ดูต้นฉบับสำหรับ กรด

{{ต้องการอ้างอิง}}
'''กรด (อังกฤษ: acid, มาจากภาษาละติน acidus/acēre หมายถึง "เปรี้ยว")''' เป็นสสารซึ่งทำปฏิกิริยากับ[[เบส]] โดยทั่วไป กรดสามารถระบุได้ด้วยรสเปรี้ยว, สมบัติทำปฏิกิริยากับโลหะอย่าง[[แคลเซียม]] และเบสอย่าง[[โซเดียมคาร์บอเนต]] กรดที่ละลายน้ำมี [[pH]] น้อยกว่า 7 โดยที่กรดจะแรงขึ้นตามค่า pH ที่ลดลง และเปลี่ยน[[กระดาษลิตมัส]]สีน้ำเงินเป็นแดง

ตัวอย่างทั่วไปของกรด รวมไปถึง [[กรดน้ำส้ม]] (น้ำส้มสายชู), [[กรดซัลฟิวริก]] (ในแบตเตอรีรถยนต์), และกรดทาร์ทาริก (ในการทำขนม) ดังสามตัวอย่างข้างต้น กรดสามารถเป็นได้ทั้ง[[สารละลาย]] [[ของเหลว]]หรือ[[ของแข็ง]] สำหรับ[[แก๊ส]] อย่างเช่น [[ไฮโดรเจนคลอไรด์]] ก็เป็นกรดได้เช่นกัน กรดแรงและกรดอ่อนเข้มข้นบางตัวมีฤทธิ์กัดกร่อน แต่มีข้อยกเว้น เช่น คาร์บอรีนและกรดบอริก

นิยามกรดโดยทั่วไปมีสามนิยาม ได้แก่ นิยามอาร์เรเนียส นิยามเบรินสเตด-ลาวรี และนิยามลิวอิส นิยามอาร์เรเนียสกล่าววว่า กรดคือ สสารที่เพิ่ม[[ความเข้มข้น]]ของ[[ไฮโดรเนียม]]ไอออน (H<sub>3</sub>O<sup>+</sup>) ในสารละลาย นิยามเบรินสเตด-ลาวรีเป็นการขยายขึ้น คือ กรดเป็นสสารซึ่งสามารถทำหน้าที่ให้[[โปรตอน]] กรดส่วนมากที่พบในชีวิตประจำวันเป็น[[สารละลายในน้ำ]] หรือสามารถละลายได้ในน้ำ และสองนิยามนี้เกี่ยวเนื่องที่สุด สาเหตุที่ pH ของกรดน้อยกว่า 7 นั้น เป็นเพราะความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออนมากกว่า 10<sup>-7</sup> [[โมล]]ต่อลิตร เนื่องจาก pH นิยามเป็น[[ลอการิทึม]]ลบของความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไออน ดังนั้น กรดจึงมี pH น้อยกว่า 7 ตามนิยามเบรินสเตด-ลาวรี สารประกอบใดซึ่งสามารถให้โปรตอนง่ายสามารถพิจารณาได้ว่าเป็นกรด ตัวอย่างมี[[แอลกอฮอล์]]และ[[เอมีน]] ซึ่งมีหมู่ O-H หรือ N-H

ในทางเคมี นิยามกรดลิวอิสเป็นนิยามที่พบมากที่สุด กรดลิวอิสเป็นตัวรับอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว ตัวอย่างกรดลิวอิส รวมไปถึงไอออนลบโลหะทั้งหมด และโมเลกุลอิเล็กตรอนน้อย เช่น โบรอนฟลูออไรด์ และอะลูมิเนียมไตรคลอไรด์ ไฮโดรเนียมไอออนเป็นกรดตามทั้งสามนิยามข้างต้น ที่น่าสนใจคือ แม้แอลกอฮอล์และเอมีนสามารถเป็นกรดเบรินเสตด-ลาวรีได้ตามที่อธิบายข้างต้น ทั้งสองยังทำหน้าที่เป็นเบสลิวอิสได้ เนื่องจากอะตอมออกซิเจนและไนโตรเจนมีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว

== สมบัติของกรด ==
* กรดมีสมบัติกัดกร่อนโลหะ หินปูน หรือเนื้อเยื่อของร่างกาย
* กรดทุกชนิด[[นำไฟฟ้า]]ได้ดี
* กรดหลายชนิดมี[[รสเปรี้ยว]] แต่บางชนิดก็ไม่มีรสเปรี้ยว เช่น [[กรดคาร์บอนิก]] ([[โซดา]])
* กรดทำปฏิกิริยากับ[[เบส]] จะ[[สะเทิน (เคมี)|สะเทิน]]และได้น้ำกับ[[เกลือ]]

=== การแตกตัวของไอออน ===
ในสารละลายกรดทุกชนิด จะมีไอออนที่เหมือนกันอยู่ส่วนหนึ่งคือ[[ไฮโดรเจนไอออน]] H<sup>+</sup> เมื่อรวมกับน้ำจะได้เป็น[[ไฮโดรเนียมไอออน]] H<sub>3</sub>O<sup>+</sup> ตัวอย่างเช่น กรดไฮโดรคลอริก (HCl) ซึ่งเกิดจากสารประกอบ[[ไฮโดรเจนคลอไรด์]] HCl ละลายในน้ำ โมเลกุลของ HCl และน้ำต่างก็เป็นโมเลกุลมีขั้ว จึงเกิดแรงดึงดูดระหว่างขั้วของ HCl กับน้ำ โดยที่[[โปรตอน]] (H) ของ HCl ถูกดึงดูดโดยโมเลกุลของน้ำเกิดเป็นไฮโดรเนียมไอออน H<sup>+</sup> + H<sub>2</sub>O → H<sub>3</sub>O<sup>+</sup> ในบางครั้งเขียนแทน H<sub>3</sub>O<sup>+</sup> ด้วย H<sup>+</sup> โดยเป็นที่เข้าใจว่า H<sup>+</sup> นั้นจะอยู่รวมกับโมเลกุลของน้ำในรูป H<sub>3</sub>O<sup>+</sup> เสมอ

ไฮโดรเนียมไอออนในน้ำไม่ได้อยู่เป็นไอออนเดียว แต่จะมีน้ำหลายโมเลกุลมาล้อมรอบด้วย อาจอยู่ในรูปของ H<sub>5</sub>O<sub>2</sub><sup>+</sup>, H<sub>7</sub>O<sub>3</sub><sup>+</sup>, H<sub>9</sub>O<sub>4</sub><sup>+</sup> เป็นต้น ส่วนไอออนลบที่เหลือจากการแตกตัวก็จะมีน้ำมาล้อมรอบเช่นกัน หรืออาจทำปฏิกิริยากับสารอื่นที่ละลายปนอยู่ด้วยกัน

ตัวอย่าง สมการเคมีแสดงการแตกตัวของไอออนของกรดในน้ำ

:: <math>\begin{align}
\mathrm{HNO_3}(l) + \mathrm{H_2O}(i) &\rightarrow \mathrm{H_3O^+}(aq) + \mathrm{NO_3^-}(aq) \\
\mathrm{H_2SO_4}(l) + \mathrm{H_2O}(i) &\rightarrow \mathrm{H_3O^+}(aq) + \mathrm{SO_4^{2-}}(aq) \\
\mathrm{CH_3COOH}(l) + \mathrm{H_2O}(i) &\rightarrow \mathrm{H_3O^+}(aq) + \mathrm{CH_3COO^-}(aq) \\
\mathrm{HClO_4}(l) + \mathrm{H_2O}(i) &\rightarrow \mathrm{H_3O^+}(aq) + \mathrm{ClO_4^-}(aq) \\
\end{align}</math>

== ประเภทของกรด ==
กรดแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ
# [[กรดอินทรีย์]] เป็นกรดที่ได้จากธรรมชาติ เกิดขึ้นจากสิ่งมีชีวิต เช่น [[กรดน้ำส้ม]] (กรดน้ำส้ม) [[กรดซิตริก]] (กรดมะนาว) [[กรดแอสคอร์บิก]] (วิตามินซี) [[กรดอะมิโน]] ฯลฯ
# [[กรดอนินทรีย์]] เป็นกรดที่ได้จากแร่ธาตุ บางครั้งเรียกว่ากรดแร่ เช่น [[กรดซัลฟิวริก]] (กรดกำมะถัน) [[กรดไฮโดรคลอริก]] (กรดเกลือ) [[กรดไนตริก]] (กรดดินประสิว) ฯลฯ

หรืออาจแบ่งตามความสามารถในการแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน มี 2 ชนิดคือ กรดแก่และกรดอ่อน
# [[กรดแก่]] กรดกลุ่มนี้มีค่า pK<sub>a</sub> น้อยกว่า 1.74 เช่น [[กรดไฮโดรคลอริก]] [[กรดไนตริก]] [[กรดซัลฟิวริก]] ฯลฯ
#* [[กรดแก่ยิ่งยวด]] เป็นกรดแก่เช่นกัน แต่สามารถแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออนมากกว่ากรดซัลฟิวริกเข้มข้น 100% จึงมีค่า pH น้อยกว่า 0 เช่น [[กรดฟลูออโรแอนติมอนิก]]
# [[กรดอ่อน]] กรดกลุ่มนี้มีค่า pK<sub>a</sub> ไม่น้อยกว่า 1.74 แต่ก็ไม่ถึงกับเป็นกลาง เช่น [[กรดน้ำส้ม]] [[กรดคาร์บอนิก]] [[กรดไฮโดรซัลฟิวริก]] ฯลฯ

== การทดสอบกรด ==
{{ดูเพิ่มที่|สารชี้บอกพีเอช}}
* ใช้[[กระดาษลิตมัส]] กรดจะเปลี่ยนกระดาษจาก[[สีน้ำเงิน]]หรือ[[สีม่วง]] เป็น[[สีแดง]]หรือ[[สีส้ม]]
* ใช้[[เจนเชียนไวโอเลต]] (หรือ[[เมทิลไวโอเลต]]) ถ้าเป็นกรดอนินทรีย์ สีของเจนเชียนไวโอเลตจะเปลี่ยนเป็น[[สีเขียว]] ส่วนกรดอินทรีย์จะเปลี่ยนเป็น[[สีน้ำเงิน]]หรือ[[สีม่วง]]

== ทฤษฎีกรด-เบส ==
{{บทความหลัก|ทฤษฎีกรด–เบส}}
คำว่า ‘กรด’ ใน[[ภาษาอังกฤษ]] (acid) มาจาก[[ภาษาละติน]]ว่า แอซิดัส (''acidus'') ซึ่งแปลว่าเปรี้ยว แต่ในวิชาเคมีมีความหมายแตกต่างออกไป โดยมีทฤษฎีกรด-เบส เป็นตัวขยายความ
* ทฤษฎีกรด-เบส อาร์เรเนียส ([[สวันเต อาร์เรเนียส]]) ระบุว่า กรด เมื่อละลายในน้ำแล้วจะเพิ่มความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออน ส่วนเบสเมื่อละลายน้ำจะเพิ่มความเข้มข้นของไฮดรอกไซด์ไอออน<br />'''หมายเหตุ''' : นิยามดังกล่าวจำกัดอยู่เฉพาะกรดและเบสที่ละลายได้ในน้ำเท่านั้น
* ทฤษฎีกรด-เบส เบรินสเตต-ลาวรี ([[โยฮันเนส เบรินสเตต]] และ[[ทอมัส ลาวรี]]) ระบุว่า กรด เป็นตัวให้โปรตอน และเบส เป็นตัวรับโปรตอน ซึ่งกรดและเบสที่สอดคล้องกันจะอยู่ในรูป[[คู่กรด-เบส]] <br />'''หมายเหตุ''' : นิยามนี้สามารถใช้อธิบายความเป็นกรด-เบสของสาร โดยไม่จำเป็นต้องละลายน้ำก็ได้
* ทฤษฎีกรด-เบส ลิวอิส ([[กิลเบิร์ต ลิวอิส]]) ระบุว่า กรดเป็นตัวรับคู่[[อิเล็กตรอน]] และเบสเป็นตัวให้คู่อิเล็กตรอน (บางทีอาจเรียกกรดและเบสในทฤษฎีนี้ว่า กรดลิวอิส และเบสลิวอิส) <br />'''หมายเหตุ''' : ทฤษฎีนี้สามารถใช้อธิบายสารที่แตกตัวแล้วไม่ได้โปรตอน เช่น [[ไอร์ออน (III) คลอไรด์]]


[[หมวดหมู่:เคมีกรด-เบส]]
[[หมวดหมู่:สารเคมี]]
[[หมวดหมู่:กรด]]
{{โครงเคมี}}