็นส่วนผสมของสัญญาณไฟฟ้าจากการรวมกันของขั้วไฟฟ้าอีกขั้วหนึ่ง ) ลีดมีทั้งหมดสิบสองชนิดเป็นรูปแบบของคลื่นไฟฟ้าหัวใจ "12 ลีด".

เพื่อเพิ่มความสับสนเข้าไปอีก, คำว่า "ลีดแขนขา" มักจะหมายถึงการแกะรอยจากลีด I, II และ III ไม่ใช่ขั้วไฟฟ้าที่ติดอยู่กับแขนขา. 

===ตำแหน่งของขั้วไฟฟ้า=== 
ขั้วไฟฟ้าสิบขั้วจะถูกใช้สำหรับ ECG 12-ลีด. ขั้วไฟฟ้ามักจะประกอบด้วยเจลนำไฟฟ้า, ฝังอยู่ในตรงกลางของแผ่นกาวในตัวเองติดบนคลิปของสายเคเบิล. บางครั้งเจลยังเป็นกาวด้วย<ref>See images of ECG electrodes [http://www.superboverseas.com/show_product.asp?id=104] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110405090055/http://www.superboverseas.com/show_product.asp?id=104 |date=2011-04-05 }} [http://images.google.com/images?q=ecg+electrode&oe=UTF-8&rls=org.mozilla:en-US:official&client=firefox-a&um=1&ie=UTF-8&sa=N&tab=wi&ei=IOEHSqCELp3ItgeY8_2HBw&oi=property_suggestions&resnum=0&ct=property-revision&cd=1]</ref>. พวกมันมีป้ายและถูกวางไว้บนร่างกายของผู้ป่วยดังนี้<ref>{{cite web |url=http://library.med.utah.edu/kw/ecg/ecg_outline/Lesson1/lead_dia.html |title=Einthoven's Triangle |publisher=Library.med.utah.edu |accessdate=2009-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120629231356/http://library.med.utah.edu/kw/ecg/ecg_outline/Lesson1/lead_dia.html |archive-date=2012-06-29 |url-status=live }}</ref><ref>[http://www.welchallyn.com/documents/Cardiopulmonary/Electrocardiographs/PC-Based%20Exercise%20Stress%20ECG/poster_110807_pcexerecg.pdf AHA Diagnostic ECG Electrode Placement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120915194856/http://www.welchallyn.com/documents/Cardiopulmonary/Electrocardiographs/PC-Based%20Exercise%20Stress%20ECG/poster_110807_pcexerecg.pdf |date=2012-09-15 }}. WelchAllyn</ref>


[[ไฟล์:Limb leads.svg|thumb|ตำแหน่งที่เหมาะสมของขั้วไฟฟ้าแขนขา, สีตามคำแนะนำของสมาคมโรคหัวใจอเมริกัน (โทนสีที่แตกต่างกันถูกนำมาใช้ในยุโรป): ขั้วไฟฟ้าแขนขาสามารถติดได้ไกลลงบนปลายแขนขาหรือใกล้เคียงกับสะโพก/ไหล่ แต่พวกมันจะต้องตรงกัน (ซ้ายตรงกับขวา)<ref>{{Cite web |url=http://www.scst.org.uk/coleman/resting.htm |title=RESTING 12-LEAD ECG ELECTRODE PLACEMENT AND ASSOCIATED PROBLEMS |author1=P.W. Macfarlane |author2=E.N. Coleman |website=scst.org.uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201094158/http://www.scst.org.uk/coleman/resting.htm |archive-date=2009-02-01 |access-date=2014-09-10 |url-status=dead }}</ref>. 
<br>* ระหว่างการทดสอบความเครียด, ลึดแขนขาอาจถูกวางไว้บนลำตัวเพื่อหลีกเลี่ยงสิ่งแปลกปลอมในขณะเดิน (ลีดแขนเคลื่อนไปใต้ไหปลาร้าและลีดขาอยู่ตรงกลางและด้านบนของสันกระดูกเชิงกราน).]]
[[ไฟล์:Precordial leads in ECG.png|thumb|ตำแหน่งของลีดด้านหน้าของหัวใจ]]
[[ไฟล์:ECG 12derivations.png|thumb|12 ลีด]]

{| class="wikitable"
|-
! ป้ายชื่อขั้วไฟฟ้า (ในสหรัฐอเมริกา) 
! การจัดวางขั้วไฟฟ้า
|-
| RA
| ที่แขนขวาหลีกเลี่ยงกล้ามเนื้อหนา 
|-
| LA
| ในตำแหน่งเดียวกับที่วาง RA แต่บนแขนซ้าย
|-
| RL
| ที่ขาขวากล้ามเนื้อน่องด้านข้าง 
|-
| LL
| ในสถานที่เดียวกับที่วาง RL แต่ในขาซ้าย
|-
| V<sub>1</sub>
| ในที่ว่างตรงซี่โครงที่สี่ (ระหว่างซี่โครงที่ 4 และที่ 5) ด้านขวาของกระดูกหน้าอก 
|-
| V<sub>2</sub>
| ในที่ว่างตรงซี่โครงที่สี่ (ระหว่างซี่โครงที่ 4 และที่ 5) ด้านซ้ายของกระดูกหน้าอก 
|-
| V<sub>3</sub>
| ระหว่าง leads V<sub>2</sub> and V<sub>4</sub>.
|-
| V<sub>4</sub>
| ในที่ว่างตรงซี่โครงที่ห้า (ระหว่างซี่โครงที่ 5 และที่ 6) ในแนวกึ่งกลางของกระดูกไหปลาร้า
|-
| V<sub>5</sub>
| แนวนอนเสมอกับ V<sub>4</sub> ในแนวรักแร้ด้านหน้าซ้าย.
|-
| V<sub>6</sub>
| แนวนอนเสมอกับ V<sub>4</sub> และ V<sub>5</sub> ในแนวรักแร้.
|}

====ขั้วไฟฟ้าเพิ่มเติม====
ECG 12-lead แบบคลาสสิกสามารถขยายได้ในหลายวิธีในความพยายามที่จะปรับปรุงความไวในการตรวจจับกล้ามเนื้อหัวใจตายที่เกี่ยวข้องกับดินแดนที่ปกติจะมอง"เห็น"ไม่ชัด. วืธีนี้รวมถึงลีด rV<sub>4</sub>, ซึ่งใช้บริเวณสำคัญเทียบเท่ากับ V<sub>4</sub> แต่อยู่ในด้านขวาของผนังหน้าอก (ใช้ในผู้ป่วยเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีเนื่องจากการปกครองของหัวใจห้องล่างขวาในกลุ่มอายุนี้<ref>{{cite web|url=http://lifeinthefastlane.com/ecg-library/paediatric-ecg-interpretation/ |title=Paediatric ECG Interpretation – Life in the Fast Lane Medical Blog |publisher=Lifeinthefastlane.com |date=20 August 2012 |accessdate=28 February 2014}}</ref>) และ ขยายลีดหน้าอกกลับไปด้านหลังด้วย V<sub>7</sub>, V<sub>8</sub> และ V<sub>9</sub>. 

Lewis lead หรือ S5 มีขั้วไฟฟ้า LA วางอยู่บนที่ว่างระหว่างซี่โครงที่สองไปทางขวาของกระดูกสันอกกับ RA ที่ที่ว่างระหว่างซี่โครงที่สี่. มันถูกเรียกว่า lead I และมันควรจะแสดงให้เห็นถึงกิจกรรมหัวใจห้องบนได้ดีกว่าเพื่อช่วยในการระบุตัวตนของการกระพือของหัวใจห้องบนหรือหัวใจเต้นเร็วที่มีความซับซ้อนในวงกว้าง 

คลื่นไฟฟ้าหัวใจส่วนหลังสามารถช่วยในการวินิจฉัยโรคของกล้ามเนื้อหัวใจตายด้านหลัง. งานนี้จะดำเนินการโดยการเพิ่มขึ้นลีด V7, V8 และ V9 ขยายรอบผนังหน้าอกด้านซ้ายไปทางด้านหลัง 

===ลีดแขนขา ({{lang|en|Limb leads}})=== 
ในรูปแบบการทำงานของ 5- และ 12 ลีด, ลีด I, II และ III จะเรียกว่าลีดแขนขา. ขั้วไฟฟ้าที่สร้างรูปสัญญาณเหล่านี้จะถูกกำหนดที่ตั้งให้อยู่บนแขนขา--หนึ่งขั้วไฟฟ้าบนแต่ละแขนและอีกหนึ่งขั้วไฟฟ้าอยู่บนขาซ้าย<ref name="umaryland1">{{cite web|url=http://davidge2.umaryland.edu/~emig/ekgtu03.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720090219/http://davidge2.umaryland.edu/~emig/ekgtu03.html|archivedate=2011-07-20|title=Lead Placement|work=Univ. of Maryland School of Medicine Emergency Medicine Interest Group|accessdate=15 August 2009|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nottingham.ac.uk/nursing/practice/resources/cardiology/function/limb_leads.php |title=Limb Leads – ECG Lead Placement – Normal Function of the Heart – Cardiology Teaching Package – Practice Learning – Division of Nursing – The University of Nottingham |publisher=Nottingham.ac.uk |accessdate=15 August 2009}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://library.med.utah.edu/kw/ecg/ecg_outline/Lesson1/index.html |title=Lesson 1: The Standard 12 Lead ECG |author=Frank G. Yanowitz |publisher=Library.med.utah.edu |accessdate=15 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120629231354/http://library.med.utah.edu/kw/ecg/ecg_outline/Lesson1/index.html |archive-date=2012-06-29 |url-status=live }}</ref> ลีดแขนขาสร้างจุดต่อกันเป็นสิ่งที่เรียกว่าสามเหลี่ยมของ Einthoven<ref>{{cite web |url=http://nobelprize.org/medicine/educational/ecg/images/triangle.gif |title=Electrocardiogram explanation image |accessdate=28 February 2014 |archive-date=2006-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525133559/http://nobelprize.org/medicine/educational/ecg/images/triangle.gif |url-status=dead }}</ref>

*Lead I เป็นแรงดันไฟฟ้าระหว่างขั้วไฟฟ้าที่แขนซ้าย (LA) (บวก)และขั้วไฟฟ้าที่แขนขวา (RA) : 

:<math>
I = LA - RA
</math>
 
*Lead II เป็นแรงดันไฟฟ้าระหว่างขั้วไฟฟ้าที่ขาซ้าย (LL) (บวก)และขั้วไฟฟ้าที่แขนขวา (RA) : 

:<math>
II = LL - RA
</math>

*Lead III เป็นแรงดันไฟฟ้าระหว่างขั้วไฟฟ้าที่ขาซ้าย (LL) (บวก) และขั้วไฟฟ้าที่แขนซ้าย (LA) : 

:<math>
III = LL - LA
</math> 

เซ็นเซอร์ทั้งหลายของเครื่อง electrocardiograph แบบธรรมดาที่ได้รับการออกแบบเพื่อการเรียนการสอน, เช่นในระดับมัธยมปลาย, โดยทั่วไปจะถูกจำกัดแค่สามขั้วไฟฟ้าที่แขนที่ทำงานด้วยวัตถุประสงค์ที่คล้ายกัน<ref>Pasco Pasport EKG Sensor PS-2111, Sciencescope ECG Sensor, etc.</ref>

===ลีดแบบขั้วเดียวกับลีดแบบสองขั้ว===
ลีดมีสองประเภทได้แก่ลีดแบบขั้วเดียวกับลีดแบบสองขั้ว. ลีดสองขั้วมีขั้วหนึ่งเป็นบวกและอีกขั้วหนึ่งเป็นลบ<ref>Fay Johnson [http://academic.cuesta.edu/fjohnson/PowerPoint_PDF/12leadecg.pdf ECG presentation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215074821/http://academic.cuesta.edu/fjohnson/PowerPoint_PDF/12leadecg.pdf |date=2010-02-15 }}. Cuesta College Home Page</ref>.  ใน 12-lead ECG, ลีดแขนขา (I, II และ III) จะเป็นลีดแบบสองขั้ว. อย่างไรก็ตาม ลีดขั้วเดียวก็มีสองขั้ว, เมื่อแรงดันไฟฟ้าถูกวัด; ขั้วลบเป็นขั้วผสมแบบหนึ่ง (ขั้วกลางของวิลสัน ({{langx|en|Wilson's central terminal หรือ WCT}}) สร้างขึ้นจากหลายสัญญาณจากหลายขั้วไฟฟ้าอื่น ๆ<ref>{{cite web|url=http://www.cvphysiology.com/Arrhythmias/A013.htm |title=Electrocardiogram Leads |publisher=CV Physiology |date=26 March 2007 |accessdate=15 August 2009}}</ref>. ใน 12-lead ECG, ทุกลีดยกเว้นลีดแขนขาเป็นลีดขั้วเดียว (aVR, aVL, aVF, V<sub>1</sub>, V<sub>2</sub>, V<sub>3</sub>, V<sub>4</sub>, V<sub>5</sub>, และ V<sub>6</sub>). 

ขั้วกลางของวิลสัน V<sub>W</sub> ถูกผลิตโดยการเชื่อมต่อขั้วไฟฟ้า RA, LA, และ LL เข้าด้วยกัน, ผ่านทางวงจรความต้านทานง่าย ๆ เพื่อให้มีศักย์ไฟฟ้าโดยเฉลี่ยทั่วร่างกาย, ซึ่งใกล้เคียงกับศักย์ที่ไม่มีที่สิ้นสุด (เช่นศูนย์): 

:<math>
V_W = \frac{1}{3}(RA+LA+LL)
</math>

===ลีดแขนขาเสริม ({{lang|en|Augmented limb leads}})=== 
ลีด aVR, aVL, และ aVF เป็นลีดแขนขาเสริม (หลังจากผู้ประดิษฐ์พวกมัน ดร. Emanuel Goldberger ที่รู้จักรวมกันว่าเป็นลีดของ Goldberger). พวกมันได้มาจากสามขั้วไฟฟ้าเหมือนกันกับลีด I, II และ III. อย่างไรก็ตามพวกมันดูการเต้นของหัวใจจากมุม (หรือเวกเตอร์)ที่แตกต่างกัน เพราะขั้วไฟฟ้าลบสำหรับลีดพวกนี้คือการปรับแปลงของขั้วกลางของวิลสัน. วิธีการนี้จะทำขั้วไฟฟ้าลบให้เป็นศูนย์และช่วยให้ขั้วไฟฟ้าบวกกลายเป็น "ขั้วการสำรวจ". สิ่งนี้เป็นไปได้เพราะกฎของ Einthoven ระบุว่า I + (-II) + III = 0 สมการนี้ยังสามารถเขียนใหม่ว่า I + III = II. มันถูกเขียนแบบนี้ (แทนที่จะเป็น I - II + III = 0) เพราะ Einthoven กลับขั้วของลีด II ในสามเหลี่ยมของ Einthoven, อาจจะเป็นเพราะเขาชอบที่จะดูสัญญาณ QRS คอมเพล็กซ์หัวขึ้น. ขั้วกลางของวิลสันปูทางสำหรับการพัฒนาลีดแขนขาเสริม เaVR, aVL, aVF และลึดหน้าหัวใจ V<sub>1</sub>, V<sub>2</sub>, V<sub>3</sub>, V<sub>4</sub>, V<sub>5</sub> และ V<sub>6</sub>. 

*ลีด augmented vector right (aVR) มีขั้วไฟฟ้าบวก (สีขาว) บนแขนขวา. ขั้วไฟฟ้าลบเป็นการรวมกันของขั้วไฟฟ้าบนแขนซ้าย (สีดำ) และขั้วไฟฟ้าบนขาซ้าย (สีแดง), ซึ่งเสริมหรือ "augments" ความแรงของสัญญาณของขั้วไฟฟ้าบวกบนแขนขวาดังนี้: 
:<math>
aVR = RA - \frac{1}{2} (LA + LL) = \frac 32 (RA - V_W)
</math>

*ลีด augmented vector left (AVL) มีขั้วไฟฟ้าบวก (สีดำ) บนแขนซ้าย. ขั้วไฟฟ้าลบเป็นการรวมกันของขั้วไฟฟ้าบนแขนขวา (สีขาว) และขั้วไฟฟ้าบนขาซ้าย (สีแดง) ซึ่ง "augments" ความแรงของสัญญาณของขั้วไฟฟ้าบวกบนแขนซ้ายดังนี้: 

:<math>
aVL = LA - \frac{1}{2} (RA + LL) = \frac 32 (LA - V_W)
</math>
 
*ลีด augmented vector foot (AVF) มีขั้วไฟฟ้าบวก (สีแดง) บนขาซ้าย, ขั้วไฟฟ้าลบเป็นการรวมกันของขั้วไฟฟ้าบนแขนด้านขวา (สีขาว) และขั้วไฟฟ้าบนแขนซ้าย (สีดำ), ซึ่ง "augments" สัญญาณของขั้วไฟฟ้าบวกที่ขาซ้ายดังนี้: 

:<math>
aVF = LL - \frac{1}{2} (RA + LA) = \frac 32 (LL - V_W)
</math>

ลีดแขนขาเสริม aVR, aVL, และ aVF จะถูกขยายในลักษณะนี้เพราะสัญญาณมีขนาดเล็กเกินไปที่จะเป็นประโยชน์เมื่อขั้วไฟฟ้าลบเป็นขั้วกลางของวิลสัน. พร้อมกับลีด I, II และ III, ลีดแขนขาเสริม aVR, aVL, และ aVF รวมตัวกันเป็นพื้นฐานของระบบอ้างอิง hexaxial, ซึ่งถูกใช้ในการคำนวณแกนไฟฟ้าของหัวใจในระนาบหน้าผาก. ลีด aVR, aVL, และ aVF นอกจากนี้ยังสามารถใช้แทนลีดแขนขา I และ II ได้ดังนี้: 


:<math>\begin{align}
aVR &= -\frac{I + II}{2}\\
aVL &= I - \frac{II}{2}\\
aVF &= II - \frac{I}{2}
\end{align}</math>

===ลีดหัวใจส่วนหน้า ({{lang|en|Precordial leads}})===
ขั้วไฟฟ้าสำหรับลีดหัวใจส่วนหน้า (V<sub>1</sub>, V<sub>2</sub>, V<sub>3</sub>, V<sub>4</sub>, V<sub>5</sub> และ V<sub>6</sub>) จะถูกวางโดยตรงบนหน้าอก. เพราะความที่มันใกล้กับหัวใจ, พวกเขาจึงไม่จำเป็นต้องเสริม. ขั้วกลางของวิลสันจะใช้สำหรับขั้วไฟฟ้าลบ, และลีดเหล่านี้จะถือว่าเป็นแบบขั้วเดียว (ทวนความจำว่าขั้วกลางของวิลสันเป็นค่าเฉลี่ยของสามลีดแขนขา. นี้ใกล้เคียงกับศักย์ไฟฟ้าที่พบบ่อยหรือค่าเฉลี่ยทั่วร่างกาย). ลีดหัวใจส่วนหน้าดูกิจกรรมไฟฟ้าของหัวใจในระนาบแนวนอน. แกนไฟฟ้าของหัวใจในระนาบแนวนอนถูกอ้างถึงว่าเป็นแกน Z. 


===ลีดหลอดอาหาร ({{lang|en|Esophageal lead}})===
การบันทึกภาพด้วยวิธีการทางไฟฟ้าของหลอดอาหารหัวใจด้านซ้ายที่กรองแล้ว ({{langx|en|filtered esophageal left heart electrogram}}) เป็นวิธีกึ่ง invasive. เทคนิคนี้สามารถที่จะให้ตัวชี้เพิ่มเติมจากหัวใจห้องบนซ้ายและห้วใจห้องล่างซ้าย. 

การบันทึกภาพด้วยวิธีการทางไฟฟ้าของหลอดอาหารหัวใจห้องบนซ้ายแบบสองขั้วที่กรองแล้ว ({{langx|en|filtered bipolar esophageal left atrial electrogram (LAE)}}) เมื่อใช้ร่วมกับคลื่นไฟฟ้าหัวใจพื้นผิวอาจเป็นข้อได้เปรียบในทุกสถานการณ์ที่ต้องการการยอมรับอย่างไม่ต้องสงสัยของกิจกรรมที่หัวใจห้องบน. ด้วยการเพิ่มเติม "ช่องตัวชี้ห้องบนซ้าย",  กิจกรรมต่าง ๆ ของห้องบนสามารถจะรับรู้ได้อย่างง่ายดายถึงแม้ว่าพวกมันจะถูกซ้อนทับโดย QRS complex. ดังนั้นการบันทึกแบบ LAE สามารถนำไปใช้ประโยชน์, ยกตัวอย่างเช่น เพื่อให้เห็นความแตกต่างได้อย่างรวดเร็วของภาวะหัวใจเต้นเร็วผิดปกติและการบีบตัวของหัวใจนอกจังหวะ ({{langx|en|extrasystolies}}) และเพื่อการวินิจฉัยความผิดปกติของ DDD pacemaker. เมื่อเป็นประโยชน์พิเศษใน Atrio-biventricular และ AV block pacing แบบธรรมดา, การบันทึกภาพด้วยวิธีการทางไฟฟ้าของหลอดอาหารหัวใจห้องบนซ้ายจะช่วยในการวัดช่วงเวลาการนำไฟฟ้าระหว่างห้องด้านบน, ซึ่งเป็นตัวพิจารณาที่สำคัญของความล่าช้า AV ในการกระตุ้น VDD และ DDD. 

เมื่อเทียบกับคลื่นไฟฟ้าหัวใจพื้นผิว, การบันทึกภาพด้วยวิธีการทางไฟฟ้าของหลอดอาหารหัวใจห้องล่างซ้ายที่กรองแล้วช่วยในการตัดสินใจโดยตรงของขอบเขตของการเต้นของหัวใจที่ผิดจังหวะในผู้ป่วยโรคหัวใจล้มเหลว. ดังนั้นการหน่วงการนำไฟฟ้าที่หลอดอาหารหัวใจห้องล่างซ้าย ({{langx|en|esophageal left ventricular conduction delay (LVCDE)}}) สามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้เพิ่มเติมของการไม่สัมพันธ์กันระหว่างห้องล่าง ({{langx|en|dyssynchrony interventricular}}) เพื่อแสดงให้เห็นถึงความเหมาะสมที่จะทำการปลูกถ่ายระบบการควบคุมการเต้นของห้วใจห้องล่างทั้งสองและเพื่อเป็นแนวทางการวางตำแหน่งของขั้วไฟฟ้าที่หัวใจห้องล่างด้านซ้าย 

การบันทึก electrograms ของหลอดอาหารหัวใจด้านซ้ายต้องใช้ขั้วไฟฟ้าหลอดอาหารแบบ bipolar. ตัวอย่างเช่น สามารถใช้ [[:File:Osypka TO Slim.jpg|TOslim (Osypka AG, Rheinfelden, Germany)]].  มันจะต้องใช้ผ่านทางปากหรือทางจมูกที่มีหรือไม่มียาระงับประสาทอ่อน ๆ เพื่อขจัดสิ่งแปลกปลอมใน electrogram หลอดอาหารหัวใจห้องบนซ้ายและเพื่อปรับปรุงความแตกต่างระหว่างการเบี่ยงเบนหัวใจห้องบนซ้ายและความซับซ้อนของห้วใจห้องล่าง, แนะนำให้ใช้การกรองแบบ high-pass. ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดจะได้รับจากการใช้เทคนิคการกรองแบบ high-pass ของ Butterworth (เช่น ผ่านทางการป้อนไฟกระแสตรงของเครื่องบันทึกคลื่นไฟฟ้าหัวใจมาตรฐานร่วมกับ [[:File:Rostock Filter.jpg|Rostockfilter (Osypka AG, Rheinfelden, Germany)]] หรือโดยการใช้ตัวเลือก electrogram หลอดอาหารของ โปรแกรมเมอร์ [[:File:ICS3000 PK199.jpg|Biotronik ICS 3000]]. ในกรณีนี้ไม่มีอุปกรณ์เพิ่มเติมอื่น<ref>Ismer B: Utilization of the Esophageal Left Heart Electrogram in Cardiac Resynchronization and AV Block Patients. Hochschule Offenburg, Offenburg 2013, ISBN 978-3-943301-08-3</ref>

==คลื่นและช่วงเวลา==
[[ไฟล์:EKG Complex en.svg|300px|thumb|ภาพแสดง ECG ปกติ]]
[[ไฟล์:ECG principle slow.gif|thumb|ภาพแอนิเมชันของคลื่น ECG ปกติ]]
[[ไฟล์:QRS complex.png|thumb|รายละเอียดของ QRS complex, แสดงเวลาในการทำกิจกรรมของหัวใจห้องล่าง ({{langx|en|ventricular activation time (VAT)}}) และขนาดความสูงของคลื่น]]
[[ไฟล์:QT interval corrected for heart rate.png|thumb|ขีดจำกัดสูงสุดของช่วงเวลา QT ปกติ, ถูกทำให้ถูกต้องสำหรับอัตราการเต้นของหัวใจตามสูตรของ Bazett ({{langx|en|Bazett's formula}})<ref name="Bazett-1920">{{cite journal | author=Bazett HC. | title=An analysis of the time-relations of electrocardiograms | journal=Heart | year=1920 | issue=7 | pages=353–370}}</ref>, และ Fridericia's formula<ref name="Fridericia-1920">{{cite journal | author=Fridericia LS | title=The duration of systole in the electrocardiogram of normal subjects and of patients with heart disease | journal=Acta Medica Scandinavica | year=1920 | issue=53 | pages=469–486}}</ref>, และการลบด้วย 0.02&nbsp;วินาที จาก QT สำหรับทุก ๆ 10&nbsp;bpm ที่เพิ่มขึ้นของอัตราการเต้นของหัวใจ<ref name=Yanowitz>[http://hrmreview.net/characteristics-normal-ecg/ Lesson III. Characteristics of the Normal ECG] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140522175325/http://hrmreview.net/characteristics-normal-ecg/ |date=2014-05-22 }} Frank G. Yanowitz, MD. Professor of Medicine. University of Utah School of Medicine. Retrieved on Mars 23, 2010</ref>. สูงถึง 0.42&nbsp;s (≤ 420&nbsp;ms) จะถือว่าเป็นค่าปกติของ QTc ของ QT<sub>B</sub> และ QT<sub>F</sub> ในไดอะแกรมนี้.]]

การตามรอยของ ECG ทั่วไปของการเต้นของหัวใจหนึ่งวงรอบประกอบด้วยคลื่น P, QRS complex, คลื่น T, และคลื่น U, ซึ่งปกติจะสามารถเห็นได้ใน 50 ถึง 75% ของ ECGs เพราะมันจะถูกบังโดยคลื่น T และคลื่น P ใหม่ที่กำลังเกิดขึ้น<ref>A movie by the National Heart Lung and Blood Institute explaining the connection between an ECG and the electricity in heart: [http://www.nhlbi.nih.gov/health/dci/Diseases/hhw/hhw_electrical.html What Is the Heart?]</ref>. เส้นฐาน ({{langx|en|baseline}}) ของการแสดงภาพไฟฟ้าของหัวใจ ({{langx|en|electrocardiogram}}) (segments แนวราบที่แบน) ถูกวัดว่าเป็นส่วนของการตามรอยหลังคลื่น T และก่อนหน้าคลื่น P ตัวต่อมาและ segment ระหว่างคลื่น P และ QRS complex ที่ตามมา (PR segment). ในหัวใจที่มีสุขภาพดีปกติ, baseline เป็นเสมือน '''isoelectric line''' (มีค่า 0&nbsp;mV) และแทนค่าช่วงเวลาในวงรอบการเต้นของหัวใจเมื่อไม่มีกระแสไหลไปทางปลายบวกหรือปลายลบของสายขั้วไฟฟ้าของ ECG. อย่างไรก็ตาม, ในหัวใจที่เป็นโรค, baseline อาจถูกกดลง (เช่น หัวใจขาดเลือด) หรือถูกยกขึ้น (เช่น กล้ามเนื้อหัวใจตาย) เมื่อเทียบกับ isoelectric line เนื่องจากกระแสจากการบาดเจ็บระหว่างช่วง TP และ PR เมื่อหัวใจห้องล่างทั้งสองหยุดนิ่ง. ST segment ปกติจะยังคงอยู่ใกล้กับ isoelectric line เพราะว่านี่คือช่วงเวลาที่หังใจห้องล่างทั้งสองถูก depolarise อย่างเต็มที่ จึงไม่มีกระแสในสาย ECG. เนื่องจากการบันทึก ECG ส่วนใหญ่ไม่ได้บ่งชี้ว่าเส้น 0&nbsp;mV อยู่ที่ไหน, แรงกดบน baseline มักจะแสดงการยกตัวของ ST segment และในทางกลับกันการยกตัวของ baseline จะแสดงการลดลงของ ST segment.<ref>{{cite web|url=http://www.cvphysiology.com/CAD/CAD012.htm |title=Electrophysiological Changes During Cardiac Ischemia |publisher=Cvphysiology.com |date=26 March 2007 |accessdate=28 February 2014}}</ref>

{| class="wikitable"
|-
!ช่วงเวลา
!คำอธิบาย
!ระยะเวลา
|-
| RR interval
| ช่วงเวลาระหว่างคลื่น R หนึ่งและคลื่น R ต่อไป; อัตราการเต้นของหัวใจช่วงพักปกติอยู่ระหว่าง 60 ถึง 100 bpm.
| 0.6 to 1.2&nbsp;วินาที
|-
| คลื่น P 
| ระหว่างการ depolarization ปกติของหัวใจห้องบน, เวกเตอร์ไฟฟ้าหลักจะชี้จาก SA node (เนื้อเยื่อในหัวใจห้องบนขวาที่สร้างแรงกระตุ้นให้หัวใจเต้น) ไปยัง AV node (ส่วนของระบบควบคุมไฟฟ้าของหัวใจที่ประสานงานด้านบนของหัวใจ) และกระจายจากห้องบนขวาไปยังห้องบนซ้าย. มันกลายเป็นคลื่น P บน ECG.
|80 ms
|-
|PR interval
| PR interval ถูกวัดจากจุดเริ่มต้นของคลื่น P ไปยังจุดเริ่มต้นของ QRS complex. PR interval สะท้อนเวลาที่แรงกระตุ้นไฟฟ้าใช้ในการเดินทางจาก SA node ผ่าน AV node เข้าไปในหัวใจห้องล่างทั้งสอง. เพราะฉะนั้น PR interval เป็นการประมาณที่ดีของการทำหน้าที่ของ AV node.
|120 to 200&nbsp;ms
|-
|PR segment
|PR segment เชื่อมต่อคลื่น P เข้ากับ QRS complex. เวกเตอร์แรงกระตุ้นจะวิ่งจาก AV node ไปยัง Bundle of His <ref>มัดของกล้ามเนื้อหัวใจที่ส่งแรงกระตุ้นหัวใจจาก AV Node ไปยังหัวใจห้องล่างทั้งสองทำให้พวกมันหดตัว</ref> ต่อไปยัง bundle branches จากนั้นก็ไปยัง Purkinje fibers. กิจกรรมไฟฟ้านี้ไม่ได้สร้างแรงบีบโดยตรง เพยงแต่เดินทางลงล่างไปที่หัวใจห้องล่างทั้งสอง,  และนี่แสดงออกมาเป็นเส้นแบนบน ECG. PR interval เกี่ยวข้องทางคลีนิคมากกว่า.
|50 ถึง 120&nbsp;ms
|-
|QRS complex
| QRS complex สะท้อนการ depolarization ของหัวใจห้องล่างขวาและซ้ายอย่างรวดเร็ว. หัวใจหัองล่างมีกลุ่มกล้ามเนื้ออันใหญ่เมื่อเทียบกับหัวใจห้องบน, ดังนั้น QRS complex ปกติจะมีขนาดที่ใหญ่กว่าคลื่น P.
|80 to 120&nbsp;ms
|-
|J-point
|หมายถึงจุดที่ QRS complex สิ้นสุดและ ST segment เริ่มต้น. มันใช้วัดปริมาณของแรงยกหรือแรงกดของ ST ที่ปรากฏ.
|N/A
|-
|ST segment
|ST segment เชื่อมต่อ QRS complex เข้ากับคลื่น T. ST segment แทนช่วงเวลาที่ห้องล่างถูก depolarized. มันเป็น isoelectric.
|80 to 120&nbsp;ms
|-
|คลื่น T 
|คลื่น T แทนการ repolarization (หรือการคืนตัว) ของหัวใจห้องล่าง. ช่วงเวลาจากจุดเริ่มต้นของ QRS complex ไปยังยอดของคลื่น T ถูกเรียกว่าเป็นช่วงเวลาไม่ตอบสนองสมบูรณ์. ครึ่งหลังของคลื่น T ถูกเรียกว่าเป็นช่วงเวลาไม่ตอบสนองสัมพันธ์ (หรือช่วงเวลาอ่อนแอ).
| 160&nbsp;ms
|-
|ST interval
|ST interval ถูกวัดจาก J point ถึงปลายของคลื่น T.
| 320&nbsp;ms
|-
|QT interval
|QT interval ถูกวัดจากจุดเริ่มต้นของ QRS complex ไปยังปลายของคลื่น T. QT interval ที่ยาวขึ้นเป็นปัจจัยเสี่ยงสำหรับการเต้นของหัวใจห้องล่างไม่สม่ำเสมอ ({{langx|en|ventricular tachyarrhythmias}}) และการตายฉับพลัน. มันแปรตามอัตราการเต้นของหัวใจและ, สำหรับส่วนเกี่ยวข้องด้านคลีนิค, ต้องการการ correction สำหรับสิ่งนี้, จึงอยู่ในรูป QTc.
| สูงได้ถึง 420&nbsp;ms ที่อัตราการเต้นของหัวใจที่ 60&nbsp;bpm
|-
|คลื่น U 
|คลื่น U ถูกสร้างเป็นสมมติฐานว่าเกิดจากการ repolarization ของผนังแบ่งระหว่างหัวใจห้องล่าง. ปกติมันจะมีขนาดของคลื่นเล็ก, และบ่อยมากที่จะไม่ปรากฏด้วยซ้ำ. มันจะตามคลื่น T เสมอ, และมีขนาดคลื่นในทิศทางเดียวกันด้วย. ถ้ามันปรากฏชัดเจนมาก, สงสัยว่าจะเป็นภาวะโปแตสเซียมในเลือดต่ำ, ภาวะแคลเซียมสูงในเลือดหรือภาวะต่อมไทรอยด์ทำงานเกิน<ref>{{cite book|author1=Andrew R Houghton|author2=David Gray|title=Making Sense of the ECG, Third Edition|url=http://books.google.com/books?id=8s4TQ6yYHRkC|accessdate=20 May 2012|date=27 January 2012|publisher=Hodder Education|isbn=978-1-4441-6654-5|page=214}}</ref>
|
|-
|คลื่น J 
|คลื่น J, J-point หรือ Osborn wave ที่สูงปรากฏว่าเป็นคลื่น delta ที่มาช้าโดยปรากฏต่อจาก QRS หรือเป็นคลื่น R ที่สองขนาดเล็ก. มันถูกพิจารณาว่าเป็นอาการบ่งโรคของสภาวะที่ร่างกายมีอุณหภูมิต่ำเกินไปหรือภาวะเลือดมีแคลเซียมมาก<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC101092/ The "Normothermic" Osborn Wave Induced by Severe Hypercalcemia]</ref>
|
|}

แต่เดิม, ได้มีการตั้งข้อสังเกตในการเบี่ยงเบนสี่ประการ, แต่หลังจากการแก้ไขทางคณิตศาสตร์สำหรับสิ่งแปลกปลอมที่เกิดจากตัวขยายสัญญาณรุ่นแรก ๆ มีการค้นพบการเบี่ยงเบนตัวที่ห้า. Einthoven เลือกตัวอักษร P, Q, R, S, และ T เพื่อระบุการตามรอยที่ถูกซ้อนทับบนป้ายที่ไม่ได้ถูกแก้ไข A, B, C, และ D<ref name=naming/>. 

ในการทำ ECG โดยการฉีดเข้าหัวใจ ({{langx|en|intracardiac electrocardiograms}}) เช่นอย่างที่สามารถหาซื้อได้จากเซ็นเซอร์ของเครื่องกระตุ้นหัวใจ,เราจะสามารถเห็นคลื่นเพิ่มเติม นั่นคือ การเบี่ยงเบน H ซึ่งสะท้อนการ depolarization ของ bundle of His<ref>[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/H+deflection H deflection]. thefreedictionary.com citing: ''Mosby's Medical Dictionary'', 8th edition. 2009</ref>. H-V interval, ในทางกลับกัน, เป็นช่วงระยะเวลาจากจุดเริ่มต้นของการเบี่ยงเบน H ถึงจุดเริ่มต้นที่เกิดขึ้นเร็วที่สุดของการ depolarization ของห้องล่างที่ถูกบันทึกโดยลีดใดลีดหนึ่ง<ref>[http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/H-V+interval H-V interval]. thefreedictionary.com citing: ''McGraw-Hill Concise Dictionary of Modern Medicine''. 2002</ref>

==เวกเตอร์และมุมมอง== 
[[ไฟล์:ECG Vector.svg|thumb|left|ภาพกราฟิกแสดงความสัมพันธ์ระหว่างขั้วไฟฟ้าบวก, depolarization wavefronts (หรือหมายถึงเวกเตอร์ไฟฟ้า), และ complexes ที่แสดงบนจอ ECG]]

การแปลความหมายของคลื่นไฟฟ้าหัวใจขึ้นอยู่กับความคิดที่ว่า ลีดที่แตกต่างกัน (หมายถึงลีดคลื่นไฟฟ้าหัวใจ I, II, III, aVR, aVL, aVF และลีดหน้าอก) "มอง" หัวใจจากมุมที่แตกต่างกัน. แบบนี้มีประโยชน์สองประการ, ประการแรก ลีดที่จะแสดงปัญหา (เช่น ST segment สูง) สามารถใช้เพื่อสรุปว่าภูมิภาคไหนของหัวใจที่ได้รับผลกระทบ. ประการที่สอง ทิศทางโดยรวมของการเดินทางของคลื่นของการ depolarisation ยังสามารถสรุปได้ด้วย, ซึ่งสามารถที่จะเปิดเผยถึงปัญหาอื่น ๆ แบบนี้เรียกว่า'''แกน'''ของหัวใจ. การตัดสินใจของแกนของหัวใจขึ้นอยู่กับแนวคิดของเวกเตอร์, ซึ่งอธิบายการเคลื่อนที่ของคลื่น depolarisation. จากนั้น เวกเตอร์นี้จะสามารถอธิบายในแง่ของชิ้นส่วนที่เกี่ยวข้องกับทิศทางของลีดที่พิจารณาอยู่. ชิ้นส่วนหนึ่งจะอยู่ในทิศทางของลีดและนี่จะถูกเปิดเผยในพฤติกรรมของ QRS complex และอีกชิ้นส่วนหนึ่งจะอยู่ที่ 90° ถึงนี้ (ซึ่งไม่ควร). การเบี่ยงเบนบวกสุทธิใด ๆ ของ QRS complex (เช่นความสูงของคลื่น R ลบด้วยความลึกของคลื่น S) แสดงให้เห็นคลื่นของ depolarisation ที่แพร่กระจายผ่านหัวใจในทิศทางที่มีองค์ประกอบบางอย่าง (ของเวกเตอร์) ในทิศทางเดียวกันกับลีดในคำถาม. 

===แกน=== 
[[ไฟล์:Rapid Axis Vector.svg|thumb|แผนภาพแสดงให้เห็นวิธีที่ขั้วของ QRS complex ในลีด I, II และ III สามารถใช้ในการประเมินแกนไฟฟ้าของหัวใจในระนาบด้านหน้าได้อย่างไร]]
 
แกนไฟฟ้าของหัวใจหมายถึงทิศทางทั่วไปของ depolarization wavefront ของหัวใจ (หรือหมายถึงเวกเตอร์ไฟฟ้า) ในระนาบด้านหน้า. ด้วยระบบการนำไฟฟ้าที่มีสุขภาพดี, แกนหัวใจจะเกี่ยวข้องกับบริเวณที่มีกลุ่มกล้ามเนื้อหลักของหัวใจ. ภายใต้สถานการณ์ปกติ, นี้คือห้องล่างซ้าย, ที่มีการสนับสนุนบางส่วนจากห้องล่างขวา. มันมักจะวางตัวในแนวไหล่ขวาไปทางขาซ้าย, ซึ่งสอดคล้องกับ quadrant ที่ด้อยกว่าทางด้านซ้ายของระบบอ้างอิง 16 แกน ({{langx|en|hexaxial reference system}}), แม้ว่า -30° ถึง +90°จะถือเป็นปกติ. ถ้าห้องล่างซ้ายเพิ่มกิจกรรมหรือกลุ่มของมัน, มันจึงถูกเรียกว่า "แกนซ้ายเบี่ยงเบน" เมื่อแกนแกว่งรอบ ๆ ไปทางซ้ายเกิน -30°; อย่างไรก็ตาม, ในสภาวะที่ขัดแย้งในที่ซึ่งห้องล่างขวาจะเครียดหรือ hypertrophied, ดังนั้น แกนจะแกว่งไปรอบ ๆ เกิน +90° และ "แกนขวาเบี่ยงเบน"จะเกิดขึ้น. ความผิดปกติของระบบการนำกระแสของหัวใจสามารถรบกวนแกนไฟฟ้าโดยไม่จำเป็นต้องสะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงในกลุ่มกล้ามเนื้อ 

{| class="wikitable"
|-
| ปกติ
| −30° to 90°
| ปกติ
| ปกติ
|-
| แกนซ้ายเบี่ยงเบน
| −30° to −90°
| อาจบ่งบอกถึง left anterior fascicular block หรือคลื่น Q จากกล้ามเนื้อหัวใจตายที่ด้อยกว่า 
| แกนซ้ายเบี่ยงเบนถือว่าเป็นเรื่องปกติในหญิงตั้งครรภ์และผู้ที่มีถุงลมโป่งพอง.
|-
| แกนขวาเบี่ยงเบน
| +90° to +180°
| อาจบ่งบอกถึง left posterior fascicular block หรือคลื่น Q จากกล้ามเนื้อหัวใจตายที่ด้านข้าง, หรือรูปแบบของความเครียดของหัวใจห้องล่างขวา
| การเบี่ยงเบนทางขวาพิจารณาว่าปกติในเด็กและเป็นผลกระทบมาตรฐานของการมีหัวใจอยู่ขวา.
|-
| แกนขวาเบี่ยงเบนยิ่งยวด
| +180° to −90°
| หายาก, และพิจารณาว่าเป็น 'electrical no-man's land'
| 
|}

[[ไฟล์:Hexaxial reference system.svg|thumb|325px|right|ระบบอ้างอิง hexaxial แสดงทิศทางของการวางตัวของแต่ละลีด: ตัวอย่างเช่น, ถ้ากลุ่มของกล้ามเนื้อหัวใจวางตัวที่ +60 องศาเมื่อเทียบกับ SA Node, ลีด II จะแสดงการเบี่ยงเบนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดและ aVL น้อยที่สุด.]]
 
ในการตั้งค่าของ right bundle branch block, แกนเบี่ยงเบนขวาหรือซ้ายอาจบ่งบอกถึง bifascicular block

===กลุ่มลีด===
ใน 12 ลีดทั้งหมด, แต่ละตัวบันทึกกิจกรรมทางไฟฟ้าของหัวใจจากมุมมองที่แตกต่างกัน, แต่ก็ยังคงมีความสัมพันธ์กับพื้นที่ทางกายวิภาคของหัวใจที่แตกต่างกันเพื่อวัตถุประสงค์ในการระบุหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันหรือได้รับบาดเจ็บ. สองลีดที่มองไปที่พื้นที่กายวิภาคของหัวใจจะเรียกมันว่ามันอยู่ติดกัน. ความเกี่ยวข้องของเรื่องนี้คือในการกำหนดว่าความผิดปกติของคลื่นไฟฟ้าหัวใจมีแนวโน้มที่จะเป็นตัวแทนของโรคจริงหรือเป็นการค้นพบปลอม

[[ไฟล์:Contiguous leads.svg|thumb|ไดอะแกรมแสดงลีดที่ติดกันในสีเดียวกัน]]
{| class="wikitable"
|-
! ประเภท
! สีบน chart
! ลีด
! กิจกรรม
|-
| ลีด inferior
| เหลือง
| Leads II, III และ aVF
| ดูที่กิจกรรมไฟฟ้าจากจุดที่มองเห็นได้กว้างขวางของพื้นผิวด้อย (พื้นผิวกระบังลมของหัวใจ ({{langx|en|diaphragmatic surface of heart}}))
|-
| ลีด lateral
| เขียว
| I, aVL, V<sub>5</sub> และ V<sub>6</sub>
| ดูที่กิจกรรมทางไฟฟ้าจากจุดที่มองเห็นได้กว้างขวางของผนังด้านข้างของหัวใจห้องล่างซ้าย
* ขั้วไฟฟ้าบวกสำหรับ leads I และ aVL ควรถูกวางในตำแหน่งปลายของแขนซ้ายและ, เพราะว่า, leads I และ aVL บางครั้งถูกเรียกว่าเป็นลีดด้านข้างสูง
* เพราะว่าขั้วไฟฟ้าบวกสำหรับ leads V<sub>5</sub> และ V<sub>6</sub> อยู่บนหน้าอกของผู้ป่วย, พวกมันบางครั้งถูกเรียกว่าเป็นลีดด้านข้างต่ำ
|-
| ลีด septal
| ส้ม
| V<sub>1</sub> และ V<sub>2</sub>
| ดูที่กิจกรรมไฟฟ้าจากจุดที่มองเห็นได้กว้างขวางของพื้นผิวที่เป็นผนังกั้นของหัวใจ (interventricular septum)
|-
| ลีด anterior
| น้ำเงิน
| V<sub>3</sub> และ V<sub>4</sub>
| ดูที่กิจกรรมไฟฟ้าจากจุดที่มองเห็นได้กว้างขวางของผนังด้านหน้าของห้วใจห้องล่างซ้ายและขวา (Sternocostal surface of heart)
|}

นอกจากนี้, ลีดด้านหน้าของหัวใจสองลีดใด ๆ ที่วางเรียงต่อกันจะได้รับการพิจารณาให้อยู่ติดกัน. ตัวอย่างเช่น แม้ว่า V4 เป็นลีดนำหน้าและ V5 เป็นลีดด้านข้าง, พวกมันจะติดกันเพราะพวกมันอยู่เรียงต่อกัน. คำพูดธรรมดาเพื่อจำลีดที่อยู่ติดกันคือ "I see all leads" (inferior, septal, anterior และ lateral) 

[[ไฟล์:Wiggers Diagram.svg|thumb|แผนภาพ Wiggers แสดงกราฟคลื่นไฟฟ้าหัวใจปกติที่ synchronized กับเหตุการณ์สำคัญอื่น ๆ ในระหว่างรอบการเต้นของหัวใจ]]
 
ลีด aVR นำเสนอมุมมองที่ไม่เฉพาะเจาะจงของหัวใจห้องล่างซ้าย. แต่ มันให้มุมมองภายในของผนังเยื่อบุไปถึงพื้นผิวของห้องบนขวา, จากมุมมองของมันที่ไหล่ขวา 

==การเลือกตัวกรอง== 
การเฝ้าดูคลื่นไฟฟ้าหัวใจที่ทันสมัยมีตัวกรองหลายอย่างเพื่อการประมวลผลสัญญาณ. การตั้งค่าที่พบมากที่สุดคือโหมดเฝ้าดูและโหมดการวินิจฉัย. ในโหมดเฝ้าดูตัวกรองความถี่ต่ำทิ้งไป (หรือที่เรียกว่า high-pass filter เพราะสัญญาณสูงกว่าเกณฑ์จะถูกปล่อยให้ผ่านไปได้) ถูกปรับไว้ที่ 0.5 Hz หรือ 1 Hz และตัวกรองความถี่สูงทิ้งไป (หรือเรียกว่า low-pass filter เพราะสัญญาณต่ำกว่าเกณฑ์จะถูกปล่อยให้ผ่านไปได้) จะถูกตั้งไว้ที่ 40 Hz. วิธีการนี้จะช่วยจำกัดสิ่งแปลกปลอมที่เกิดขึ้นในการเฝ้าดูจังหวะหัวใจที่เกิดเป็นประจำ. ตัวกรอง high-pass จะช่วยลดเส้นพื้นฐานที่สะเปะสะปะและ low-pass filter ช่วยลดเสียงรบกวน 50 หรือ 60 เฮิรตซ์จากสายส่งไฟฟ้า (ความถี่เครือข่ายสายไฟฟ้าจะแตกต่างระหว่าง 50 และ 60 Hz ในแต่ละประเทศ). ในโหมดการวินิจฉัย, high-pass filter จะถูกตั้งไว้ที่ 0.05 เฮิรตซ์เพื่อช่วยทำการบันทึกค่าของ ST segments ที่แม่นยำ. low-pass filter จะถูกตั้งไว้ที่ 40, 100, หรือ 150 Hz เป็นผลให้การแสดงผลคลื่นไฟฟ้าหัวใจในโหมดการเฝ้าดูจะถูกกรองได้มากกว่าโหมดการวินิจฉัยเพราะ passband ของมันแคบกว่า<ref name="Atlas_Cardio_Monitor_130">Mark JB "Atlas of Cardiovascular Monitoring." p. 130. New York: Churchill Livingstone, 1998. ISBN 0-443-08891-8.</ref>

==คลื่นไฟฟ้าที่ไม่เข้าพวกกัน== 
การวัดคลื่นไฟฟ้าหัวใจที่ไม่เข้าพวกกันเป็นการวัดแบบหนึ่งของปริมาณความแปรปรวนระหว่างรูปสัญญาณคลื่นไฟฟ้าหัวใจรูปหนึ่งกับอีกรูปหนึ่ง. การที่ไม่เข้าพวกกันนี้สามารถวัดได้โดยการวางขั้วไฟฟ้าหลายขั้วบนหน้าอกแล้วคำนวณความแปรปรวนในลักษณะรูปแบบของคลื่นจากสัญญาณที่ได้รับจากขั้วไฟฟ้าเหล่านี้. งานวิจัยล่าสุดแสดงให้เห็นคลื่นไฟฟ้าหัวใจที่ไม่เข้าพวกกันที่มักจะนำไปสู่ภาวะหัวใจเสียจังหวะ ({{langx|en|cardiac arrhythmias}}) 

ในอนาคต อุปกรณ์ฝังอาจถูกโปรแกรมให้วัดและติดตามความแตกต่างนั้น. อุปกรณ์เหล่านี้มีศักยภาพที่จะช่วยปัดภาวะการเสียจังหวะโดยการกระตุ้นเส้นประสาทเช่นเส้นประสาทเวกัส, การส่งมอบยาเช่นเบต้าบล็อกเกอร์และ, ถ้าจำเป็น, กระตุ้นหัวใจด้วยไฟฟ้า<ref>Verrier, Richard L.[http://www.cimit.org/forum/forum-cardio-09.25.07.Verrier.html Dynamic Tracking of ECG Heterogeneity to Estimate Risk of Life-threatening Arrhythmias.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131221012720/http://www.cimit.org/forum/forum-cardio-09.25.07.Verrier.html |date=2013-12-21 }} CIMIT Forum. 25 September 2007.</ref>.

==แถบจังหวะ== 
แม้ว่าจะทีใช้หลายลีดซึ่งจะทำให้เกิดหลายเวกเตอร์ไฟฟ้าเพื่อประโยชน์ในการวินิจฉัยและให้ได้ข้อมูลเชิงลึกของสภาวะของหัวใจ, การเฝ้าดูโดยใช้เพียงลีดเดียว, ที่เรียกว่าแถบจังหวะ, สามารถนำมาใช้เพื่อดูแนวโน้มของการทำงานของหัวใจในแง่ของอัตราการเต้นของหัวใจ, การสม่ำเสมอ , การหยุดและจังหวะพื้นฐาน 

==ประวัติ== 
รากศัพท์ของคำมาจาก'ไฟฟ้า'ในภาษากรีกเพราะมันเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับกิจกรรมไฟฟ้า, คำว่า Kardio เป็นภาษากรีกแปลว่าหัวใจและกราฟมีรากศัพท์จากภาษากรีกแปลว่า "การเขียน". 

Alexander Muirhead ถูกรายงานว่าได้ติดสายไฟกับข้อมือของผู้ป่วยเพื่อจะบันทึกการเต้นของหัวใจของผู้ป่วยในขณะที่เรียนวิทยาศาสตร์ดุษฎีบัณฑิต (สาขาไฟฟ้า) ในปี 1872 ที่โรงพยาบาลเซนต์บาร์โธโลมิว<ref>Ronald M. Birse,[http://www.oxforddnb.com/view/article/37794 rev. Patricia E. Knowlden] [[Oxford Dictionary of National Biography]] 2004 (Subscription required) – (original source is his biography written by his wife&nbsp;– Elizabeth Muirhead. Alexandernn Muirhead 1848–1920. Oxford, Blackwell: privately printed 1926.)</ref>. กิจกรรมนี้ได้รับการบันทึกและมองเห็นได้โดยตรงโดยการใช้ Lippmann capillary electrometer โดยนักสรีรวิทยาชาวอังกฤษ John Burdon Sanderson<ref>{{cite journal | author = Burdon Sanderson J | last2 = Page | first2 = F. J. M. | title = Experimental results relating to the rhythmical and excitatory motions of the ventricle of the frog heart | journal = Proceedings of the Royal Society | year = 1878 | volume = 27 | pages = 410–14 | doi = 10.1098/rspl.1878.0068 | issue = 185–189 }}</ref>. คนแรกที่เข้าใกล้หัวใจจากมุมมองของไฟฟ้าเป็น Augustus Waller, ขณะที่เขาทำงานในโรงพยาบาลเซนต์แมรี่ใน Paddington, ลอนดอน<ref name=Waller_1887>{{cite journal | author = Waller AD | title = A demonstration on man of electromotive changes accompanying the heart's beat | journal = J Physiol (Lond) | volume = 8 | issue = 5 | pages = 229–34 | year = 1887 | pmid = 16991463 | pmc = 1485094 }}</ref>. เครื่อง electrocardiograph ของเขาประกอบด้วย Lippmann capillary electrometer ติดอยู่กับโปรเจกเตอร์. ร่องรอยจากการเต้นของหัวใจถูกฉายลงบนแผ่นถ่ายภาพไฟฟ้าตัวมันเองจับอยู่กับรถไฟของเล่น การทดลองนี้ได้ยอมให้การเต้นของหัวใจถูกบันทึกในเวลาจริง. ในปี 1911 เขาก็ยังคงเห็นการประยุกต์ใช้ทางคลินิกเล็ก ๆ น้อย ๆ สำหรับการทำงานของเขา 

[[ไฟล์:Willem Einthoven ECG.jpg|thumb|อุปกรณ์คลื่นไฟฟ้าหัวใจในเชิงพาณิชย์ยุคแรก (1911)]] 

การพัฒนาเริ่มต้นเมื่อ Willem Einthoven, ขณะทำงานใน Leiden, เนเธอร์แลนด์ ใช้ string galvanometer ที่เขาประดิษฐ์ขึ้นในปี ค.ศ. 1901<ref>{{cite journal | author1 = Rivera-Ruiz M |author2=Cajavilca C |author3=Varon J | title = Einthoven's String Galvanometer: The First Electrocardiograph | journal = Texas Heart Institute journal / from the Texas Heart Institute of St. Luke's Episcopal Hospital, Texas Children's Hospital | volume = 35 | issue = 2 | pages = 174–8 | date = 29 September 1927 | pmid = 18612490 | pmc = 2435435 }}</ref>.  อุปกรณ์นี้มีความไวมากขึ้นกว่าทั้งเครื่อง capillary electrometer ที่ Waller ใช้และเครื่อง string galvanometer ที่ได้รับการคิดค้นแยกต่างหากในปี 1897 โดยวิศวกรชาวฝรั่งเศส Clément Ader<ref>{{cite journal|author=Interwoven W|title=Un nouveau galvanometre|journal= Arch Neerl Sc Ex Nat |year=1901|volume= 6|page=625}}</ref>  แทนที่จะใช้ขั้วไฟฟ้าที่ติดได้ด้วยตนเองอย่างเช่นในปัจจุบัน, อุปกรณ์ของ Einthoven จะแช่แต่ละชั้วแขนขาของพวกมันลงในภาชนะของสารละลายเกลือที่คลื่นไฟฟ้าหัวใจจะถูกบันทึกไว้ 

Einthoven กำหนดตัวอักษร P, Q, R, S, และ T ให้กับการเบี่ยงเบนหลายกรณี<ref name=naming>{{cite journal | author = Hurst JW | title = Naming of the Waves in the ECG, With a Brief Account of Their Genesis | url = https://archive.org/details/sim_circulation_1998-11-03_98_18/page/n176 | journal = Circulation | volume = 98 | issue = 18 | pages = 1937–42 | date = 3 November 1998 | pmid = 9799216 | doi = 10.1161/01.CIR.98.18.1937 }}</ref>, และอธิบายรูปแบบของ ECG สำหรับความผิดปกติของหัวใจและหลอดเลือดในกรณีต่าง ๆ ในปี 1924 เขาได้รับรางวัลรางวัลโนเบลด้านการแพทย์สำหรับการค้นพบของเขา<ref name=Cooper_1986>{{cite journal | author = Cooper JK | title = Electrocardiography 100 years ago. Origins, pioneers, and contributors | journal = N Engl J Med | volume = 315 | issue = 7 | pages = 461–4 | year = 1986 | pmid = 3526152 | doi = 10.1056/NEJM198608143150721 }}</ref>

แม้ว่าหลักการพื้นฐานในยุคนั้นยังคงใช้อยู่ในปัจจุบัน, ความก้าวหน้าอย่างมากในขบวนการของ ECG ได้พัฒนาขึ้นในช่วงหลายปี. ตัวอย่างเช่น เครื่องมือต่าง ๆ มีวิวัฒนาการมาจากอุปกรณ์ในห้องปฏิบัติการที่ยุ่งยากมาเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์ที่กระทัดรัดที่มักจะมีการตีความคลื่นไฟฟ้าด้วยคอมพิวเตอร์<ref>{{cite book |last=Mark|first=Jonathan B. |title=Atlas of cardiovascular monitoring |url=https://archive.org/details/atlasofcardiovas0000mark|year=1998|publisher=Churchill Livingstone |location=New York |isbn=0-443-08891-8}}</ref>

==การตรวจสอบทารกในครรภ์ด้วย ECG== 
ECG ของทารกในครรภ์จะบันทึกกิจกรรมไฟฟ้าของทารกในครรภ์, และเมื่อดำเนินการเป็นส่วนหนึ่งของการเฝ้าดูในการคลอดบุตร, จะเกี่ยวข้องกับการใช้ขั้วไฟฟ้าเดียวส่งผ่านปากมดลูกของมารดาและแนบมากับหนังศีรษะของทารก<ref name="Neilson2012">{{cite journal | author = Neilson JP | title = Fetal electrocardiogram (ECG) for fetal monitoring during labour | journal = Cochrane Database Syst Rev | volume = 4 | issue = | pages = CD000116 | year = 2012 | pmid = 22513897 | doi = 10.1002/14651858.CD000116.pub3 }}</ref>. อ้างอิงจากการตรวจสอบของ Cochrane, การเฝ้าดูทารกในครรภ์โดยใช้คลื่นไฟฟ้าหัวใจผสมกับการบันทึกการเต้นของหัวใจ ({{langx|en|cardiotocography (CTG)}}) ส่งผลให้มีการทดสอบเลือดที่หนังศีรษะของทารกในครรภ์น้อยลงและการให้ความช่วยเหลือการผ่าตัดกับการเกิดที่น้อยลง, เมื่อเทียบกับการใช้ CTG เพียงอย่างเดียว<ref name=Neilson2012/>. ไม่มีความแตกต่างในจำนวนของการคลอดแบบผ่าหน้าท้อง ({{langx|en|Caesarean deliveries}}) และมีเล็กน้อยที่จะแนะนำว่าเด็กทารกอยู่ในสภาพที่ดีกว่าในตอนที่เกิด<ref name=Neilson2012/>.

== อ้างอิง ==
{{รายการอ้างอิง|35em}}

== แหล่งข้อมูลอื่น ==
{{คอมมอนส์-หมวดหมู่|ECG}}
* [http://www.ecgpedia.org/A4/ECGpedia_on_1_A4En.pdf The whole ECG course on 1 A4 paper] จาก [http://en.ecgpedia.org/wiki/Main_Page ECGpedia], a wiki encyclopedia for [http://en.ecgpedia.org/wiki/ECG_course a course on interpretation of ECG]
* [http://ecg.bidmc.harvard.edu/maven/mavenmain.asp Wave Maven – a large database of practice ECG questions] โดย Beth Israel Deaconess Medical Center
* [http://www.physionet.org/physiobank/database/#ecg PysioBank – a free scientific database with physiologic signals (here ecg) ]
* [http://ekg.academy EKG Academy – free EKG lectures, drills and quizzes]
* [https://ecg.utah.edu/lesson/1 ECG Learning Center] โดย Eccles Health Sciences Library ที่ University of Utah


{{เวชศาสตร์ฉุกเฉิน}}
{{หัตถการเกี่ยวกับหัวใจ}}
{{สรีรวิทยาระบบหัวใจหลอดเลือด}}
{{Authority control}}

[[หมวดหมู่:หทัยวิทยา]]
[[หมวดหมู่:การทดสอบทางการแพทย์]]
[[หมวดหมู่:สรีรวิทยาไฟฟ้าของหัวใจ]]
[[หมวดหมู่:สรีรวิทยาไฟฟ้า]]